นั่งเกิน 6 ชั่วโมง เสี่ยงสูงเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

ในชีวิตประจำวันของคนยุคใหม่ การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ การเดินทางด้วยรถยนต์ หรือการใช้เวลาพักผ่อนกับหน้าจอ ล้วนทำให้หลายคนมีพฤติกรรม “นั่งนาน” โดยไม่รู้ตัว งานวิจัยทางระบาดวิทยาในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเริ่มชี้ชัดว่า การนั่งนานเกินกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน ไม่ได้ส่งผลเพียงอาการปวดเมื่อยหรือโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเท่านั้น แต่ยังมีความเชื่อมโยงกับ ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของมะเร็งบางชนิด โดยเฉพาะ มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colon Cancer) และ มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก (Endometrial Cancer) แม้ในผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำแล้วก็ตาม

หนึ่งในงานศึกษาที่ได้รับการอ้างอิงอย่างกว้างขวาง คือการวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis) ที่ตีพิมพ์ใน Journal of the National Cancer Institute ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากงานวิจัยเชิงสังเกตกว่า 40 ชิ้น ครอบคลุมผู้เข้าร่วมหลายแสนคน ผลการศึกษาพบว่า ผู้ที่มีพฤติกรรมนั่งนานที่สุดในชีวิตประจำวัน มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกสูงกว่าผู้ที่นั่งน้อยที่สุดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

งานวิจัยดังกล่าวยังระบุแนวโน้มที่ชัดเจนว่า ทุก ๆ การเพิ่มขึ้นของเวลานั่งประมาณ 2 ชั่วโมงต่อวัน มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มความเสี่ยงของมะเร็งลำไส้ใหญ่ประมาณ 8% และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกประมาณ 10% แสดงให้เห็นว่าความเสี่ยงไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉับพลัน แต่เพิ่มขึ้นตามระยะเวลาการนั่งที่สะสมในแต่ละวัน

ที่สำคัญ นักวิจัยได้ปรับวิเคราะห์โดยควบคุมปัจจัยกวนต่าง ๆ เช่น ระดับการออกกำลังกาย ดัชนีมวลกาย และพฤติกรรมสุขภาพอื่น ๆ แล้ว พบว่าความสัมพันธ์ระหว่างการนั่งนานกับความเสี่ยงมะเร็งยังคงอยู่ นั่นหมายความว่า การออกกำลังกายเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถลบล้างผลเสียของการนั่งนานตลอดทั้งวันได้ทั้งหมด

นักวิชาการเสนอคำอธิบายหลายประการเกี่ยวกับกลไกที่ทำให้การนั่งนานเชื่อมโยงกับมะเร็ง ได้แก่

• การทำงานของระบบเผาผลาญที่ลดลง ทำให้ระดับน้ำตาลและอินซูลินในเลือดสูงขึ้น ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่
• การเพิ่มของไขมันในร่างกายและภาวะอ้วน โดยเฉพาะในผู้หญิง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก
• การอักเสบเรื้อรังและความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ซึ่งอาจเกิดจากพฤติกรรมเนือยนิ่งเป็นเวลานาน

แม้กลไกเหล่านี้ยังอยู่ระหว่างการศึกษาเพิ่มเติม แต่หลักฐานเชิงระบาดวิทยาสนับสนุนอย่างต่อเนื่องว่าการนั่งนานเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ควรได้รับความสนใจในเชิงป้องกันโรค

ทั้งนี้ความสัมพันธ์ดังกล่าวเป็นเพียง ความเชื่อมโยงทางสถิติ (association) ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการนั่งนานเป็นสาเหตุโดยตรงของการเกิดมะเร็ง

ทั้งนี้ การลดเวลานั่งต่อเนื่องในชีวิตประจำวัน ควบคู่กับการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและการควบคุมน้ำหนัก ยังคงเป็นแนวทางที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำเพื่อช่วยลดความเสี่ยงโดยรวมต่อโรคมะเร็งและโรคเรื้อรังอื่น ๆ