ทำไมไทยฝนตกหนัก? ทั้งที่ใกล้เข้าสู่ “เอลนีโญ”

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ผ่านเพจเฟสบุ๊คส่วนตัว อธิบายถึงปรากฏการณ์ฝนตกหนักในบางพื้นที่ของประเทศไทย ทั้งที่อยู่ในภาวะเอลนีโญเกิดจากอะไร? โดยสาเหตุที่ฝนยังตกหนักในประเทศไทยในช่วงนี้ทั้งที่อยู่ในภาวะเอลนีโญ (El Niño ) เกิดจากปัจจัยหลักคือ "การเปลี่ยนผ่านฤดูกาลและปัจจัยความร้อนในท้องถิ่น" 

ปัจจุบันประเทศไทยอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านฤดูกาล (Transition Period) แม้จะเป็นสภาวะเอลนีโญ แต่ช่วงนี้เป็นช่วงปลายฤดูร้อนเข้าสู่ต้นฤดูฝน ทำให้สภาพอากาศผันผวนสูง เมื่อความร้อนจัดจากสภาวะเอลนีโญมาปะทะกับความชื้นสูงที่ลมตะวันตกเฉียงใต้พัดหอบพาความชื้นและไอน้ำมาจากทะเล และมีอากาศเย็นบางส่วนมาจากประเทศจีนจึงก่อให้เกิดเมฆฝนและเกิดพายุฤดูร้อน ซึ่งกระตุ้นให้เกิดฝนตกหนักในบริเวณเฉพาะจุดแบบฉับพลัน โดยฝนที่ตกในลักษณะนี้ไม่ได้หมายความว่าปรากฎการณ์เอลนีโญสิ้นสุดลง

นอกจากนี้ หย่อมความร้อน (Heat Low) และการปะทะของมวลอากาศ โดยสภาพอากาศก่อนหน้านี้ร้อนจัดมากจนเกิดเป็นหย่อมความร้อนสะสมบนแผ่นดิน เมื่อมีกระแสลมพัดนำพาความชื้นจากทะเลเข้ามาปะทะจึงเกิดความไม่เสถียรขึ้นในชั้นบรรยากาศอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนองแบบฉับพลันหรือ Rain Bomb เฉพาะแห่ง

ขณะที่การเริ่มต้นของลมมรสุมตะวันตะวันตกเฉียงใต้ โดยช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ฤดูฝนอย่างเป็นทางการลมมรสุมจะเริ่มก่อตัวขึ้น และได้พัดพาเอาไอน้ำมหาศาลจากมหาสมุทรอินเดียเข้ามาปกคลุม  จึงทำให้เกิดฝนตกชุกตามฤดูกาลที่สอดแทรกเข้ามา

แม้จะมีฝนตก แต่สภาวะเอลนีโญยังส่งผลให้ปริมาณฝนรวมในปีนี้มีแนวโน้มต่ำกว่าค่าเฉลี่ยปกติ โดยเฉพาะในช่วงครึ่งหลังของฤดูฝนที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดภัยแล้ง

โดยสภาวะเอลนีโญไม่ได้หมายความว่าฝนจะไม่ตกเลยตลอดทั้งปี แต่การเกิดเอลนีโญนี้จะส่งผลให้ภาพรวมของปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยทั้งปีน้อยกว่าปกติหรือเกิด สภาวะฝนทิ้งช่วงยาวนานกว่าเดิมในบางช่วง รวมทั้งทำให้อุณหภูมิโดยเฉลี่ยสูงขึ้น แต่อาจเกิดพายุฝนในระยะสั้นและมีฝนตกได้ตามฤดูกาลซึ่งเป็นไปตามกลไกปกติของฤดูมรสุม