อย่ามองข้ามความเหงา...มากกว่าอารมณ์ แต่ยังเป็นสัญญาของโรคอัไลไซเมอร์

งานวิจัยฮาร์วาร์ด พบ ผู้สูงอายุที่มีคราบโปรตีนอะไมลอยด์ (ต้นเหตุอัลไซเมอร์) สูง เสี่ยงเหงามากกว่าคนทั่วไปถึง 7.5 เท่า แนะอย่ามองข้ามความเหงาเรื้อรัง เพราะอาจเป็นเสียงเตือนจากสมองว่าโรคกำลังเริ่มต้น

ข้อมูลนี้ได้จาก ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ได้ออกมาให้ความรู้ที่น่าสนใจผ่านทางแฟนเพจเฟซบุ๊ก “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” โดยชี้ให้เห็นว่า “ความเหงา” ซึ่งเป็นอารมณ์ที่เรามักมองว่าเป็นเรื่องของ “ใจ” อาจเป็นอาการแรกเริ่มของภาวะสมองเสื่อมได้

นพ. สุรัตน์ อธิบายว่า งานวิจัยจาก Harvard Medical School นำโดย Dr. Nancy Donovan ได้ทำการศึกษาในผู้สูงอายุสุขภาพดี 79 คน โดยมีอายุเฉลี่ย 76 ปี ซึ่งยังไม่มีอาการหลงลืมหรือภาวะสมองเสื่อมใด ๆ เพื่อตรวจดูความเกี่ยวข้องระหว่างอารมณ์เหงา กับการสะสมของ คราบโปรตีนอะไมลอยด์ (Amyloid Plaque) ซึ่งเป็นสารโปรตีนที่พบสะสมและเป็นต้นเหตุของโรคอัลไซเมอร์

นักวิจัยได้ใช้เครื่องสแกนสมองแบบพิเศษ (PiB-PET scan) เพื่อตรวจวัดปริมาณคราบอะไมลอยด์ในสมอง พร้อมทั้งให้ผู้เข้าร่วมตอบแบบประเมินความเหงา (UCLA Loneliness Scale) และนำมาวิเคราะห์ร่วมกับปัจจัยอื่น ๆ เช่น อายุ เพศ ภาวะซึมเศร้า และยีนเสี่ยงอัลไซเมอร์ (APOE 4)

ผลการศึกษาที่ได้น่าตกใจอย่างยิ่ง: ผู้สูงอายุที่มีคราบอะไมลอยด์ในสมองสูง ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้การเริ่มต้นของสมองเสื่อม มีโอกาสที่จะรู้สึก “เหงา” มากกว่าคนทั่วไปถึง 7.5 เท่า และความเชื่อมโยงนี้ยิ่งชัดเจนขึ้นไปอีกในกลุ่มที่มี ยีนเสี่ยงอัลไซเมอร์ APOE 4

ความเหงาที่เกิดขึ้นในผู้สูงวัยที่ดูเหมือนปกติ อาจเป็น “สัญญาณแรก” ของการเริ่มสะสมพยาธิสภาพในสมองที่กำลังนำไปสู่โรคอัลไซเมอร์อย่างเงียบ ๆ ดังนั้น อย่ามองข้ามความเหงาในผู้สูงอายุ

เพื่อเป็นการป้องกันและรับมือกับความเสี่ยงนี้ คุณหมอได้ให้ข้อแนะนำที่สำคัญแก่คนในครอบครัวและสังคม ดังนี้:

อย่ามองข้ามความเหงา : หากคนในบ้าน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ บ่นเหงาเป็นประจำ ควรใส่ใจให้มาก เพราะอาจเป็นเสียงสะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นในสมอง

เสริมกิจกรรมทางสังคม: การพูดคุย การเข้าร่วมกลุ่ม หรือแม้แต่กิจกรรมออนไลน์ ก็สามารถช่วยลดความเหงาและกระตุ้นการทำงานของสมองได้ดี

ปรึกษาแพทย์: หากพบอาการเหงาเรื้อรังร่วมกับภาวะซึมเศร้า หรือเริ่มมีอาการหลงลืม ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจประเมินอย่างละเอียดทันที

แม้แต่ในคนอายุน้อย หลักฐานก็บ่งชี้ว่า ความโดดเดี่ยวและภาวะซึมเศร้าก็เป็นปัจจัยเสี่ยงเช่นกัน

ผศ.นพ.สุรัตน์ ทิ้งท้ายไว้ว่า  “ความเหงา” จึงอาจไม่ใช่แค่เรื่องของสภาพจิตใจ แต่มันอาจเป็น “เสียงเตือน” จากสมองว่า โรคอัลไซเมอร์กำลังเริ่มต้นขึ้นแล้วนั่นเอง