บอกลายุคน้ำมัน! COP31 ดันเป้าหมายใหญ่ เปลี่ยนโลกสู่ “ยุคไฟฟ้า” ทำพลังงานฟอสซิลใกล้อวสาน

โลกกำลังเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคพลังงานครั้งสำคัญ หลังผู้อำนวยการทบวงการพลังงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ประกาศว่า โลกได้ก้าวพ้นยุคที่ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติเป็นศูนย์กลางของระบบพลังงาน และกำลังเข้าสู่ “ยุคแห่งไฟฟ้า” อย่างเต็มตัว ท่ามกลางการเติบโตอย่างรวดเร็วของรถยนต์ไฟฟ้า ปัญญาประดิษฐ์ และความต้องการใช้เครื่องปรับอากาศที่เพิ่มขึ้นจากภาวะโลกร้อน ขณะที่เวทีประชุม COP31 กำลังผลักดันเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าทั่วโลกเป็น 35% ภายในปี 2578
ฟาติห์ บีรอล (Fatih Birol) ผู้อำนวยการบริหารทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA เปิดเผยระหว่างการประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศ COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกีว่า โลกกำลังเข้าสู่การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานครั้งใหญ่ โดยไฟฟ้ากำลังกลายเป็นแหล่งพลังงานที่มีบทบาทสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ และจะเข้ามาแทนที่การใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลในหลายภาคส่วนของเศรษฐกิจโลก
บีรอลระบุว่า แม้โลกจะยังคงใช้น้ำมันและก๊าซธรรมชาติต่อไป แต่ไฟฟ้ากำลังกลายเป็นพลังงานหลักแห่งอนาคต โดยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา โลกมีกำลังผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้นประมาณ 5,000 กิกะวัตต์ ขณะที่ในอีก 10 ปีข้างหน้า IEA คาดการณ์อย่างระมัดระวังว่า กำลังผลิตไฟฟ้าทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นอีกประมาณ 12,000 กิกะวัตต์ หรือมากกว่าสองเท่าของกำลังผลิตที่เพิ่มขึ้นในช่วงทศวรรษก่อนหน้า
หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่เร่งให้เกิดการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ คือความพยายามของประเทศต่าง ๆ ในการสร้างความมั่นคงทางพลังงาน หลังจากต้องเผชิญความผันผวนของราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ รวมถึงความเสี่ยงจากปัญหาการหยุดชะงักของอุปทานพลังงาน ซึ่งเห็นได้ชัดจากผลกระทบของสงครามในอิหร่าน
ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบขนส่งไฟฟ้ากำลังเกิดขึ้นในอัตราที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน โดยข้อมูลของ IEA พบว่า ในช่วง 9 เดือนที่ผ่านมา ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าในประเทศต่าง ๆ นอกประเทศจีนเพิ่มขึ้นถึง 60%
บีรอลเปิดเผยว่า เมื่อ 5 ปีก่อน รถยนต์ไฟฟ้ามีสัดส่วนเพียง 5% ของยอดขายรถยนต์ทั้งหมด แต่ในปี 2569 คาดว่าสัดส่วนดังกล่าวจะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1 ใน 3 ของยอดขายรถยนต์ทั่วโลก ขณะที่รถบรรทุกไฟฟ้าก็กำลังเข้าสู่ตลาดมากขึ้น ซึ่งแนวโน้มนี้จะช่วยลดความต้องการใช้น้ำมันลงได้อย่างมีนัยสำคัญ
นอกจากภาคการขนส่งแล้ว การเติบโตอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ ยังเป็นอีกหนึ่งแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้ความต้องการใช้ไฟฟ้าทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้น
อย่างไรก็ตาม บีรอลมองว่า ปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการใช้ไฟฟ้ามากที่สุดในแง่ของปริมาณ คือการขยายตัวของการใช้เครื่องปรับอากาศ ซึ่งกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากผลกระทบของภาวะโลกร้อนที่ทำให้คลื่นความร้อนเกิดบ่อยครั้งและรุนแรงมากขึ้น
ปัจจุบัน ครัวเรือนในสหรัฐอเมริกาประมาณ 90% สามารถเข้าถึงเครื่องปรับอากาศได้ ขณะที่อินเดียมีสัดส่วนต่ำกว่า 20% และไนจีเรียอยู่ที่ประมาณ 5% เท่านั้น บีรอลคาดว่า เมื่อประชาชนในประเทศกำลังพัฒนามีรายได้เพิ่มขึ้น ประกอบกับอุณหภูมิที่สูงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความต้องการใช้เครื่องปรับอากาศก็จะเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล
ทั้งนี้ บีรอลย้ำว่า การเปลี่ยนผ่านสู่การใช้ไฟฟ้าไม่ใช่เรื่องเลวร้าย แต่กลับเป็นประโยชน์ต่อความมั่นคงทางพลังงาน เพิ่มความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ และช่วยแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะเมื่อประเทศต่าง ๆ สามารถผลิตไฟฟ้าภายในประเทศได้เอง แทนการพึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิงฟอสซิลจากต่างประเทศ
ข้อมูลของ IEA ยังชี้ว่า ปัจจุบันไฟฟ้ามีสัดส่วนประมาณ 1 ใน 4 ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลก ขณะที่อีกประมาณ 3 ใน 4 ยังคงมาจากเชื้อเพลิงฟอสซิล โดยเฉพาะในภาคขนส่ง การทำความร้อน และอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนกำลังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และคาดว่าจะขยายตัวรวดเร็วยิ่งขึ้นในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า
ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่า การเปลี่ยนจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลมาเป็นไฟฟ้าสะอาดยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน เนื่องจากระบบที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลมักสูญเสียพลังงานจำนวนมากไปในรูปของความร้อน ดังนั้น เมื่อเปลี่ยนกิจกรรมเหล่านี้มาใช้ไฟฟ้า ปริมาณพลังงานที่จำเป็นต้องใช้ทดแทนอาจเหลือเพียงประมาณครึ่งหนึ่ง
ประเด็นดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในวาระสำคัญของการประชุม COP31 ซึ่งมีผู้แทนรัฐบาลจาก 185 ประเทศเข้าร่วมการเจรจาที่ประเทศตุรกี โดยมีข้อเสนอให้ทั่วโลกเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าเป็น 35% ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายภายในปี 2578 หรือ ค.ศ. 2035
หากข้อเสนอนี้ได้รับความเห็นชอบ จะถือเป็นหนึ่งในมาตรการสำคัญที่จะช่วยลดการปล่อยคาร์บอนของเศรษฐกิจโลก และสนับสนุนเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในช่วงกลางศตวรรษ
บีรอลเปิดเผยว่า ประเทศส่วนใหญ่สนับสนุนเป้าหมายดังกล่าว และเขาได้ทำงานร่วมกับรัฐบาลตุรกีและออสเตรเลีย ซึ่งมีบทบาทร่วมกันในการนำการประชุมครั้งนี้
เขามองว่า หากประเทศต่าง ๆ สามารถบรรลุข้อตกลงได้ จะเป็นการส่งสัญญาณที่ชัดเจนต่อตลาดและนักลงทุนทั่วโลกว่า รัฐบาลต่าง ๆ เห็นตรงกันว่าอนาคตของพลังงานอยู่ที่ไฟฟ้า ซึ่งจะช่วยเร่งการลงทุน ทำให้การเปลี่ยนผ่านเกิดขึ้นเร็วขึ้น และทำให้ต้นทุนพลังงานไฟฟ้าลดลง บีรอลถึงกับระบุว่า ข้อตกลงนี้อาจกลายเป็นหนึ่งในการตัดสินใจที่มีผลกระทบสำคัญที่สุดจากการประชุม COP ในรอบหลายปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม การผลักดันข้อตกลงยังเผชิญอุปสรรค เนื่องจากมีรายงานว่าบางประเทศ รวมถึงซาอุดีอาระเบียและรัสเซีย ไม่เห็นด้วยกับข้อเสนอดังกล่าว ขณะที่กระบวนการตัดสินใจของการประชุมจำเป็นต้องได้รับฉันทามติจากประเทศสมาชิก ทำให้ประเทศเพียงไม่กี่แห่งสามารถขัดขวางการบรรลุข้อตกลงได้
ถึงกระนั้น บีรอลเชื่อว่า แม้ COP31 จะไม่สามารถรับรองเป้าหมายดังกล่าวได้ การเติบโตของการใช้ไฟฟ้าทั่วโลกก็จะยังคงเดินหน้าต่อไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากศูนย์ข้อมูล AI การใช้รถยนต์ไฟฟ้า และการขยายตัวของเครื่องปรับอากาศ เขาระบุว่า แม้ความต้องการพลังงานรวมของโลกจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ความต้องการใช้ไฟฟ้ากลับเติบโตเร็วกว่าความต้องการพลังงานรวมถึง 3 เท่า และแนวโน้มดังกล่าวไม่สามารถหยุดยั้งได้
สิ่งสำคัญที่สุดจึงไม่ใช่การพยายามหยุดการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น แต่เป็นการทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงไฟฟ้าได้ในราคาที่เหมาะสม บีรอลยังยกตัวอย่างกรณีของสหราชอาณาจักร ซึ่งเผชิญปัญหาราคาไฟฟ้าสูง โดยชี้ว่าสาเหตุสำคัญมาจากการพึ่งพาก๊าซธรรมชาตินำเข้า เมื่อราคาก๊าซปรับตัวสูงขึ้น ราคาไฟฟ้าก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
ดังนั้น ทางออกจึงไม่ใช่การนำเข้าก๊าซธรรมชาติเพิ่มขึ้น แต่เป็นการลงทุนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนภายในประเทศให้มากขึ้น เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาพลังงานโลก
การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคแห่งไฟฟ้าจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของเทคโนโลยีหรือการเปลี่ยนแปลงระบบพลังงานเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องโดยตรงกับความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ค่าครองชีพของประชาชน และอนาคตของการรับมือวิกฤตโลกร้อน
บีรอลทิ้งท้ายว่า หากที่ประชุม COP31 สามารถผลักดันคำมั่นด้านการใช้ไฟฟ้าให้เกิดขึ้นได้ และประเทศต่าง ๆ ตัดสินใจร่วมกันว่าอนาคตพลังงานของโลกคือไฟฟ้า ก็จะช่วยนำโลกไปสู่ระบบพลังงานที่มีความมั่นคงมากขึ้น ราคาที่ประชาชนเข้าถึงได้ และโลกที่น่าอยู่อาศัยยิ่งขึ้นในอนาคต
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้
