ทักษิณพักโทษ 11 พ.ค. เปิดเกณฑ์กฎหมายและเงื่อนไขคุมประพฤติ

การปล่อยตัว นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี จากเรือนจำในวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 ภายหลังได้รับการพักโทษ เป็นประเด็นที่สังคมให้ความสนใจทั้งในมุมกฎหมาย กระบวนการราชทัณฑ์ และเงื่อนไขหลังกลับไปพักอาศัยที่บ้าน

สาระสำคัญของกรณีนี้อยู่ที่คำว่า “พักโทษ” ซึ่งไม่ได้หมายถึงการพ้นโทษทันที แต่เป็นการให้ผู้ต้องขังออกจากเรือนจำก่อนครบกำหนดโทษ ภายใต้การควบคุมของเจ้าหน้าที่คุมประพฤติ หากฝ่าฝืนเงื่อนไขที่กำหนด สามารถถูกนำตัวกลับเข้าเรือนจำได้

ตามกรอบ พ.ร.บ.ราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 52 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง นักโทษเด็ดขาดที่ได้รับการพักโทษโดยหลักต้องรับโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ของกำหนดโทษ และได้รับการพิจารณาตามขั้นตอนจากคณะอนุกรรมการพักโทษในแต่ละระดับ ตั้งแต่เรือนจำ กรมราชทัณฑ์ ไปจนถึงระดับปลัดกระทรวงหรือรัฐมนตรีตามอำนาจหน้าที่

กรณีของนายทักษิณ กรมราชทัณฑ์ชี้แจงว่า เข้าเงื่อนไขจาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ อายุเกิน 70 ปี มีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง และการนับระยะเวลารับโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 21 ซึ่งทำให้ครบเกณฑ์รับโทษไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ในวันที่ 10 พฤษภาคม 2569 ก่อนสามารถเข้าสู่กระบวนการปล่อยตัวพักโทษได้ตั้งแต่วันที่ 11 พฤษภาคม 2569

อีกประเด็นสำคัญคือ การพักโทษกรณีนี้เป็นคนละส่วนกับประเด็นการรักษาตัวหรือการคุมขังนอกเรือนจำในช่วงก่อนหน้า โดยหน่วยงานราชทัณฑ์ระบุว่าใช้คนละระเบียบ คนละหลักเกณฑ์ และพิจารณาแยกตามข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

หลังได้รับการพักโทษ นายทักษิณยังอยู่ในสถานะผู้ถูกคุมประพฤติ ต้องไปลงนามรับทราบเงื่อนไขกับสำนักงานคุมประพฤติ ติดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์กำกับหรือ EM ตามดุลพินิจของคณะอนุกรรมการพักโทษ และพักอาศัยอยู่ตามที่อยู่ที่แจ้งไว้ คือ บ้านจันทร์ส่องหล้า

เงื่อนไขหลักของผู้ได้รับพักโทษมี 8 ข้อ ได้แก่ ต้องอยู่ในที่พักที่แจ้งไว้ ห้ามออกนอกพื้นที่โดยไม่ได้รับอนุญาต ห้ามประพฤติตนเสื่อมเสียหรือกระทำผิดซ้ำ ต้องประกอบอาชีพสุจริต ปฏิบัติตามหลักศาสนาที่นับถือ ห้ามพกพาอาวุธ ห้ามติดต่อผู้ต้องขังในเรือนจำยกเว้นเป็นญาติ และต้องรายงานตัวต่อเจ้าพนักงานคุมประพฤติหรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องตามกำหนด

ระหว่างคุมประพฤติ เจ้าหน้าที่สามารถตรวจเยี่ยม ติดตามพฤติกรรม และให้คำแนะนำเป็นระยะ หากพบว่าฝ่าฝืนเงื่อนไข หรือกระทำผิดอาญาซ้ำ มีอำนาจดำเนินการตามกฎหมาย รวมถึงการนำตัวกลับเข้าเรือนจำ

ดังนั้น การกลับบ้านของนายทักษิณในวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 จึงเป็นการเปลี่ยนสถานะจากผู้ต้องขังในเรือนจำ มาเป็นผู้ถูกคุมประพฤติระหว่างพักโทษ โดยคำพิพากษาและกำหนดโทษยังคงมีผลจนกว่าจะครบกำหนดตามกฎหมาย