เตือนภัยเงียบ! "ฟันผุเรื้อรัง" แหล่งสะสมเชื้อโรค ที่ส่งผลลามไปถึงผิวหนัง ตัวการทำให้เกิดโรค "ลมพิษ"
เพจเฟซบุ๊ก "นายแพทย์สมาธิ" ของ นพ.สมาธิ นิชานนท์ (ว.27672) แพทย์เวชปฏิบัติสมาชิกสมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย ได้โพสต์ข้อความระบุว่า
พบว่า ฟันผุ กับ ลมพิษ นี่สัมพันธ์กันมาก ใครเป็นลมพิษ แล้วมีฟันผุ พบทันตแพทย์ตรวจรักษาฟันผุครับ ฟันผุหายลมพิษหาย บ่อยเลย
ความสัมพันธ์ระหว่าง "โรคฟันผุ" (Dental Caries) และ "โรคลมพิษ" (Urticaria)
แม้ดูเหมือนว่าโรคฟันผุซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพช่องปาก ไม่น่าจะเกี่ยวข้องกับผื่นคันตามผิวหนัง แต่ในทางพยาธิสรีรวิทยาและการแพทย์ผิวหนัง โรคฟันผุเรื้อรังที่ปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา สามารถเป็น "แหล่งติดเชื้อเรื้อรัง" (Focal Infection / Infectious Focus) ที่กระตุ้นหรือทำให้อาการโรคลมพิษ (โดยเฉพาะลมพิษเรื้อรัง หรือ Chronic Spontaneous Urticaria) เห่อขึ้นมาได้
กลไกการเชื่อมโยง (Pathophysiologic Mechanisms)
เมื่อเกิด Dental Caries (ฟันผุ) แล้วปล่อยทิ้งไว้ เชื้อแบคทีเรียจะกัดเซาะลงลึกถึงชั้นโพรงประสาทฟัน (Pulpitis) เกิดการติดเชื้อเรื้อรังใต้รากฟัน (Periapical abscess / Endodontic infection) หรือโรคปริทันต์อักเสบ (Periodontitis) ซึ่งส่งผลต่อโรคลมพิษดังนี้
1. ทฤษฎีการติดเฉพาะที่แล้วส่งผลทั่วร่างกาย (Focal Infection Theory):
เชื้อแบคทีเรียและสารพิษ (Toxins/Endotoxins) จากบริเวณรากฟันที่ผุเรื้อรัง จะถูกปลดปล่อยเข้าสู่กระแสเลือดอย่างต่อเนื่องในปริมาณน้อยๆ (Low-grade bacteremia/endotoxemia)
สารเหล่านี้ไปกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันทั่วร่างกาย ให้อยู่ในภาวะตื่นตัวไวเกิน (Pro-inflammatory state)
2. การหลั่งสารสื่ออักเสบและการกระตุ้น Mast Cells:
การอักเสบเรื้อรังจากฟันผุกระตุ้นให้ร่างกายสร้างสารอักเสบ (Pro-inflammatory cytokines เช่น TNF-alpha, IL-6) และแอนติบอดี
กระบวนการนี้ส่งผลให้ Mast cells ในชั้นผิวหนังไวต่อสิ่งกระตุ้นผิดปกติ หลั่งสาร ฮีสตามีน (Histamine) ออกมาเกิดเป็นผื่นนูน แดง คัน (Wheals) ของโรคลมพิษได้ง่ายขึ้น
3. ปฏิกิริยาแพ้ข้ามสายพันธุ์ (Immune Cross-Reactivity / Autoimmunity):
โปรตีนของเชื้อแบคทีเรียในช่องปากบางชนิด อาจมีโครงสร้างคล้ายกับสารในร่างกาย ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันสร้างแอนติบอดีขึ้นมาทำลายสิ่งแปลกปลอม แต่นำไปสู่การกระตุ้น Mast cells บนผิวหนังโดยอ้อม (Autoimmune pathway)
ความสำคัญทางคลินิก (Clinical Significance)
ความสัมพันธ์กับลมพิษเรื้อรัง (Chronic Urticaria): ในผู้ป่วยที่เป็นลมพิษเรื้อรัง (ผื่นเป็นๆ หายๆ นานเกิน 6 สัปดาห์) ที่หาสาเหตุภายนอก เช่น การแพ้อาหาร หรือแพ้ยาไม่พบ (Unidentified cause) งานวิจัยและการศึกษาทางคลินิกหลายฉบับพบว่า การติดเชื้อในช่องปากและฟันผุเรื้อรังเป็นหนึ่งในสาเหตุซ่อนแอบ (Hidden triggers) ที่เจอบ่อย
การรักษาฟันผุส่งผลให้อาการลมพิษดีขึ้น: มีรายงานผู้ป่วยจำนวนมากที่ผื่นลมพิษเรื้อรังสงบลงอย่างเห็นได้ชัด หรือหายขาด (Complete remission) หลังจากได้รับการรักษารากฟัน (Root canal treatment), การอุดฟันผุ หรือการถอนฟันที่เป็นแหล่งติดเชื้อออกเรียบร้อย
นพ.สมาธิ นิชานนท์ (ว.27672) แพทย์เวชปฏิบัติสมาชิกสมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย
แนวทางการปฏิบัติตน (Management & Practical Advice)
1. ตรวจสุขภาพช่องปาก (Dental Check-up):
หากมีอาการลมพิษเป็นๆ หายๆ เรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรพบ/แพทย์ผิวหนังควบคู่กับการ พบทันตแพทย์เพื่อ X-ray ตรวจหาฟันผุซ่อนเร้น (Hidden Caries) หรือการติดเชื้อที่ปลายรากฟัน
2. กำจัดแหล่งติดเชื้อ (Eliminate the Focus):
หากตรวจพบฟันผุ ผันอักเสบ หรือหนองปลายรากฟัน ควรรีบทำการอุดฟัน รักษารากฟัน หรือถอนฟันตามที่ทันตแพทย์แนะนำ
3. รักษาลมพิษตามมาตรฐาน:
รับประทานยาต้านฮีสตามีน (Antihistamines) ตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อควบคุมอาการคันและผื่นในระหว่างที่รักษาสุขภาพช่องปาก
4. รักษาความสะอาดในช่องปาก:
แปรงฟันอย่างถูกวิธี ใช้ไหมขัดฟัน และพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน เพื่อป้องกันการสะสมของแบคทีเรียและฟันผุใหม่
ข้อมูลจาก เพจเฟซบุ๊ก "นายแพทย์สมาธิ" ของ นพ.สมาธิ นิชานนท์ (ว.27672) แพทย์เวชปฏิบัติสมาชิกสมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้