เกาหลีใต้เริ่มใช้กฎหมาย AI สมรรถนะสูง พรุ่งนี้ ประเทศแรกของโลก

เกาหลีใต้เตรียมบังคับใช้พระราชบัญญัติปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence Act) ในวันพรุ่งนี้ (22 ม.ค.) นับเป็นประเทศแรกของโลกที่กำหนดข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอย่างเป็นทางการสำหรับระบบเอไอสมรรถนะสูง หรือที่เรียกว่า เอไอแนวหน้า (frontier AI) ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้เกาหลีใต้โดดเด่นบนเวทีการกำกับดูแลเอไอระดับโลก

Frontier AI คือ โมเดลและระบบ AI ขั้นสูงที่สามารถดำเนินการซับซ้อนหลากหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ เทียบเคียงกับมนุษย์ เช่น โมเดลของ OpenAI และบริษัทอื่น ๆ ที่กำลังปฏิวัติอุตสาหกรรมต่าง ๆ ทั่วโลก เป็นต้น

กระทรวง ICT กล่าวในการพบปะกับผู้สื่อข่าวที่กรุงโซลเมื่อวันที่ 20 มกราคมว่า เกาหลีใต้กำลังเริ่มต้นจากระดับพื้นฐานที่สุดของฉันทามติสากล กฎหมายฉบับนี้วางรากฐานกรอบนโยบายเอไอระดับชาติ โดยจัดตั้งองค์กรกำหนดนโยบายหลักคือ สภาประธานาธิบดีว่าด้วยยุทธศาสตร์เอไอแห่งชาติ และสร้างฐานกฎหมายสำหรับสถาบันความปลอดภัยด้านเอไอ ซึ่งจะทำหน้าที่ประเมินด้านความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือ นอกจากนี้ ยังระบุมาตรการสนับสนุนอย่างรอบด้าน ตั้งแต่งานวิจัยและพัฒนา โครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล การพัฒนาบุคลากร การสนับสนุนสตาร์ทอัพ ไปจนถึงการช่วยขยายธุรกิจไปต่างประเทศ

เพื่อลดภาระในระยะแรกต่อภาคธุรกิจ รัฐบาลมีแผนกำหนดช่วงผ่อนผันอย่างน้อยหนึ่งปี ในช่วงเวลาดังกล่าวจะยังไม่มีการตรวจสอบเชิงข้อเท็จจริงหรือการลงโทษทางปกครอง แต่จะเน้นการให้คำปรึกษาและการให้ความรู้เป็นหลัก พร้อมจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือเฉพาะด้านกฎหมายเอไอ เพื่อช่วยบริษัทประเมินว่าระบบของตนอยู่ภายใต้ขอบเขตของกฎหมายหรือไม่ และควรปรับตัวอย่างไร ทั้งนี้ ระยะเวลาผ่อนผันอาจขยายออกไปได้ ขึ้นอยู่กับพัฒนาการของมาตรฐานสากลและสภาพตลาด

กฎหมายนี้ครอบคลุมเพียงสามด้าน ได้แก่ 1.เอไอที่มีผลกระทบสูง 2.พันธกรณีด้านความปลอดภัยสำหรับเอไอสมรรถนะสูง 3.ข้อกำหนดด้านความโปร่งใสสำหรับ Generative AI

เอไอสมรรถนะสูง หมายถึง ระบบอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ถูกนำไปใช้ในภาคส่วนสำคัญ เช่น พลังงาน คมนาคม และการเงิน ซึ่งการตัดสินใจโดยไม่มีมนุษย์แทรกแซงอาจส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อสิทธิหรือความปลอดภัยของประชาชน ปัจจุบันรัฐบาลระบุว่ายังไม่มีบริการภายในประเทศที่เข้าข่ายนี้ แม้ในอนาคตรถยนต์ไร้คนขับระดับ 4 ขึ้นไปอาจถูกจัดอยู่ในกลุ่มดังกล่าว

สิ่งที่ทำให้แนวทางของเกาหลีใต้แตกต่างจากสหภาพยุโรป คือวิธีนิยาม “เอไอสมรรถนะสูง” โดยสหภาพยุโรปมุ่งเน้นความเสี่ยงตามการใช้งาน เช่น การแพทย์ การสรรหาบุคลากร หรือการบังคับใช้กฎหมาย ขณะที่เกาหลีใต้ใช้เกณฑ์ทางเทคนิคเป็นหลัก เช่น ปริมาณการประมวลผลสะสมในการฝึกโมเดล ซึ่งทำให้มีเพียงเอไอขั้นสูงจำนวนจำกัดมากเท่านั้นที่ต้องอยู่ภายใต้ข้อกำหนดด้านความปลอดภัย

ณ ขณะนี้ รัฐบาลเชื่อว่ายังไม่มีโมเดลเอไอใด ทั้งในเกาหลีใต้หรือต่างประเทศ ที่เข้าเกณฑ์การกำกับดูแลภายใต้ข้อกำหนดนี้ ขณะที่สหภาพยุโรปกำลังทยอยบังคับใช้กฎหมายเอไอของตน โดยบางมาตรการมีช่วงเปลี่ยนผ่านยาวหลายปี

การบังคับใช้กฎหมายของเกาหลีใต้ถูกออกแบบให้ “เบา” เป็นพิเศษ โดยไม่มีบทลงโทษทางอาญา แต่จะเน้นคำสั่งแก้ไขเมื่อพบการไม่ปฏิบัติตาม และจะปรับเงินก็ต่อเมื่อเพิกเฉยต่อคำสั่งดังกล่าวเท่านั้น โดยเพดานค่าปรับอยู่ที่ 30 ล้านวอน หรือราว 634,000 บาท โดยรัฐบาลระบุว่านี่คือแนวทางที่เน้นการปฏิบัติตาม มากกว่าการลงโทษ

ข้อกำหนดด้านความโปร่งใสสำหรับ Generative AI มีความสอดคล้องกับของสหภาพยุโรป แต่เกาหลีใต้ใช้ในขอบเขตที่แคบกว่า โดยเนื้อหาที่อาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นของจริง เช่น ดีปเฟกภาพ วิดีโอ หรือเสียง ต้องระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นผลงานที่สร้างโดยเอไอ ส่วนเนื้อหาเอไอประเภทอื่น อนุญาตให้ใช้การติดป้ายกำกับแบบมองไม่เห็นผ่านเมตาดาตาได้ ทั้งนี้ การใช้งานส่วนบุคคลหรือไม่แสวงหากำไรจะไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล

และเพื่อรับมือกับความกังวลของบริษัทขนาดเล็กและสตาร์ทอัพ รัฐบาลยืนยันว่าจะมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องตลอดกระบวนการบังคับใช้ เมื่อมีประเด็นใดเกิดขึ้น รัฐบาลจะร่วมกันหาทางออกผ่านศูนย์สนับสนุน