ทำไม? "บาดแผลทางใจ" ที่เกิดจากคนใกล้ชิด จึงเป็นแผลที่รักษายากที่สุด เมื่อคนที่ไว้ใจสุดท้ายร้ายที่สุด!

นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี ได้โพสต์ข้อความลงบนเฟซบุ๊ก "คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา" โดยระบุว่า

เชื่อไหม บาดแผลทางใจที่เกิดจากคนที่เราไว้ใจ เป็นแผลที่รักษายากที่สุด

บางบาดแผลไม่ได้ลึกที่สุดเพราะสิ่งที่เกิดขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่มันลึกเพราะคนที่ทำร้ายเราคือคนเดียวกับที่เราเคยเชื่อว่าเขาจะปกป้องเรา

โดยเฉพาะเด็กที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศจากคนในครอบครัวหรือคนใกล้ชิดที่เด็กไว้ใจ 

สำหรับเด็กคนหนึ่งบ้านควรเป็นที่ปลอดภัย อ้อมกอดควรเป็นที่พักใจ ไม่ใช่คนที่ทำให้เด็กต้องกลัว

แต่เมื่อความรุนแรงเกิดจากคนที่ไว้ใจ แผลนั้นไม่ได้ทำร้ายแค่ร่างกาย แต่มันทำร้ายแผนที่ความปลอดภัยในใจเด็กด้วยครับ เหมือนเด็กที่เคยเชื่อว่า บ้านคือที่หลบฝน แต่วันหนึ่งเขาพบว่าฝนไม่ได้ตกอยู่ข้างนอก ฝนตกอยู่ในบ้านของตัวเอง 

สิ่งที่น่าปวดใจคือเด็กจำนวนมากไม่ได้เข้าใจทันทีว่าสิ่งที่เกิดขึ้นคือ การถูกทำร้าย

บางคนโทษตัวเอง บางคนกลัวว่าถ้าพูดออกไปครอบครัวจะแตก คนที่รักจะเสียใจหรือไม่มีใครเชื่อ WHOระบุว่าการBullyเด็กครอบคลุมทั้งการทำร้ายทางกาย ทางใจ การละเลย และการล่วงละเมิดทางเพศ *โดยมักเกิดในความสัมพันธ์ที่มี “ความรับผิดชอบ ความไว้วางใจ หรืออำนาจ”

ซึ่งนี่คือเหตุผลที่แผลจากคนใกล้ชิดจึงซับซ้อนมากเป็นพิเศษ

โดยผลกระทบทางจิตใจอาจไม่ได้ออกมาเป็นน้ำตาทันที เด็กบางคนเงียบลง บางคนกลายเป็นคนก้าวร้าว บางคนกลัวการถูกแตะตัว บางคนฝันร้าย แยกตัว หรืแทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้นเลย แต่ข้างในใจ ระบบเตือนภัยอาจทำงานตลอดเวลา  สมองของเด็กที่เจอบาดแผลรุนแรงอาจเรียนรู้ว่า “โลกไม่ปลอดภัย” “ผู้ใหญ่ไว้ใจไม่ได้” หรือแม้แต่ “ร่างกายของเราไม่ใช่ของเรา”

เมื่อโตขึ้น บาดแผลนี้อาจแสดงออกเป็นความวิตกกังวล ซึมเศร้า PTSD การนอนไม่หลับ ภาวะแยกตัวจากความรู้สึก ปัญหาความสัมพันธ์ การไม่กล้าไว้ใจใคร หรือการรู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่า

ประสบการณ์ถูกล่วงละเมิดทางเพศในวัยเด็กสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพจิตหลายด้านในระยะยาวรวมถึงปัญหาทางอารมณ์ การทำร้ายตนเอง พฤติกรรมเสี่ยง และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในวัยผู้ใหญ่

ลองนึกถึงเด็กคนหนึ่งที่ทุกครั้งที่มีผู้ใหญ่เดินเข้ามาใกล้ หัวใจเขาเต้นแรงขึ้นโดยไม่มีเหตุผล

เขาอาจไม่รู้คำว่า trauma ไม่รู้คำว่า PTSD เขารู้แค่ว่า “อยู่ใกล้ใครมากๆแล้วไม่ปลอดภัย” พอเขาโตขึ้น บางครั้งเขาจึงผลักคนที่รักออกไป ไม่ใช่เพราะไม่ต้องการความรัก แต่เพราะความรักในความทรงจำของเขาเคยปะปนมากับความกลัว และนี่ คือความโหดร้ายของบาดแผลจากคนที่ไว้ใจ 

การเยียวยาจึงไม่ใช่การบอกว่า “ลืมๆไปเถอะ”เพราะบาดแผลแบบนี้ไม่ได้อยู่แค่ในความจำ แต่อาจอยู่ในร่างกาย ในระบบประสาท ในวิธีที่เรามองตัวเอง และในวิธีที่เราไว้ใจโลก สิ่งที่เขาต้องการไม่ใช่การถูกถามซ้ำๆว่า

“ทำไมไม่หนี” “ทำไมไม่บอก” “ทำไมเพิ่งมาพูดตอนนี้” แต่คือการได้รับฟังอย่างปลอดภัย ได้รับการเชื่อ ได้รับการปกป้อง และได้รับโอกาสค่อยๆเอาความเป็นเจ้าของชีวิตกลับคืนมา และการเยียวยาเป็นไปได้ครับ อาจเริ่มจากคนหนึ่งคนที่ฟังเราโดยไม่ตัดสิน

นักบำบัดที่เข้าใจ trauma ครอบครัวที่เลือกปกป้องแทนปกปิด หรือพื้นที่ปลอดภัยเล็กๆ ที่ทำให้ใจค่อยๆเรียนรู้ใหม่ว่า

“ไม่ใช่ทุกความใกล้ชิดจะทำร้ายเรา” แผลจากคนที่ไว้ใจ อาจรักษายากที่สุด แต่ไม่ได้แปลว่ามันรักษาไม่ได้