4 สาระสำคัญ “การเนรเทศ” ระเบียบฯ ใหม่กำหนดขั้นตอนชัดเจน-เพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพ

การเนรเทศ” ดำเนินการตาม พ.ร.บ.การเนรเทศ พ.ศ. 2499 

กรมการปกครอง แจง “การเนรเทศ” ดำเนินการตาม พ.ร.บ.การเนรเทศ พ.ศ. 2499  การสั่งเนรเทศคนต่างด้าวออกนอกราชอาณาจักร เป็นการดำเนินการตาม พระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499 ประกอบกับ ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 ซึ่งเพิ่งมีผลใช้บังคับ โดยระเบียบฉบับใหม่มีสาระสำคัญในการกำหนดแนวทางและขั้นตอนการปฏิบัติของหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องให้มีความชัดเจน เป็นระบบ และสามารถดำเนินการได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

ตามพระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499 มาตรา 5 กำหนดว่า เมื่อปรากฏว่ามีความจำเป็นเพื่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมีอำนาจออกคำสั่งให้เนรเทศคนต่างด้าวออกไปนอกราชอาณาจักรได้

อย่างไรก็ตาม กฎหมายเดิมมิได้กำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการหรือขั้นตอนการเสนอเรื่องต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยไว้อย่างชัดเจน เช่น หน่วยงานหรือบุคคลใดเป็นผู้รายงานหรือเสนอเรื่อง รวมถึงหลักเกณฑ์ว่ากรณีใดถือเป็นกรณีที่มีความจำเป็นเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน

สาระสำคัญ : พระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 จึงเข้ามากำหนดแนวทางปฏิบัติให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องสามารถดำเนินการตามอำนาจของพระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499 ได้อย่างชัดเจน โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

1. กำหนดผู้รับผิดชอบในการเสนอเรื่องต่อรัฐมนตรีอย่างชัดเจน

ระเบียบฯ กำหนดให้ ปลัดกระทรวงมหาดไทย หรือผู้ที่ปลัดกระทรวงมหาดไทยมอบหมาย เป็นผู้รายงานรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเพื่อพิจารณามีคำสั่งเนรเทศ ซึ่งเป็นการกำหนดกระบวนการที่กฎหมายเดิมไม่ได้ระบุไว้อย่างชัดเจน โดยกฎหมายเดิมกำหนดเพียงอำนาจของรัฐมนตรีในการออกคำสั่งเนรเทศเท่านั้น

2. กำหนดแนวทางพิจารณา ลดการใช้ดุลยพินิจ และสร้างมาตรฐานเดียวกัน

ระเบียบฯ กำหนดกรอบการพิจารณาว่ากรณีใดมีความจำเป็นเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน โดยเฉพาะกรณีที่คนต่างด้าวต้องโทษตามคำพิพากษาถึงที่สุดในความผิดตามที่ระเบียบกำหนด เช่น ความผิดเกี่ยวกับการหลบหนีเข้าเมือง หรือการทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต เพื่อให้สามารถดำเนินการเสนอเรื่องเพื่อพิจารณาเนรเทศได้อย่างชัดเจนและเป็นมาตรฐานเดียวกัน

3. เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อไม่ให้เกิดช่องว่างในการบังคับใช้กฎหมาย

ระเบียบฯ กำหนดให้ กรมราชทัณฑ์และสำนักงานศาลยุติธรรม มีหน้าที่แจ้งข้อมูลต่อกระทรวงมหาดไทยในกรณีที่คนต่างด้าวต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เพื่อให้กระทรวงมหาดไทยสามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงและดำเนินการตามขั้นตอนเพื่อเสนอเรื่องเนรเทศต่อไป ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ภาครัฐมีข้อมูลที่จำเป็นต่อการดำเนินการอย่างครบถ้วนและทันท่วงที

4. กำหนดขั้นตอนการดำเนินการให้รวดเร็วและทันต่อสถานการณ์

ในกรณีปรากฏข้อเท็จจริงว่าคนต่างด้าวมีพฤติการณ์ที่อาจกระทบต่อความสงบเรียบร้อย ศีลธรรมอันดี หรือความผาสุกของประชาชน ระเบียบฯ ได้กำหนดขั้นตอนการปฏิบัติไว้อย่างชัดเจน ตั้งแต่การรวบรวมข้อเท็จจริง การเสนอเรื่องต่อรัฐมนตรี ตลอดจนแนวทางและช่องทางในการดำเนินการเนรเทศ เพื่อให้สามารถดำเนินการได้อย่างรวดเร็วเมื่อมีเหตุจำเป็น

มีประสิทธิภาพ โปร่งใส เป็นมาตรฐาน ดูแลรักษาความสงบเรียบร้อย 

ทั้งนี้ ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 มิได้เป็นการเพิ่มอำนาจในการเนรเทศขึ้นใหม่ แต่เป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติและกระบวนการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499 ซึ่งเป็นกฎหมายเดิม สามารถดำเนินการได้อย่างเป็นระบบ มีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ลดความซ้ำซ้อนและการใช้ดุลยพินิจที่ไม่จำเป็น ตลอดจนทำให้หน่วยงานของรัฐสามารถประสานข้อมูลและดำเนินการได้อย่างรวดเร็ว

ดังนั้น การเนรเทศคนต่างด้าวยังคงต้องดำเนินการภายใต้กรอบและเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการเนรเทศ พ.ศ. 2499 โดยมีระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการเนรเทศ พ.ศ. 2569 เป็นกรอบแนวทางปฏิบัติ เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายมีประสิทธิภาพ โปร่งใส เป็นมาตรฐาน และสามารถดูแลรักษาความสงบเรียบร้อย ศีลธรรมอันดี และความผาสุกของประชาชน ตลอดจนประโยชน์และความมั่นคงของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ปัจจุบันมีคำสั่งเนรเทศคนต่างด้าวมีพฤติการณ์ขัดต่อความสงบเรียบร้อย 2 ราย

โดยในปัจจุบัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยได้มีคำสั่งเนรเทศคนต่างด้าวที่มีพฤติการณ์ขัดต่อความสงบเรียบร้อย ศีลธรรมอันดี และความผาสุขของประชาชนแล้วจำนวน 2 ราย ได้แก่บุคคลสัญชาติอิสราเอล และสัญชาติฝรั่งเศส ในพื้นที่อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี 

ปัจจุบันปัจจุบัน