พายุสนามแม่เหล็กโลก ระดับ G4 กระทบไทยแค่ไหน? สรุปข้อควรระวัง

กลายเป็นประเด็นที่น่าจับตาเมื่อ GISTDA รายงานการตรวจพบ พายุสนามแม่เหล็กโลก (Geomagnetic Storm) พุ่งสูงถึงระดับ G4 (Severe) ซึ่งมีต้นเหตุมาจากปรากฏการณ์พายุสุริยะ หลายคนอาจสงสัยว่าประเทศไทยซึ่งอยู่ในเขตละติจูดต่ำจะได้รับผลกระทบอย่างไร และต้องเตรียมรับมืออย่างไรบ้าง

 พายุสุริยะพุ่งตรงสู่โลก ความรุนแรงระดับ G4

เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2569 เวลาประมาณ 01.09 น. (ตามเวลาประเทศไทย) ได้เกิดการปะทุของดวงอาทิตย์ในระดับ Solar Flare จากบริเวณจุดมืดที่เรียกว่า Active Region (AR) 4341 การปะทุครั้งนี้ส่งผลให้เกิดการปลดปล่อยมวลโคโรนา หรือ Coronal Mass Ejection (CME) ซึ่งเป็นกลุ่มสสารร้อน (Plasma) และสนามแม่เหล็กความเข้มข้นสูงพุ่งตรงมายังโลก

ประกอบกับปรากฏการณ์ หลุมโคโรนา (Coronal Hole) ที่ปล่อยกระแสลมสุริยะออกมาซ้ำเติม ทำให้โลกต้องเผชิญกับพายุสนามแม่เหล็กที่มีความรุนแรงถึงระดับ G4

ความรุนแรงระดับ G4 (Severe) คืออะไร?

พายุสนามแม่เหล็กโลกถูกแบ่งระดับความรุนแรงจาก G1 ถึง G5 โดย ระดับ G4 จัดเป็นระดับ "รุนแรง" (Severe) ซึ่งโดยปกติมักส่งผลกระทบชัดเจนในแถบขั้วโลก แต่สำหรับประเทศไทย แม้จะตั้งอยู่ในเขตละติจูดต่ำ (ใกล้เส้นศูนย์สูตร) แต่เครื่องมือตรวจวัดก็ชี้ชัดว่าเราได้รับอิทธิพลจากพายุครั้งนี้เช่นกัน

3 ผลกระทบหลักในไทยที่ต้องเฝ้าระวัง

แม้พายุสนามแม่เหล็กโลกจะไม่ส่งผลกระทบต่อร่างกายมนุษย์หรือระบบไฟฟ้าในบ้านเรือนโดยตรง แต่ในเชิง "เทคโนโลยีอวกาศและการสื่อสาร" มี 3 ประเด็นที่ต้องจับตา:

1. ดาวเทียมวงโคจรต่ำ (LEO) 

พายุสนามแม่เหล็กทำให้ชั้นบรรยากาศโลกขยายตัว เพิ่มแรงเสียดทาน (Atmospheric Drag) ต่อดาวเทียมที่โคจรอยู่ไม่สูงมากนัก เช่น ดาวเทียมสำรวจทรัพยากร หรือสถานีอวกาศ อาจทำให้ดาวเทียมมีความเร็วลดลงและเสียระดับความสูงเร็วกว่าปกติ ผู้ควบคุมดาวเทียมจึงต้องเฝ้าระวังและเตรียมปรับวงโคจร

2. ระบบนำทาง GPS คลาดเคลื่อน

สัญญาณจากดาวเทียมระบุพิกัด (GPS/GNSS) อาจเกิดการหักเหเมื่อเดินทางผ่านชั้นบรรยากาศที่มีความแปรปรวน ส่งผลให้ ระบบนำทางความละเอียดสูง เกิดความคลาดเคลื่อนชั่วคราว ซึ่งกระทบโดยตรงต่อ:

• การบินโดรนอัตโนมัติ
• การสำรวจรังวัดที่ดิน
• การเกษตรแม่นยำ (Precision Farming)

3. สัญญาณวิทยุการบิน (HF) ขาดหาย

ระบบสื่อสารย่านความถี่สูง (High Frequency: HF) ที่ใช้ในการบินพาณิชย์และการทหารอาจเผชิญกับสภาวะ "สัญญาณขาดหาย" เป็นช่วงๆ นักบินและหอควบคุมการบินจำเป็นต้องเพิ่มความระมัดระวังในการติดต่อสื่อสารระยะไกล

สถานการณ์ปัจจุบัน: ไทยยังปลอดภัยหรือไม่?

ข้อมูลล่าสุด ณ เวลา 10.00 น. ของวันที่ 19 มกราคม 2569 พบว่าค่าสนามแม่เหล็กโลกเริ่มลดระดับความรุนแรงลงมาอยู่ที่ ระดับ G2 (Moderate) แล้ว อย่างไรก็ตาม ทีม Space Weather ของ GISTDA ยังคงติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

ข้อสรุปสำหรับประชาชน: ไม่ต้องตื่นตระหนก พายุนี้ไม่ทำอันตรายต่อร่างกาย และไม่มีรายงานผลกระทบต่อระบบสายส่งไฟฟ้าในไทย แต่หากคุณเป็นผู้ใช้งานโดรน นักวิทยุสมัครเล่น หรือทำงานเกี่ยวข้องกับระบบ GPS ความละเอียดสูง ควรติดตามข่าวสารอย่างต่อเนื่อง