ใครทำ “โลกร้อน”? เปิด 3 ชาติยักษ์ใหญ่ ส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิล มากที่สุดในโลก!

ผลวิเคราะห์การส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลย้อนหลังเกือบ 175 ปี เผยว่า รัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย และออสเตรเลีย เป็น 3 ประเทศที่มีส่วนรับผิดชอบต่อการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลมากที่สุดในประวัติศาสตร์ ขณะที่ออสเตรเลียกำลังทำหน้าที่ประธานการเจรจา COP31 ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงความย้อนแย้งของนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ หลังยังเดินหน้าอนุมัติโครงการเหมืองถ่านหินและแหล่งก๊าซแห่งใหม่ต่อเนื่อง
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลการส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลทั่วโลกตั้งแต่ปี ค.ศ. 1850 จนถึงสิ้นปี 2025 โดย Carbon Brief พบว่า รัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย และออสเตรเลีย เป็น 3 ประเทศที่มีส่วนรับผิดชอบต่อการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ หรือ CO2 จากเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ส่งออกไปยังต่างประเทศมากที่สุดในประวัติศาสตร์
การวิเคราะห์ครั้งนี้แตกต่างจากการประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วไป ซึ่งมักคำนวณจากปริมาณก๊าซที่ปล่อยออกมาภายในประเทศ โดยเปลี่ยนมาพิจารณาว่าเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ถูกนำไปเผาไหม้นั้นมีต้นกำเนิดจากประเทศใด เพื่อสะท้อนความรับผิดชอบของประเทศผู้ผลิตและส่งออกพลังงานต่อวิกฤตโลกร้อน
รัสเซียครองอันดับ 1 ของโลก ด้วยปริมาณการปล่อย CO2 จากเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ส่งออกสะสมมากกว่า 70 กิกะตัน หรือกว่า 70,000 ล้านตัน นับตั้งแต่ปี 1850 จนถึงสิ้นปี 2025 เนื่องจากรัสเซียมีแหล่งทรัพยากรถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติขนาดมหาศาล
อันดับ 2 คือ ซาอุดีอาระเบีย หนึ่งในประเทศผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซรายใหญ่ที่สุดของโลก โดยมีปริมาณ CO2 จากเชื้อเพลิงที่ส่งออกสะสมประมาณ 60 กิกะตัน หรือ 60,000 ล้านตัน อีกทั้งยังเป็นประเทศที่มีบทบาทคัดค้านหรือขัดขวางความพยายามผลักดันข้อตกลงด้านสภาพภูมิอากาศในการประชุมสหประชาชาติมาอย่างยาวนาน
ขณะที่ออสเตรเลียอยู่ในอันดับ 3 ด้วยปริมาณ CO2 จากเชื้อเพลิงส่งออกสะสมมากกว่า 25 กิกะตัน หรือกว่า 25,000 ล้านตัน โดยมีเวเนซุเอลาตามมาในอันดับใกล้เคียงกัน
ผลการวิเคราะห์ดังกล่าวได้รับความสนใจเป็นพิเศษ เนื่องจากออสเตรเลียกำลังทำหน้าที่ประธานการเจรจาการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี และกำลังเข้าสู่สัปดาห์ที่สองของการประชุม อย่างไรก็ตาม ออสเตรเลียยังไม่ได้กำหนดกรอบเวลาที่ชัดเจนสำหรับการยุติการใช้หรือส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งที่อุตสาหกรรมดังกล่าวมีสัดส่วนคิดเป็นประมาณ 2 ใน 5 ของเศรษฐกิจภาคการส่งออกของประเทศ
“หลุยส์ ฮัตชินส์” ผู้ประสานงานเครือข่าย Make Polluters Pay International Coalition ระบุว่า ผลการวิเคราะห์ครั้งนี้สะท้อนปัญหาสำคัญของการเจรจาด้านสภาพภูมิอากาศโลก เนื่องจากรัฐบาลหลายประเทศต่างอ้างว่าขาดแคลนเงินทุนในการรับมือวิกฤตโลกร้อน ขณะที่ประเทศอย่างออสเตรเลีย รัสเซีย และซาอุดีอาระเบีย ซึ่งสะสมความมั่งคั่งมหาศาลจากธุรกิจเชื้อเพลิงฟอสซิล ยังคงมีอิทธิพลทางการเมืองอย่างมากต่อกระบวนการเจรจาที่ต้องอาศัยฉันทามติจากทุกประเทศ
เธอยังชี้ว่า หากนำการส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลมารวมในการคำนวณ ความรับผิดชอบของออสเตรเลียต่อภาวะโลกร้อนจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า เมื่อเทียบกับการคำนวณแบบเดิมที่พิจารณาเฉพาะการปล่อยก๊าซภายในประเทศ
ทั้งนี้ แม้ออสเตรเลียจะร่วมเป็นประธานการเจรจา COP31 แต่การหารือเรื่องเงินทุนเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังคงอยู่ในภาวะชะงักงัน โดยฮัตชินส์ย้ำว่า ประเทศที่ร่ำรวย มีอำนาจ และได้รับผลกำไรจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ควรเป็นผู้รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น
ขณะเดียวกัน การวิเคราะห์ของ Carbon Brief ยังสะท้อนให้เห็นว่า การประเมินความรับผิดชอบต่อภาวะโลกร้อนจากต้นทางของเชื้อเพลิงฟอสซิล อาจทำให้ภาพรวมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของเศรษฐกิจโลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก เพราะประเทศที่ส่งออกพลังงานจำนวนมหาศาลอาจไม่ได้อยู่ในอันดับต้น ๆ ของประเทศผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจก หากใช้วิธีคำนวณจากการบริโภคเชื้อเพลิงภายในประเทศเพียงอย่างเดียว
อย่างไรก็ตาม สหรัฐอเมริกาและจีน ซึ่งเป็นสองประเทศที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุดของโลกในปัจจุบัน ยังคงมีความรับผิดชอบต่อการปล่อยก๊าซสะสมในประวัติศาสตร์มากกว่ารัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย และออสเตรเลีย เนื่องจากทั้งสองประเทศไม่เพียงนำเข้าเชื้อเพลิงฟอสซิลจำนวนมหาศาล แต่ยังใช้เชื้อเพลิงที่ผลิตได้ภายในประเทศอีกด้วย
ประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่การเจรจา COP31 กำลังเผชิญความท้าทายในการผลักดันมาตรการลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล โดยก่อนหน้านี้ การประชุม COP28 ที่นครดูไบ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เมื่อปี 2023 ได้บรรลุข้อตกลงเรียกร้องให้ทุกประเทศร่วมกันเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล แต่ไม่ได้กำหนดกรอบระยะเวลาหรือแผนดำเนินงานที่ชัดเจน
ล่าสุด เมื่อวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน ออสเตรเลียได้เผยแพร่ร่างข้อตกลงฉบับแรกของ COP31 ซึ่งมีข้อความเรียกร้องให้เกิดการเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลในระบบพลังงานโดยทันที อย่างไรก็ตาม หลายประเทศ รวมถึงซาอุดีอาระเบีย กลับแสดงจุดยืนแข็งกร้าวมากขึ้นเมื่อเทียบกับการประชุมที่ดูไบ ประกอบกับการที่สหรัฐอเมริกาไม่เข้าร่วมภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ทำให้แรงกดดันต่อประเทศต่าง ๆ ในการหาข้อประนีประนอมลดลง
ผู้สังเกตการณ์จำนวนมากจึงประเมินว่า ข้อความที่เรียกร้องให้เปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลโดยทันที อาจถูกปรับลดความเข้มข้นลงระหว่างการเจรจาร่างข้อตกลงในขั้นต่อไป นอกจากนี้ ซาอุดีอาระเบีย รัสเซีย และประเทศพันธมิตรในกลุ่มชาติอาหรับบางส่วน ยังแสดงท่าทีคัดค้านแม้กระทั่งแนวคิดการจัดทำเอกสารข้อตกลงสรุปผลการประชุม ซึ่งอาจทำให้การเจรจาประสบอุปสรรคมากยิ่งขึ้น
ในอีกด้านหนึ่ง Climate Analytics องค์กรวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศ ได้เผยแพร่ผลการวิเคราะห์แยกต่างหากเมื่อวันอังคารที่ 17 พฤศจิกายน พบว่า ออสเตรเลียยังไม่มีแผนชัดเจนที่จะจำกัดการขุดเจาะและผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลของตนเอง แม้จะมีบทบาทสำคัญในการเจรจา COP31 ก็ตาม
รายงานระบุว่า ออสเตรเลียยังคงอนุมัติโครงการเหมืองถ่านหินที่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้จนถึงปี ค.ศ. 2088 หรือ พ.ศ. 2631 ซึ่งเลยจากช่วงกลางศตวรรษที่ประเทศต่าง ๆ ควรบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ หรือ Net Zero ไปอีกหลายทศวรรษ
บิลล์ แฮร์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Climate Analytics กล่าวว่า เป็นที่ชัดเจนว่าออสเตรเลียยังไม่ได้ดำเนินการในส่วนที่ตนเองควรรับผิดชอบตามที่นายกรัฐมนตรีกล่าวอ้างระหว่างการประชุมในตุรกีเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา เขามองว่า การที่รัฐบาลออสเตรเลียสนับสนุนความทะเยอทะยานด้านสภาพภูมิอากาศในเวทีระหว่างประเทศ แต่กลับเดินหน้าอนุมัติเหมืองถ่านหินและแหล่งก๊าซธรรมชาติ ซึ่งจะทำให้การผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลดำเนินต่อไปอีกหลายสิบปี ถือเป็นความขัดแย้งอย่างชัดเจนในเชิงนโยบาย
ด้านอาซาด เรห์มาน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Friends of the Earth กล่าวว่า โลกจำเป็นต้องยุติความสัมพันธ์ที่พึ่งพาอาศัยกันระหว่างประเทศผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลกับประเทศที่ยังคงพึ่งพาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศร่ำรวยสนับสนุนการยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างเป็นธรรม รวดเร็ว และมีเงินทุนเพียงพอ รวมถึงเปิดโอกาสให้ประเทศที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีที่จำเป็น
ผลการวิเคราะห์ครั้งนี้จึงไม่เพียงเปิดเผยว่า ประเทศใดได้รับประโยชน์จากการส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลมากที่สุดในประวัติศาสตร์ แต่ยังจุดคำถามสำคัญต่อเวที COP31 ว่า ประเทศที่สร้างความมั่งคั่งจากพลังงานฟอสซิลควรมีส่วนรับผิดชอบต่อวิกฤตโลกร้อนมากเพียงใด และโลกจะสามารถผลักดันการเปลี่ยนผ่านพลังงานได้จริงหรือไม่ หากประเทศผู้ส่งออกพลังงานรายใหญ่ยังคงเดินหน้าขยายการผลิตต่อไป
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้
