นักวิเคราะห์เผยอาเซียนกำลังแข่งซื้อน้ำมันรัสเซีย แก้วิกฤตพลังงานจากสงคราม

บรรดานักวิเคราะห์เปิดเผยว่า ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่กำลังแข่งขันกันซื้อน้ำมันดิบจากรัสเซีย กำลังให้ความสำคัญกับการบรรเทาปัญหาการขาดแคลนเชื้อเพลิงภายในประเทศ มากกว่าความเสี่ยงที่จะเกิดความขัดแย้งกับพันธมิตร เช่น สหรัฐฯ หรือประเทศในยุโรปที่สนับสนุนยูเครนในการทำสงครามกับรัสเซีย 

ยูเครนวิพากษ์วิจารณ์การตัดสินใจของสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 17 เมษายน ที่ขยายการผ่อนผันให้รัสเซียสามารถขายน้ำมันได้ แม้จะมีมาตรการคว่ำบาตรจากตะวันตก โดยระบุว่ารายได้เหล่านี้จะถูกนำไปใช้สนับสนุนสงคราม

การเคลื่อนไหวของสหรัฐฯ นี้ อนุญาตให้มีการซื้อน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของรัสเซียที่ถูกบรรทุกอยู่บนเรือในทะเลแล้ว จนถึงวันที่ 16 พฤษภาคม โดยสหรัฐฯ ให้เหตุผลว่าการผ่อนผันดังกล่าว มีเป้าหมายเพื่อบรรเทาปัญหาการขาดแคลนอุปทานพลังงาน ซึ่งเกิดจากสงครามกับอิหร่านที่เริ่มขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ให้สัมภาษณ์กับ CNA ว่า สหรัฐฯอาจยังคงมองในแง่ลบต่อประเทศที่ซื้อน้ำมันและก๊าซจากรัสเซีย

ผู้เชี่ยวชาญยังเตือนว่า การพึ่งพาพลังงานจากรัสเซียอย่างต่อเนื่อง อาจเพิ่มอำนาจต่อรองของรัสเซียในความสัมพันธ์ทวิภาคี และอาจสร้างความตึงเครียดกับประเทศในตะวันออกกลาง ซึ่งถูกโจมตีโดยอิหร่านที่เป็นพันธมิตรกับรัสเซีย และยังมีสัญญาซื้อน้ำมันระยะยาวกับบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

โยฮาเนส ซูไลมาน ผู้เชี่ยวชาญด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจากมหาวิทยาลัยอัชมัด ยานี ของอินโดนีเซีย กล่าวว่า “ประเทศต่าง ๆ ต้องตัดสินใจว่า ผลประโยชน์ระยะสั้นจากการซื้อน้ำมันรัสเซีย คุ้มค่ากับผลกระทบระยะยาวหรือไม่” 

ประเทศสมาชิกอาเซียน เช่น ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม เมียนมาและไทย ต่างแสดงความสนใจในการซื้อน้ำมันและก๊าซจากรัสเซีย ท่ามกลางปริมาณสำรองภายในประเทศที่ลดลง

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในขณะที่ช่องแคบฮอร์มุซยังคงปิด ทำให้เกิดการขาดแคลนอุปทานจริงในทันทีในภูมิภาคที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันและก๊าซจากอ่าวเปอร์เซียมากกว่าครึ่งหนึ่ง

นักวิเคราะห์กล่าวว่า ด้วยเหตุนี้ ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงหันไปหาพลังงานทางเลือกที่มีอยู่และมีราคาย่อมเยากว่าอย่างรัสเซียอย่างเร่งด่วน เพื่อให้มั่นใจว่ามีอุปทานเพียงพอ ซึ่งในบริบทนี้ รัสเซียมีปริมาณน้ำมันที่พร้อม และสามารถเปลี่ยนเส้นทางการขนส่งไปยังพื้นที่ที่ต้องการได้ ในขณะเดียวกัน การผ่อนผันชั่วคราวจากสหรัฐฯ ก็ทำให้การซื้อขายเหล่านี้สามารถดำเนินการได้ในเชิงพาณิชย์ แม้จะมีมาตรการคว่ำบาตร

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์เตือนว่า ในระยะยาว การพึ่งพาผู้จัดหาที่ “มีความอ่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์” อย่างรัสเซีย อาจสร้างความเปราะบางและความตึงเครียดกับสหรัฐฯ และพันธมิตร นอกจากนี้ การพึ่งพาน้ำมันรัสเซียยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการหยุดชะงัก เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซียมักได้รับความเสียหายอยู่เป็นระยะ นอกเหนือจากประเด็นด้านภูมิรัฐศาสตร์แล้ว อีกคำถามหนึ่งคือ รัสเซียจะมีน้ำมันเพียงพอให้ทุกประเทศหรือไม่

สัปดาห์ที่ผ่านมา สหรัฐฯได้ต่ออายุการผ่อนผัน อนุญาตให้ประเทศต่าง ๆ ซื้อน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของรัสเซียที่ถูกบรรทุกบนเรือในทะเลแล้ว เป็นเวลาประมาณ 1 เดือน จนถึงวันที่ 16 พฤษภาคม มาตรการล่าสุดนี้เข้ามาแทนที่การผ่อนผัน 30 วันก่อนหน้า ซึ่งหมดอายุเมื่อวันที่ 11 เมษายน และไม่รวมธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน คิวบา และเกาหลีเหนือ

การตัดสินใจนี้เกิดขึ้นหลังจากประเทศในเอเชีย กดดันสหรัฐฯให้อนุญาตให้มีอุปทานทางเลือกเข้าสู่ตลาด แม้ว่ารัฐมนตรีคลังของสหรัฐฯ สก็อตต์ เบสเซนต์ จะกล่าวก่อนหน้านั้นไม่กี่วันว่า จะไม่มีการต่ออายุการผ่อนผันน้ำมันรัสเซีย ตามรายงานของรอยเตอร์เมื่อวันที่ 18 เมษายน

คิริลล์ ดมิทรีเยฟ ผู้แทนพิเศษของประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย กล่าวว่า การขยายเวลาผ่อนผันของสหรัฐฯ จะครอบคลุมน้ำมันรัสเซียเพิ่มอีก 100 ล้านบาร์เรล ทำให้ปริมาณรวมภายใต้การผ่อนผันทั้งสองครั้งอยู่ที่ 200 ล้านบาร์เรล