“เกาหลีใต้” เร่งปฏิวัติพลังงาน ดัน “โซลาร์เซลล์ชุมชน” ไม่ง้อพึ่งน้ำมันต่างชาติ

“เกาหลีใต้” กำลังใช้วิกฤตความตึงเครียดในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน เป็นแรงผลักดันสำคัญในการเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานหมุนเวียน หวังลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้าและเสริมความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศ

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือหมู่บ้านกูยังรี ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากกรุงโซลไปทางตะวันออกเฉียงใต้ราว 90 นาที หมู่บ้านเกษตรกรรมขนาดเล็กแห่งนี้มีเพียง 70 ครัวเรือน แต่สามารถสร้างรายได้จากโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ขนาด 1 เมกะวัตต์ ได้กำไรสุทธิประมาณ 10 ล้านวอนต่อเดือน หรือราว 260,000 บาท

รายได้ดังกล่าวถูกนำมาใช้เพื่อสวัสดิการส่วนรวมของชุมชน ไม่ว่าจะเป็นอาหารกลางวันฟรีสำหรับชาวบ้าน 6 วันต่อสัปดาห์ รถรับส่งผู้สูงอายุ สิ่งอำนวยความสะดวกด้านกีฬา และกิจกรรมทางวัฒนธรรม ส่งผลให้คุณภาพชีวิตและความสัมพันธ์ในชุมชนดีขึ้นอย่างชัดเจน

โมเดลนี้กลายเป็นต้นแบบของโครงการ “หมู่บ้านรายได้จากพลังงานแสงอาทิตย์” ที่รัฐบาลเกาหลีใต้ตั้งเป้าขยายให้ได้ 2,500 แห่งภายในปี 2573 โดยในปี 2569 ตั้งเป้าสร้างให้ได้ 700 แห่ง เพิ่มขึ้นอย่างมากจากราว 150 แห่งในปีก่อน

นโยบายดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของแผนผลักดันด้านพลังงานของประธานาธิบดี อี แจ-มยอง ที่มองว่าการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์ โดยปัจจุบันเกาหลีใต้นำเข้าพลังงานมากกว่า 90% และน้ำมันดิบราว 70% ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

รัฐบาลจึงเร่งเพิ่มงบประมาณด้านพลังงานสะอาด โดยจัดสรรงบเพิ่มเติมราว 500,000 ล้านวอน (ประมาณ 13,000 ล้านบาท) เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้า และเพิ่มเงินสนับสนุนโครงการพลังงานหมุนเวียนรวมเป็น 1.1 ล้านล้านวอนต่อปี (ประมาณ 28,600 ล้านบาท) นอกจากนี้ยังจัดสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำอีก 400,000 ล้านวอน (ประมาณ 10,400 ล้านบาท) เพื่อเร่งติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ในระดับชุมชน

อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของพลังงานหมุนเวียนกำลังเผชิญข้อจำกัดสำคัญ โดยเฉพาะความสามารถของระบบสายส่งไฟฟ้า ซึ่งในพื้นที่ภาคใต้และตะวันตกเฉียงใต้ที่มีการผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์และลมจำนวนมาก เริ่มแตะขีดจำกัดแล้ว ส่งผลให้บางโครงการไม่สามารถเชื่อมต่อระบบได้ทันที

นอกจากนี้ ระบบไฟฟ้าของประเทศที่มีการไฟฟ้าเกาหลีเป็นผู้ควบคุมหลัก ยังถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าตรึงราคาค่าไฟฟ้าให้อยู่ในระดับต่ำมาอย่างยาวนาน จนไม่เอื้อต่อการลงทุนในพลังงานหมุนเวียน

อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือการพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานจากจีน ซึ่งเป็นผู้ผลิตแผงโซลาร์เซลล์รายใหญ่ของโลก ทำให้เกาหลีใต้ต้องพิจารณามาตรการสนับสนุนการผลิตภายในประเทศ และการกำหนดมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับสินค้านำเข้า

แม้รัฐบาลจะแสดงเจตจำนงชัดเจนในการเร่งเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน แต่ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับความสอดคล้องของนโยบาย โดยในขณะที่มีการเพิ่มงบด้านพลังงานสะอาด รัฐบาลยังคงใช้งบประมาณจำนวนมากเพื่ออุดหนุนราคาพลังงานฟอสซิล เพื่อลดผลกระทบต่อประชาชน

ขณะเดียวกัน การปิดโรงไฟฟ้าถ่านหินบางส่วนถูกเลื่อนออกไป และมีการเร่งเดินเครื่องโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบไฟฟ้าในช่วงวิกฤต

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า เกาหลีใต้อยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญของการเปลี่ยนผ่านพลังงาน โดยโอกาสในการปรับโครงสร้างพลังงานครั้งใหญ่ได้เปิดขึ้นแล้ว แต่ความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการผลักดันนโยบายให้เกิดผลจริงในระยะยาว