หัวใจเปลี่ยนอายุได้? วิจัยพบอวัยวะอาจ “อ่อนวัย” ตามร่างกายผู้รับ

ความต้องการปลูกถ่ายหัวใจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่หัวใจจากผู้บริจาคยังเป็นทรัพยากรที่มีจำกัด ขณะที่อายุของผู้บริจาคยิ่งทำให้จำนวนหัวใจที่สามารถนำมาใช้ได้ลดลง เนื่องจากแพทย์มักเลือกหัวใจจากผู้บริจาคที่อายุน้อยกว่า เพราะอวัยวะจากผู้สูงอายุมีแนวโน้มสัมพันธ์กับผลลัพธ์การรักษาที่แย่ลง

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยฉบับก่อนการตีพิมพ์ซึ่งเผยแพร่บนเซิร์ฟเวอร์ bioRxiv พบว่า อายุของผู้บริจาคอาจไม่ได้เป็นข้อจำกัดมากอย่างที่เคยเข้าใจกัน โดยอวัยวะที่ได้รับการปลูกถ่ายอาจเปลี่ยนแปลงลักษณะทางชีวภาพให้สอดคล้องกับอายุของผู้รับ มากกว่าที่จะคงลักษณะตามอายุของผู้บริจาค ผลการศึกษานี้จึงชี้ให้เห็นว่า หัวใจที่มีอายุมากอาจมีลักษณะทางชีวภาพที่อ่อนวัยลงได้ หลังนำไปปลูกถ่ายในผู้รับที่อายุน้อยกว่า

ทีมวิจัยจาก Harvard Medical School  ทดลองปลูกถ่ายหัวใจระหว่างหนูที่มีอายุน้อย วัยกลาง และอายุมาก โดยยังคงหัวใจเดิมของหนูแต่ละตัวไว้ จากนั้นตรวจวัดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของดีเอ็นเอ ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามอายุ และใช้เครื่องมือประเมินอายุทางชีวภาพ 3 รูปแบบ เพื่อดูว่าหัวใจที่ปลูกถ่ายมีลักษณะทางชีวภาพใกล้เคียงกับอายุใด

ผลพบว่า หัวใจอายุน้อยที่นำไปปลูกถ่ายในหนูอายุมาก มีลักษณะทางชีวภาพแก่กว่าที่คาดไว้ ขณะที่หัวใจอายุมากที่นำไปปลูกถ่ายในหนูอายุน้อย กลับมีลักษณะทางชีวภาพอ่อนวัยลง 

นักวิจัยมองว่า สภาพแวดล้อมภายในร่างกายของผู้รับที่อายุน้อยอาจช่วยย้อนกลับการเปลี่ยนแปลงบางอย่างที่เกิดขึ้นตามวัยของอวัยวะได้ 

ผลการศึกษาสะท้อนว่าอวัยวะสามารถตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมภายในร่างกายได้ และทำให้เกิดคำถามว่า การเปลี่ยนแปลงตามวัยของอวัยวะสามารถย้อนกลับได้มากน้อยเพียงใด

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังไม่ทราบแน่ชัดว่าอะไรเป็นกลไกที่ทำให้ตัวชี้วัดอายุของอวัยวะเปลี่ยนแปลง โดยคาดว่าน่าจะเกิดจากสภาพแวดล้อมโดยรวมของร่างกาย มากกว่าปัจจัยเพียงอย่างเดียว ซึ่งอาจช่วยกำจัดความเสียหายที่สะสมในอวัยวะ หรือทำให้อวัยวะได้รับปัจจัยจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่มีลักษณะอ่อนวัยกว่า

ขณะเดียวกัน การปลูกถ่ายหัวใจไม่ได้ทำให้อายุทางชีวภาพของหัวใจเดิมของผู้รับ รวมถึงตับหรือเลือดเปลี่ยนแปลงไปอย่างชัดเจน และ การปลูกถ่ายเองก็ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับความเสื่อมตามวัยบางอย่าง อย่างเช่น ทำให้ร่างกายอักเสบเพิ่มขึ้น