6 สัญญาณเตือน! คุณกำลังเป็นคน "คิดมากเกินไป" จนใจเริ่มพังหรือเปล่า?

นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี ได้โพสต์ข้อความลงบนเฟซบุ๊ก "คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา" โดยระบุว่า

6 สัญญาณของคนคิดมากเกินไป เช็คด่วน!

บางคนไม่ได้เหนื่อยเพราะชีวิตมีปัญหามากกว่าคนอื่นเสมอไปครับ แต่เหนื่อยเพราะสมองไม่ยอมหยุดทำงาน!

แม้เหตุการณ์จะจบไปแล้ว แต่ใจยังเปิดฉากนั้นซ้ำๆเหมือนหนังที่ถูกกด replay ทั้งคืน คิดว่าเมื่อกี้เราพูดผิดไหม เขาจะมองเราไม่ดีหรือเปล่า หรือถ้าพรุ่งนี้เกิดเรื่องแย่ขึ้นจะทำยังไง

ในทางจิตวิทยา อาการแบบนี้ใกล้กับสิ่งที่เรียกว่า rumination หรือ *การคิดวนซ้ำๆ* กับเรื่องลบ ความผิดพลาด ความเสียใจ หรือความกังวล ซึ่งดูเผินๆมันดูเหมือนกำลังช่วยเราแก้ปัญหา แต่หลายครั้งกลับไม่ได้พาเราไปสู่คำตอบ แค่พาเรากลับไปเจ็บที่เดิมซ้ำๆเท่านั้น 😞

และนี่คือ 6 สัญญาณที่ควรเช็ค

1: ทบทวนบทสนทนาซ้ำๆก่อนนอน เช่น วันนี้พูดแรงไปไหม เขาจะไม่ชอบเราไหม ทั้งที่เหตุการณ์จบไปแล้ว แต่สมองยังเอาฉากเดิมกลับมาตัดต่อใหม่

2: คิดถึงเรื่องที่ยังไม่เกิดจนร่างกายตึงไปหมด ทั้งที่ยังไม่มีอะไรเกิดขึ้นจริง แต่ใจและร่างกายตอบสนองเหมือนกำลังอยู่ในเหตุการณ์อันตรายแล้ว

3: ตัดสินใจเรื่องเล็กๆได้ยาก เพราะกลัวเลือกผิด จนเรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ และความคิดไม่ได้ช่วยให้มั่นใจขึ้น แต่ทำให้เหนื่อยกว่าเดิม

4: รู้สึกผิดกับเรื่องในอดีตนานเกินไป ไม่ใช่แค่เรียนรู้จากความผิดพลาด แต่เอาความผิดพลาดนั้นมาลงโทษตัวเองซ้ำ ๆ

5: อ่านสีหน้า น้ำเสียง หรือข้อความของคนอื่นมากเกินไป เช่น เขาตอบสั้นเพราะโกรธเราหรือเปล่า เขาไม่ใส่อีโมจิแปลว่าไม่พอใจไหม จนอยู่กับคนอื่นทั้งวัน แต่ใจไม่เคยได้พัก

6: รู้ว่าควรหยุดคิด แต่หยุดไม่ได้ ยิ่งพยายามหาคำตอบ ยิ่งวนกลับไปที่ความกลัวเดิม จุดนี้อาจแปลว่าเราไม่ได้ “คิดเพื่อแก้ปัญหา” แล้ว แต่อาจติดอยู่ในวงจรคิดวนครับ

สิ่งสำคัญคือ “คิดมาก” กับ “คิดลึก” ไม่เหมือนกัน การคิดลึกทำให้เราเข้าใจชีวิตมากขึ้น แต่การคิดมากคือการหยุดหนังไว้ที่เฟรมเดิม แล้วซูมเข้าไปเรื่อยๆจนเห็นแต่รอยแตกเล็กๆและลืมไปว่าทั้งเรื่องยังมีฉากอื่นอีกมากมาย

วิธีเริ่มดูแลตัวเองไม่ใช่การสั่งสมองว่า “หยุดคิดเดี๋ยวนี้” เพราะยิ่งห้ามสมองมักยิ่งคิด แต่ให้ถามตัวเองว่า “ตอนนี้เรากำลังแก้ปัญหา หรือกำลังทรมานตัวเองซ้ำ?” ถ้าเป็นการแก้ปัญหา เราควรได้แผนบางอย่าง แต่ถ้าคิดมานานแล้วยังวนอยู่กับความผิด ความกลัว หรือภาพเดิมๆนั่นอาจเป็นเวลาที่ต้องพาใจออกมาพัก

สุดท้าย คนที่คิดมากไม่ได้อ่อนแอครับ หลายครั้งเขาเป็นคนที่พยายามปกป้องตัวเองอย่างหนัก เพียงแต่ใช้วิธีที่ทำให้ใจเหนื่อยเกินไป เราไม่จำเป็นต้องหยุดคิดทุกอย่าง แค่ค่อยๆเรียนรู้ว่า ความคิดไหนควรฟัง ความคิดไหนควรวาง และเมื่อไรควรบอกตัวเองเบาๆว่า “วันนี้คิดมาพอแล้ว ได้เวลาพาใจกลับบ้านได้แล้ว“