"Fire Risk Map" เทคโนโลยีอวกาศ ปราบ “ฝุ่น-ไฟป่า”

ภาพมุมสูงของผืนป่าที่เคยเขียวชอุ่ม วันนี้กลับถูกฉาบด้วยสีแดงของจุดความร้อน

นี่คือสัญญาณเตือนภัยที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่กำลังถูกถอดรหัสผ่านดาวเทียมสำรวจทรัพยากรโลก 5 ดวงที่โคจรอยู่เหนือหัวเรา เพื่อรับมือกับวิกฤตหมอกควันและฝุ่น PM2.5 ที่กัดกินลมหายใจคนไทยมานานนับปี

นี่คือผลจากเครื่องมือสำคัญ “แบบจำลองพื้นที่เสี่ยงไฟป่า” ที่พัฒนาจากการรวบรวมสถิติการเกิดไฟป่าย้อนหลังกว่า 20 ปี วิเคราะห์ร่วมกับดัชนีความเสี่ยงภัยแล้ง เพื่อประเมินแนวโน้มการเกิดจุดความร้อนในแต่ละช่วงเวลา

ข้อมูลจาก GISTDA ระบุว่า 20 ถึง 26 เมษายนนี้ พื้นที่เสี่ยงยังกระจุกตัวอยู่ในป่าสงวนฝั่งตะวันตก แม้ภาพรวมจุดความร้อนจะเริ่มแผ่วลง แต่ยังวางใจไม่ได้ 

ไม่ใช่แค่ไฟที่โหมไหม้ป่า แต่ยังรวมถึงความแห้งแล้งในอนาคต ก็ได้ถูกทำนายไว้ล่วงหน้าถึง 6 เดือน โดย “ดัชนีพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง” 

ซึ่งพบว่า พื้นที่เสี่ยงยังคงกระจายตัวในเขตนอกชลประทาน โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งภาคเกษตรอาจได้รับผลกระทบโดยตรง 

ข้อมูลเหล่านี้ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่มันคือเข็มทิศในการบริหารจัดการน้ำระดับนโยบาย เพื่อไม่ให้ภาคเกษตรกรรมต้อง เผชิญกับความเสี่ยง

“ถ้าเปรียบเทียบในปีที่ผ่านมา สถานการณ์ช่วงเวลานี้เริ่มที่จะลดลง แต่ใกล้เคียงกับปี 66 ที่เราเกิดภาวะเอลนีโญ... ข้อมูลจะช่วยให้เราเข้าไปเฝ้าระวังหรือป้องกันการลุกลามในพื้นที่สงวนที่ไม่ควรให้เกิดพื้นที่เผาไหม้” สุรัสวดี ภูมิพานิช  นักภูมิสารสนเทศชำนาญการ GISTDA

ขณะที่ ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ -ผู้อำนวยการ GISTDA เปิดเผยว่า รัฐบาล และ อว. ได้วางแผนจากข้อมูลที่มากขึ้น แต่จากข้อมูลที่มียังไม่เพียงพอ ข้อมูลที่ถี่มากขึ้นจะช่วยป้องกันไฟป่าได้มากขึ้น

แม้ เทคโนโลยีที่ล้ำสมัยอาจช่วยให้มองเห็น และ คาดการณ์ วิกฤตได้แม่นยำขึ้น แต่วิกฤตฝุ่น PM2.5 จะจบลงอย่างยั่งยืนได้หรือไม่ 

คำตอบอาจไม่ได้อยู่ในอวกาศ แต่อยู่ที่ความร่วมมือจากทุกภาคส่วนบนพื้นโลก ว่าจะหยุดเผา และเริ่มดูแลลมหายใจของกันและกันได้เมื่อไหร่