อาจารย์หมอชี้ “ดื่มชาแล้วกระดูกแข็งแรง ดื่มกาแฟกระดูกพรุน"

ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เวชปฏิบัติทางประสาทวิทยาที่มีความเชี่ยวชาญพิเศษด้านสมองและความผิดปกติทางประสาทวิทยา ด้วยปริญญาจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้โพสต์ข้อความให้ความรู้เรื่องสุขภาพ ลงในเพจสาระสมองกับ อจ.สุรัตน์ โดยระบุว่า

“ดื่มชาแล้วกระดูกแข็งแรง ดื่มกาแฟกระดูกพรุน" 

สิ่งที่สำคัญอีกอย่างในสูงอายุ คือกระดูก เพราะหากกระดูกบางพรุน มันแย่ไง เหมือนต้นไม้ที่ลำต้นไม่แข็งแรง คนเราเดินได้ด้วยกระดูก หลังตรงก็ด้วยกระดูก หาก โค่นไป ก็ไม่ต้องเดิน หลายคน มากิน แคลเซียมบำรุง แต่บางครั้ง มันก็สายไป เพราะพฤติกรรมไม่ดี ไม่ออกกำลัง บางคน กินกาแฟมาก ๆ เลย ยิ่งแย่ 

ทำไม กาแฟ ทำกระดูกบาง 

เพราะ คาเฟอีน อาจลดการดูดซึมแคลเซียมในลำไส้ คาเฟอีนมีฤทธิ์ขับปัสสาวะอ่อนๆ และอาจไป ลดการดูดซึมแคลเซียม จากอาหารในลำไส้ มีการศึกษาจาก Heaney ในปี  2002 ที่พบว่า การได้รับคาเฟอีน 300 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเท่ากับ ประมาณ 3 ถ้วยกาแฟ อาจทำให้ร่างกายสูญเสียแคลเซียมในปัสสาวะเพิ่มขึ้นเล็กน้อย (หรือประมาณ 6 มิลลิกรัม)

กับคำถามว่า  ชา มีปัญหาไหม อาจารย์หมอ พบว่า ปรากฎว่าตรงข้าม การดื่มชา อาจช่วยให้กระดูกของเราดีขึ้นต่างหาก เลยเอามาเล่าให้ฟัง นี้คือ งานวิจัยจากวารสาร Nutrients ศึกษา กระดูกหญิงสูงวัยกว่า 9,000 คน ตลอด 10 ปี ทีมวิจัยจาก University of California ตีพิมพ์ในวารสาร Nutrients เมื่อปลายปี 2025 โดยใช้ข้อมูลจากโครงการขนาดใหญ่ชื่อ “Study of Osteoporotic Fractures” ที่ติดตามสุขภาพหญิงสูงวัยอเมริกันจำนวน 9,704 คน เป็นระยะเวลานานกว่า 10 ปี

เขาเก็บข้อมูลการดื่มชา-กาแฟ และวัดความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density หรือ BMD) ที่บริเวณ สะโพก และ ต้นขา เป็นระยะๆ

ผลลัพธ์น่าสนใจ โดยพบว่าผู้หญิงที่ดื่มชาเป็นประจำ มีความหนาแน่นของกระดูกสะโพกสูงกว่าคนที่ไม่ดื่มชาเล็กน้อยอย่างมีนัยสำคัญ

โดยเฉพาะคนที่ดื่มวันละ 1–2 ถ้วยต่อเนื่องกันหลายปี ในขณะเดียวกัน กลุ่มที่ดื่ม กาแฟมากเกินไป หรือกิน เกินวันละ 4–5 ถ้วย กลับพบว่า อาจมีความหนาแน่นของกระดูกลดลงไปบ้าง ส่วนคนที่ดื่มกาแฟในปริมาณพอดี ยังไม่เห็นผลลบชัดเจน

คำถามคือ แล้วใน “ชา” มีอะไรที่ช่วยให้กระดูกแข็งแรง?

ไม่ใช่แคลเซียม แต่เป็นสารในตระกูล Flavonoids และ Catechins ที่อยู่ในชา โดยเฉพาะชาเขียว ชาอู่หลง และชาดำ สารเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่ม สารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidants) ที่มีฤทธิ์ช่วยลดการอักเสบ

และอาจไปกระตุ้นการทำงานของเซลล์สร้างกระดูก (osteoblasts) พร้อมๆ กับช่วยยับยั้งเซลล์สลายกระดูก (osteoclasts)

พูดง่ายๆ ก็คือ ชานั้นไม่ได้แค่หอมและอุ่นใจ  แต่อาจอุ่นกระดูกได้ด้วย 

อย่างไรก็ตาม อาจารย์หมอเตือนว่า ต้องเข้าใจด้วยว่า งานวิจัยนี้เป็นเพียง “การศึกษาความสัมพันธ์” ไม่ใช่ “เหตุและผล” หมายความว่า เราแค่พบว่า “คนที่ดื่มชา” มักจะมีกระดูกดีกว่า แต่ยังไม่ได้พิสูจน์ว่า “ชานี่แหละคือสาเหตุแน่นอน” ที่ทำให้กระดูกแข็งแรงขึ้น

และที่สำคัญ ชาแต่ละแบบก็ไม่เหมือนกัน ชาเขียวกับชานมหวานเจี๊ยบ ใส่ไข่มุกไซซ์บิ๊ก คนละเรื่องกันเลย