นักวิจัยพัฒนาเจลสร้างเคลือบฟันใหม่ หวังลดฟันผุและอาการเสียวฟัน

นักวิทยาศาสตร์พัฒนาเจลชนิดใหม่ที่อาจช่วยฟื้นฟูเคลือบฟันที่เสียหายให้กลับมาได้ นับเป็นความก้าวหน้าที่อาจช่วยแก้ข้อจำกัดสำคัญของการดูแลสุขภาพฟัน เพราะแตกต่างจากกระดูกและเนื้อเยื่อหลายชนิดในร่างกาย เคลือบฟันไม่สามารถสร้างตัวเองขึ้นใหม่ได้ตามธรรมชาติเมื่อสูญเสียไปแล้ว

เทคโนโลยีนี้พัฒนาโดยนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยนอตติงแฮม ประเทศอังกฤษ โดยเลียนแบบกระบวนการสร้างเคลือบฟันตามธรรมชาติในช่วงวัยเด็ก เพื่อฟื้นฟูเคลือบฟันที่สูญเสียแร่ธาตุหรือถูกกัดกร่อน พร้อมเสริมความแข็งแรงให้เคลือบฟันที่ยังสมบูรณ์

เจลช่วยสร้างเคลือบฟันขึ้นใหม่ได้อย่างไร

จุดเด่นของเทคโนโลยีนี้คือการใช้งานที่ไม่ซับซ้อน ทันตแพทย์สามารถทาเจลลงบนผิวฟันได้โดยตรง ด้วยวิธีคล้ายกับการเคลือบฟลูออไรด์ที่ใช้กันในปัจจุบัน แต่เจลชนิดใหม่นี้ไม่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์

เจลประกอบด้วยโปรตีนที่เลียนแบบโปรตีนตามธรรมชาติ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการช่วยสร้างเคลือบฟันในช่วงที่ฟันกำลังพัฒนา

เมื่อทาลงบนฟัน เจลจะก่อตัวเป็นชั้นเคลือบบาง ๆ ที่มีความทนทาน สามารถแทรกซึมเข้าสู่ผิวฟันและเติมเต็มรอยแตกหรือช่องว่างขนาดเล็กที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า จากนั้นทำหน้าที่เป็นโครงสร้างตั้งต้นสำหรับการสร้างแร่ธาตุขึ้นใหม่

กระบวนการนี้อาศัยแคลเซียมและฟอสเฟต ซึ่งเป็นแร่ธาตุสำคัญที่มีอยู่ในน้ำลาย เจลจะช่วยดึงแร่ธาตุเหล่านี้เข้ามาและจัดเรียงให้เกิดเป็นผลึกใหม่อย่างเป็นระเบียบ โดยผลึกแร่ธาตุใหม่จะเติบโตไปในทิศทางเดียวกับเคลือบฟันที่มีอยู่ ทำให้สามารถเชื่อมประสานกับผิวฟันเดิมได้

การจัดเรียงตัวอย่างเป็นระเบียบมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะความแข็งแรงและความทนทานของเคลือบฟันเกิดจากการเรียงตัวของแร่ธาตุอย่างแม่นยำ การเติมแร่ธาตุลงบนฟันเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอที่จะสร้างโครงสร้างที่แข็งแรงเหมือนเคลือบฟันตามธรรมชาติ

เจลชนิดใหม่นี้จึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเคลือบผิวฟัน แต่ยังช่วยสร้างโครงสร้างภายในและฟื้นฟูความแข็งแรงให้ใกล้เคียงกับเคลือบฟันที่สมบูรณ์

อาจช่วยลดอาการเสียวฟันและปัญหาฟันผุ

นักวิจัยยังพบว่า วัสดุชนิดนี้สามารถใช้กับเนื้อฟัน ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่อยู่ใต้ชั้นเคลือบฟันได้ด้วย โดยเนื้อฟันมีความนุ่มกว่าเคลือบฟัน และมีท่อขนาดเล็กที่สามารถส่งผ่านความรู้สึกไปยังเส้นประสาทภายในฟัน

เมื่อเคลือบฟันสึกกร่อนหรือเหงือกร่นจนเนื้อฟันสัมผัสกับสิ่งแวดล้อมภายนอก อาจทำให้เกิดอาการเสียวฟันเมื่อรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่ร้อน เย็น หวาน หรือมีรสเปรี้ยว

เจลนี้สามารถช่วยสร้างชั้นแร่ธาตุที่มีลักษณะคล้ายเคลือบฟันขึ้นบนเนื้อฟันที่เปิดเผย ซึ่งอาจช่วยลดอาการเสียวฟัน และช่วยให้วัสดุที่ใช้ซ่อมแซมฟัน เช่น วัสดุอุดฟัน ยึดติดกับผิวฟันได้ดีขึ้น

การเสื่อมสภาพของเคลือบฟันเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดฟันผุ และเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพช่องปากที่ส่งผลกระทบต่อประชากรเกือบครึ่งหนึ่งของโลก ปัญหาเหล่านี้อาจนำไปสู่อาการปวด การติดเชื้อ และการสูญเสียฟันในที่สุด นอกจากนี้ สุขภาพช่องปากที่ไม่ดียังมีความสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น โรคเบาหวานและโรคหัวใจและหลอดเลือด

ข้อจำกัดสำคัญของการรักษาทางทันตกรรมในปัจจุบันคือ เคลือบฟันไม่มีเซลล์ที่สามารถสร้างเนื้อเยื่อส่วนนี้ขึ้นใหม่ได้หลังจากฟันพัฒนาเต็มที่แล้ว แม้น้ำลายจะช่วยเติมแร่ธาตุที่สูญเสียไปในช่วงแรกของการทำลายเคลือบฟันได้บางส่วน แต่ก็ไม่สามารถสร้างเคลือบฟันที่สึกหายไปจำนวนมากกลับคืนมาได้

การรักษาที่มีอยู่ เช่น การเคลือบฟลูออไรด์และผลิตภัณฑ์เพิ่มแร่ธาตุ สามารถช่วยปกป้องฟันและฟื้นฟูการสูญเสียแร่ธาตุในระยะเริ่มต้น แต่ไม่สามารถสร้างเคลือบฟันที่สูญเสียไปแล้วให้กลับมาเหมือนเดิมได้อย่างสมบูรณ์

เคลือบฟันที่สร้างใหม่มีความแข็งแรงใกล้เคียงกับฟันธรรมชาติ

ทีมวิจัยได้ทดสอบความแข็งแรงและความทนทานของเคลือบฟันที่สร้างขึ้นใหม่ ภายใต้สภาวะที่จำลองการใช้งานในชีวิตประจำวัน เช่น การแปรงฟัน การเคี้ยวอาหาร และการสัมผัสกับอาหารที่มีฤทธิ์เป็นกรด

ผลการทดลองพบว่า เคลือบฟันที่สร้างขึ้นใหม่มีความแข็งแรงใกล้เคียงกับเคลือบฟันธรรมชาติที่สมบูรณ์ แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีนี้อาจให้ผลมากกว่าการสร้างชั้นเคลือบเพื่อปกป้องฟันเพียงชั่วคราว

นักวิจัยระบุว่า เจลชนิดนี้ได้รับการออกแบบให้มีความปลอดภัย ใช้งานง่าย และสามารถผลิตในปริมาณมากได้ อีกทั้งยังมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ทันตกรรมหลายรูปแบบ เพื่อช่วยผู้ป่วยทุกช่วงวัยที่มีปัญหาเคลือบฟันสึกกร่อน เสียวฟัน หรือเนื้อฟันสัมผัสกับสิ่งแวดล้อมภายนอก

ศาสตราจารย์อัลวาโร มาตา (Alvaro Mata) หัวหน้าทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยนอตติงแฮม กล่าวว่า เทคโนโลยีนี้ได้รับการพัฒนาโดยคำนึงถึงทั้งทันตแพทย์และผู้ป่วย สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย รวดเร็ว และมีศักยภาพในการผลิตจำนวนมาก

ทีมวิจัยเริ่มผลักดันเทคโนโลยีสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ผ่านบริษัทสตาร์ตอัป Mintech-Bio โดยหวังว่าจะสามารถเปิดตัวผลิตภัณฑ์แรกได้ภายในปีหน้า และนำไปใช้ช่วยเหลือผู้ป่วยทั่วโลกในอนาคต