อายุเกิน 100 ปีอาจมี “ภูมิคุ้มกันนักฆ่า” ช่วยกำจัดเซลล์มะเร็ง

ทำไมบางคนจึงสามารถมีชีวิตอยู่ได้ถึง 100 ปี หรือแม้กระทั่งเกิน 110 ปี โดยยังมีสุขภาพแข็งแรง? งานวิจัยใหม่อาจพบหนึ่งในคำตอบที่น่าสนใจ นั่นคือ คนที่มีอายุยืนยาวเป็นพิเศษอาจมีเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิดหนึ่งที่ช่วยกำจัดเซลล์มะเร็งเพิ่มขึ้นอย่างมาก

โดยทั่วไป เมื่ออายุมากขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันของคนเรามักเสื่อมประสิทธิภาพลง ทำให้ร่างกายรับมือกับการติดเชื้อและโรคต่าง ๆ ได้ยากขึ้น รวมถึงมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งเพิ่มขึ้น

แต่ผลการศึกษาที่เผยแพร่ในวารสาร Cell Press กลับพบว่า ในคนที่มีอายุยืนยาวมาก ระบบภูมิคุ้มกันอาจไม่ได้เสื่อมลงเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถ ปรับตัวและเพิ่มกำลังบางส่วนขึ้นมาเพื่อรับมือกับภัยคุกคามที่สะสมตามวัย

นักวิจัยให้ความสนใจเซลล์ภูมิคุ้มกันที่เรียกว่า CD4 CTLs ซึ่งเป็นเซลล์ทีชนิดหนึ่งที่ปกติพบในร่างกายไม่มากนัก และมีหน้าที่สำคัญในการค้นหาและทำลายเซลล์ที่ติดเชื้อ เซลล์ที่เสียหาย รวมถึงเซลล์มะเร็ง

เมื่อศึกษาตัวอย่างเลือดจากชาวญี่ปุ่น 28 คน นักวิจัยพบว่า สัดส่วนของเซลล์ CD4 CTLs เพิ่มขึ้นตามอายุอย่างเห็นได้ชัด

ในกลุ่มคนอายุ 70-90 ปี เซลล์ชนิดนี้คิดเป็นประมาณ 4 เปอร์เซนต์ ของเซลล์ภูมิคุ้มกันที่ศึกษา ขณะที่กลุ่มคนอายุ 100 ปีขึ้นไปเพิ่มเป็น 9.6 เปอร์เซนต์ และในกลุ่มที่มีอายุเกิน 110 ปี เพิ่มสูงถึง 17.6 เปอร์เซนต์

พูดง่าย ๆ คือ ยิ่งมีอายุยืนยาวมากขึ้น ก็ยิ่งพบเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิดนี้ในเลือดมากขึ้น

ที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือ เซลล์เหล่านี้ไม่ได้เพียงเพิ่มจำนวน แต่ยังคงทำงานได้ดี โดยไม่พบสัญญาณของภาวะ “หมดแรง” หรือสูญเสียประสิทธิภาพในการทำงาน

นักวิจัยยังพบว่า CD4 CTLs จำนวนมากในผู้สูงอายุเกิดจากการที่เซลล์ต้นกำเนิดบางเซลล์ โคลนตัวเองเพิ่มจำนวนขึ้น เพื่อสร้างกองกำลังเซลล์ภูมิคุ้มกันสำหรับรับมือกับภัยคุกคามต่าง ๆ

โดยเฉลี่ยประมาณหนึ่งในสามของ CD4 CTLs ในกลุ่มตัวอย่างเกิดจากเซลล์ต้นกำเนิดเพียงเซลล์เดียว และในผู้มีอายุ 100 ปีรายหนึ่ง พบว่าเกือบครึ่งหนึ่งของเซลล์ CD4 CTLs เป็นสำเนาจากเซลล์เดียวกัน

ผลการค้นพบนี้ทำให้นักวิจัยมองว่า การแก่ตัวของระบบภูมิคุ้มกันอาจไม่ได้หมายถึงการเสื่อมลงเพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็นกระบวนการที่ระบบภูมิคุ้มกันค่อย ๆ ปรับตัว และเพิ่มเซลล์บางชนิดขึ้นมาเพื่อรับมือกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังเป็นเพียงหลักฐานเบื้องต้น เนื่องจากศึกษากลุ่มตัวอย่างเพียง 28 คน และทั้งหมดเป็นชาวญี่ปุ่น จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่า กลไกเดียวกันนี้เกิดขึ้นในคนอายุยืนทั่วโลกหรือไม่

แต่สิ่งที่งานวิจัยค้นพบก็น่าสนใจไม่น้อยว่า ความลับของการมีอายุยืนอาจไม่ได้อยู่ที่ระบบภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงมาตลอดชีวิต แต่อาจอยู่ที่ความสามารถของภูมิคุ้มกันในการ “ปรับตัว” เมื่อร่างกายเผชิญความท้าทายจากวัยที่เพิ่มขึ้น