วูบหมดสติเกิดจากอะไร? เปิดโรคเสี่ยงตั้งแต่หัวใจถึงสมองที่ไม่ควรมองข้าม

อาการ “วูบหมดสติ” หรือที่หลายคนเรียกว่า “เป็นลม ล้มพับ หน้ามืด” เป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย โดยบางครั้งอาจเกิดจากความอ่อนเพลียหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ แต่ในอีกหลายกรณีอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงเกี่ยวกับหัวใจ สมอง หรือระบบไหลเวียนเลือด

แพทย์ระบุว่า อาการหมดสติชั่วคราวส่วนใหญ่มักเกิดจากภาวะที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอในช่วงเวลาสั้นๆ แต่สาเหตุจริงอาจแตกต่างกันออกไป จึงไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นซ้ำหรือมีอาการร่วมผิดปกติ

โรคหัวใจ สาเหตุสำคัญที่อันตรายที่สุด

หนึ่งในสาเหตุที่แพทย์เฝ้าระวังมากที่สุด คือ โรคหัวใจและหลอดเลือด เพราะบางกรณีอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันได้

โรคที่พบได้บ่อย ได้แก่

• หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• หลอดเลือดหัวใจตีบ
• กล้ามเนื้อหัวใจหนา
• ลิ้นหัวใจตีบหรือรั่วรุนแรง
• ภาวะหัวใจล้มเหลว

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเตือนก่อนวูบ เช่น ใจสั่น แน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย หรือหายใจลำบาก แต่บางรายอาจหมดสติกะทันหันโดยไม่มีสัญญาณเตือน

แพทย์เตือนว่า หากวูบระหว่างออกแรง เดินเร็ว หรือออกกำลังกาย ควรรีบตรวจหัวใจโดยเร็ว เพราะอาจเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจที่มีความเสี่ยงสูง

โรคสมองและระบบประสาทก็ทำให้หมดสติได้

อาการวูบอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของสมองและระบบประสาท เช่น

• โรคลมชัก
• โรคหลอดเลือดสมอง
• สมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA)
• ภาวะเลือดออกในสมอง

ในบางกรณีผู้ป่วยอาจไม่ได้มีอาการชักเกร็งชัดเจน แต่อาจมีอาการเหม่อ หลุดการรับรู้ หรือหมดสติช่วงสั้นๆ

หากมีอาการร่วม เช่น พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง ปวดศีรษะรุนแรง หรือชักหลังวูบ ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบเข้ารับการรักษาทันที

ความดันต่ำ ขาดน้ำ และพักผ่อนน้อย

อีกสาเหตุที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน คือ ภาวะความดันโลหิตต่ำเฉียบพลัน โดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อน หรือผู้ที่พักผ่อนน้อย

ปัจจัยกระตุ้นที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ลุกขึ้นเร็วเกินไป
• ดื่มน้ำน้อย
• อดอาหาร
• ท้องเสียหรือเสียเหงื่อมาก
• นอนหลับไม่เพียงพอ
• ทำงานหนักต่อเนื่อง

ผู้ป่วยมักมีอาการเตือนก่อนวูบ เช่น หน้ามืด เหงื่อออก ตัวเย็น คลื่นไส้ หรือมองเห็นภาพพร่า

ภาวะวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติ

ภาวะ “vasovagal syncope” เป็นอาการวูบที่พบได้บ่อย โดยเกิดจากระบบประสาทตอบสนองไวเกินไป ทำให้ความดันโลหิตและชีพจรลดลงชั่วคราว

มักเกิดในสถานการณ์ เช่น

• ยืนนาน
• อยู่ในที่ร้อนหรือแออัด
• เห็นเลือด
• เครียด ตกใจ หรือเจ็บปวดมาก
• ไอหรือเบ่งแรง

แม้ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่หากเกิดบ่อยควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม

ยา แอลกอฮอล์ และสารเสพติด เพิ่มความเสี่ยงวูบ

แพทย์ยังพบว่า ยาบางชนิดสามารถทำให้เกิดอาการวูบหรือหน้ามืดได้ โดยเฉพาะ

• ยาลดความดัน
• ยาขับปัสสาวะ
• ยาต้านซึมเศร้า
• ยารักษาต่อมลูกหมาก

รวมถึงการดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้สารเสพติด ซึ่งอาจกระทบต่อระดับความดันและจังหวะการเต้นของหัวใจ

สัญญาณอันตรายที่ควรรีบไปโรงพยาบาล

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า หากมีอาการวูบร่วมกับอาการต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์ทันที

• เจ็บหรือแน่นหน้าอก
• หายใจเหนื่อยผิดปกติ
• ใจสั่นรุนแรง
• แขนขาอ่อนแรง
• พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว
• ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
• หมดสตินาน
• มีอาการชัก
• วูบซ้ำหลายครั้งโดยไม่ทราบสาเหตุ

โดยเฉพาะผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

วิธีช่วยเหลือเบื้องต้นเมื่อมีคนวูบหมดสติ

หากพบคนใกล้ตัวมีอาการวูบ ควรช่วยเหลือเบื้องต้นดังนี้

• ให้ผู้ป่วยนอนราบในจุดอากาศถ่ายเท
• ยกขาสูงเล็กน้อย เพื่อช่วยให้เลือดไหลกลับไปเลี้ยงสมอง
• คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
• ห้ามป้อนน้ำหรืออาหารทันทีขณะยังไม่รู้สึกตัว
• หากไม่หายใจหรือคลำชีพจรไม่ได้ ให้รีบโทร 1669 และทำ CPR หากมีความรู้
• อาการวูบไม่ควรมองข้าม

แม้อาการวูบหลายกรณีอาจเกิดจากความอ่อนล้าหรือขาดน้ำ แต่แพทย์ย้ำว่า การหมดสติไม่ใช่อาการปกติของร่างกาย โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นซ้ำ มีอาการร่วม หรือเกิดโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรเข้ารับการตรวจเพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริง

เพราะบางโรค โดยเฉพาะโรคหัวใจและโรคทางสมอง หากรักษาไม่ทันเวลา อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนรุนแรงหรือเสียชีวิตเฉียบพลันได้