"จีน" ออกกฎห้ามบริษัทไล่คนออก เพื่อแทนที่ด้วย AI

จีนกำลังส่งสัญญาณชัดเจนว่า การใช้ AI ในภาคธุรกิจต้องไม่เกิดขึ้นบนต้นทุนของแรงงานมนุษย์ หลังศาลในจีนมีคำตัดสินสำคัญ ห้ามบริษัทลดตำแหน่งหรือเลิกจ้างพนักงาน เพียงเพื่อเปิดทางให้ระบบปัญญาประดิษฐ์เข้ามาแทนที่

คำตัดสินดังกล่าวถูกเผยแพร่โดยศาลประชาชนระดับกลางเมืองหางโจว และกลายเป็นประเด็นที่ถูกจับตาไปทั่วโลก เพราะถือเป็นหนึ่งในความเคลื่อนไหวด้านกฎหมายแรงงานที่เกี่ยวข้องกับ AI ที่ชัดเจนที่สุดของจีนในเวลานี้

คดีนี้เกิดขึ้นหลังพนักงานอาวุโสในสายงานเทคโนโลยีรายหนึ่ง ถูกบริษัทเสนอให้ลดเงินเดือนและย้ายตำแหน่ง หลังองค์กรต้องการใช้ AI เข้ามาทำงานแทน เมื่อพนักงานปฏิเสธข้อเสนอ บริษัทจึงยุติสัญญาจ้าง ก่อนที่ศาลจะตัดสินเข้าข้างลูกจ้าง

ศาลจีนระบุว่า การพัฒนาเทคโนโลยี AI ควรมีเป้าหมายเพื่อปลดปล่อยแรงงาน ส่งเสริมการจ้างงาน และยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน ไม่ใช่กลายเป็นเครื่องมือสำหรับลดคนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพองค์กรเพียงอย่างเดียว

แม้ศาลจะไม่ได้ห้ามบริษัทใช้ AI เข้ามาแทนบางตำแหน่งงาน แต่ย้ำว่า บริษัทต้องดำเนินการอย่างรับผิดชอบ โดยควรให้ความสำคัญกับการรีสกิล อัปสกิล การโยกย้ายตำแหน่งอย่างเหมาะสม และแผนชดเชยที่เป็นธรรม มากกว่าการปลดพนักงานทันที

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นในช่วงที่บริษัททั่วโลกเร่งใช้ AI เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ที่เริ่มมีหลายบริษัทในอเมริกาเหนือออกมายอมรับตรงๆ ว่า AI คือหนึ่งในเหตุผลของการเลย์ออฟครั้งใหญ่

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า คำตัดสินของจีนสะท้อนความพยายามของรัฐบาลในการป้องกันผลกระทบทางสังคมจาก AI ที่อาจลุกลามกลายเป็นปัญหาการว่างงานขนาดใหญ่

อย่างไรก็ตาม หลายฝ่ายเห็นตรงกันว่า โลกกำลังเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญของตลาดแรงงาน เพราะ AI ไม่ได้กระทบแค่แรงงานโรงงานหรือสายการผลิตอีกต่อไป แต่เริ่มลุกลามสู่กลุ่มพนักงานออฟฟิศ วิชาชีพ และงานสายความรู้มากขึ้นเรื่อย ๆ