เปิดปมจรวด SLS ใน Artemis 2 ที่เลื่อนเพราะเชื้อเพลิงรั่ว ทั้งที่ก็สร้างมาแพง !?

สหรัฐอเมริกาจะส่งคนกลับไปดวงจันทร์อีกครั้งในรอบ 50 ปี แม้จะแค่บินวนแล้วกลับโลกก็ตาม และเดิมจะออกเดินทาง 8 กุมภาพันธ์ แต่ล่าสุดก็ต้องเลื่อนไปถึง 1 เดือน เพราะปัญหาเชื้อเพลิงรั่วตอนทดสอบ พร้อมกับเสียงวิจารณ์ว่าจรวดใช้เงินเป็นล้านล้านบาท เสียเวลาสร้างเป็น 10 ปี แต่กลับไม่สามารถจัดการปัญหานี้ได้แต่แรกเลย

เกิดปัญหาอะไรขึ้นกับภารกิจ Artemis 2 

ภารกิจ Artemis 2 ที่เป็นการพานักบินอวกาศ ขึ้นจรวดขนส่ง Space Launch System หรือ SLS ไปบินวนรอบดวงจันทร์แล้วกลับมาโลก ต้องเลื่อนเนื่องจากเจอการรั่วไหลของเชื้อเพลิงไฮโดรเจนเหลว 2 ครั้ง ระหว่างทดสอบเต็มรูปแบบ แม้ทุกครั้งที่เกิดขึ้นจะแก้ไขได้อย่างรวดเร็ว 

แต่เมื่อวิศวกรของทีมภารกิจ Artemis 2 สืบสวนย้อนกลับไปก็เจอปัญหาทางเทคนิคที่ไม่สามารถจัดการหน้างานได้ ทำให้ต้องเลื่อนแผนการปล่อยออกไปอีกเดือนเพื่อความปลอดภัยต่อทุกฝ่าย ทั้ง ๆ ที่ยานนั้นจอดอยู่ที่แท่นปล่อยแท้ ๆ

ปัญหานี้นำไปสู่คำถามว่า จรวด SLS มีประสิทธิภาพมากน้อยแค่ไหน  เพราะทั้งที่ใช้ระยะเวลาสร้างกว่า 10 ปี หมดเงินก็เป็นล้านล้าน แต่ไม่สามารถจัดการปัญหานี้ได้ และนี่ไม่ใช่ครั้งแรกด้วย

จรวด SLS คืออะไร

โครงการผลิตจรวดขนส่ง SLS เกิดขึ้นในปี 2011 ด้วยการให้เอกชนมามีส่วนร่วมในการพัฒนา จนท้ายที่สุดก็ได้ผู้รับเหมาหลักเป็น Boeing ตามด้วย Aerojet Rocketdyne , Northrop Grumman และ United Launch Alliance

โดยจรวด SLS ออกแบบมาให้เป็นสุดยอดจรวดขนส่ง (Super Heavy Lift) สำหรับภารกิจที่มีนักบินอวกาศ จึงจัดสเปกเต็มที่ ราคาเต็มสูบ 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 3 แสนล้านบาท

แต่กว่าจะเสร็จการออกแบบ ทดสอบก็ยืดเยื้อจนเกือบ 10 ปี และยังเป็นจรวดที่ไม่สามารถใช้ซ้ำได้ ดังนั้นทุกภารกิจที่ส่งยานออกไปก็ต้องสร้างใหม่ รวม ๆ 10 ปี งบก็เลยงอกออกเป็น 31,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือกว่า 1 ล้านล้านบาท 

ปัญหาจรวด SLS ใน Artemis 1

แต่นับตั้งแต่ภารกิจ Artemis I ก็มีปัญหาเรื่องเชื้อเพลิงรั่ว ทั้งที่ใช้เวลาออกแบบเป็น 10 ปี เริ่มจาก ปี 2016 แม้จะเป็นภารกิจที่ส่งไปแบบไม่มีนักบินอวกาศ แต่ก็เลื่อนด้วยปัญหาทางเทคนิคต่าง ๆ กว่า 26 ครั้ง จนต้องไปวางแผนขึ้นบินในปี 2022 

พอใกล้ถึงเวลาปล่อยตามแผนในวันที่ 3 กันยายน ก็พบปัญหาอุณหภูมิเชื้อเพลิงไฮโดรเจนเหลวร้อนผิดปกติในส่วนที่เรียกว่า จุดเชื่อมต่อสายส่งเชื้อเพลิง (Tail Service Mast Umbilical - TSMU) ซึ่งทำหน้าที่ส่งเชื้อเพลิงจากหอปล่อยจรวดเคลื่อนที่เข้าสู่ตัวจรวด จนต้องรีบตัดการเชื่อมต่อ และเมื่อทีมวิศวกรประเมินว่าแก้ปัญหาได้แล้วในเดือนตุลาคม ก็เจอปัญหาเดิมซ้ำ แล้วก็แก้ไขเสร็จพร้อมปล่อยได้จริง ๆ ในเดือนพฤศจิกายน 

ภาพส่วนหลัก (Core stage) ของภารกิจ Artemis 2, NASA
ปัญหาจรวด SLS ใน Artemis 2

ในการทดสอบการเติมเชื้อเพลิงระบบเต็มรูปแบบเสมือนจริง (Wet Dress Rehearsal) ภารกิจ Artemis 2 กลับพบปัญหารั่วไหวที่จรวดระยะหลัก (Core stage) จนต้องหยุดการทำงานเพื่อหาจุดรั่ว ไม่งั้นจะเกิดอุบัติเหตุขึ้นได้ พอแก้ได้แล้วเริ่มเดินหน้าเติมเชื้อเพลิงต่อ 

แต่เมื่อเหลืออีกเพียง 5 นาทีสุดท้าย จะเป็นการสิ้นสุดขั้นตอนเติมเชื้อเพลิง อาการเชื้อเพลิงไฮโดรเจนเหลวรั่วก็เกิดขึ้นอีกครั้ง คราวนี้เกิดขึ้นที่ส่วน TSMU เหมือนในภารกิจ Artemis I ไม่มีผิด

แม้ว่าจะแก้ไขได้อีกรอบอย่างรวดเร็วและจำลองการทำงานจนจบภารกิจได้ แต่ทีมวิศวกรก็พบว่าปัญหาทางเทคนิคมันไม่ได้เหมือนกับที่เคยเจอใน Artemis I เพราะว่ามีรอยรั่วไหลที่จุดอื่นด้วย จึงต้องตัดสินใจว่าหยุดกระบวนการทั้งหมด ถ่ายเชื้อเพลิงเหลวทิ้งออกจากตัวจรวด ก่อนขนกลับโรงประกอบ 

อย่างไรก็ตาม ไม่มีใครทราบนอกจากทีมวิศวกรว่าปัญหาที่ว่าซับซ้อนนี้คืออะไร และแม้แต่ทีมวิศวกรเองก็ตอบไม่ได้ว่าจะแก้ได้เมื่อไหร่อย่างแน่ชัด ทำได้เพียงคาดการณ์ว่าจะใช้เวลาค้นหา วิเคราะห์ และแก้ไข ภายใน 1 เดือน หรือก็คือเดือนมีนาคม เราอาจจะได้เห็นจรวด SLS พร้อมยาน Orion ที่จะพานักบินอวกาศไปบินวนรอบดวงจันทร์อีกครั้ง