โลกร้อนจนโลกรวน “อาร์กติก” อุ่นขึ้นจนละลาย แต่ทำไมหลายประเทศถึงหนาวจัด?

นักอุตุนิยมวิทยา อธิบายปรากฏการณ์ “โพลาร์วอร์เท็กซ์” ยืดตัวผิดปกติจนส่งผลให้คลื่นความหนาวปกคลุมสหรัฐอเมริกา ยุโรปตะวันออก และอีกหลายประเทศทางตอนเหนือ โดยมีปัจจัยจากความชื้นในบรรยากาศและการลดลงของน้ำแข็งในทะเลอาร์กติกเป็นสาเหตุหลัก ซึ่งอุณหภูมิน้ำทะเลอาร์กติกอุ่นขึ้นส่งผลให้โพลาร์วอร์เท็กซ์ ซึ่งเป็นกลุ่มเส้นอากาศหนาวจัดที่ปกติจะทำหน้าที่กักลมหนาวเอาไว้ให้อยู่ในแถบแคนาดาและอะแลสกายืดย้วยลง จนอากาศหนาวเย็นหย่อนตัวลงมาทางใต้มากกว่าปกติ 

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาพื้นที่สองในสามของสหรัฐอเมริกาทางฝั่งตะวันออกต้องเผชิญกับพายุฤดูหนาวที่สร้างความเสียหายและรุนแรงเทียบเท่ากับพายุเฮอริเคน โดยคาดว่าคลื่นความหนาวนี้จะยืดเยื้อไปจนถึงปลายเดือนมกราคมและต่อเนื่องไปจนถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ประชากรกว่า 200 ล้านคน ได้รับผลกระทบจากคลื่นความหนาว เสี่ยงหิมะตกหนักและฝนเยือกแข็ง ซึ่งอาจทำให้ระบบไฟฟ้าเสียหาย และระบบขนส่งต้องหยุดชะงักลง

นักอุตุนิยมวิทยา เตือนว่า อุณหภูมิที่อุ่นขึ้นในอาร์กติกทำให้โพลาร์วอร์เท็กซ์แปรปรวน ขาดเสถียรภาพ เมื่อเจอกับพื้นที่ไซบีเรียที่มีหิมะปกคลุมหนาแน่น จึงยิ่งส่งผลให้รูปแบบกระแสลมในชั้นบรรยากาศบิดเบี้ยว จนดันอากาศเย็นจัดเข้าสู่ทวีปอเมริกาเหนือและยุโรปตะวันออก 

งานวิจัยเมื่อปี 2025 โดยนักวิจัยจากสถาบัน MIT ระบุว่า เหตุการณ์โพลาร์วอร์เท็กซ์หย่อนตัวผิดปกติเกิดขึ้นบ่อยครั้งในช่วงไม่กี่สิบปีที่ผ่านมา และสัมพันธ์กับฤดูหนาวที่รุนแรงในหลายภูมิภาค ขณะเดียวกันมีรายงานว่าปริมาณน้ำแข็งในทะเลอาร์กติกนั้นอยู่ในระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ ซึ่งในอนาคตปรากฏการณ์ที่อาร์กติกอุ่นขึ้นแต่พื้นที่ใกล้ละติจูดกลางมีอากาศหนาวจัดจะมีโอกาสเกิดบ่อยขึ้น หากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังคงดำเนินต่อไปโดยไม่มีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนอย่างจริงจัง