รีเซต

“โรงงานจัดการขยะ” กว่า 98% ตั้งนอกนิคมอุตฯ คำสั่งคสช. เกี่ยวข้องแค่ไหน?

“โรงงานจัดการขยะ” กว่า 98% ตั้งนอกนิคมอุตฯ คำสั่งคสช. เกี่ยวข้องแค่ไหน?
TNN ช่อง16
19 พฤศจิกายน 2569 ( 12:38 )

ภาพคราบสีรุ้งลอยบนน้ำท่วมที่ปราจีนบุรี จนมาสู่ประเด็นตู้คอนเทนเนอร์ลักลอบนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์ และ ผลตรวจที่พบโรงงานไม่ปฏิบัติตามกฎหมายราวครึ่งหนึ่ง ทำให้สังคมจับตาว่าโรงงานจัดการขยะและของเสียในประเทศไทยนั้น มีอยู่มากน้อยเพียงใด 

ทั้งนี้ ข้อมูลล่าสุดของกรมโรงงานอุตสาหกรรม พบว่า โรงงานจัดการขยะและของเสียประเภท 105 และ 106 ในประเทศไทยมีรวม 2,873 แห่ง ในจำนวนนี้ 2,805 แห่ง หรือประมาณ 98% ตั้งอยู่นอกนิคมอุตสาหกรรม

ตัวเลขดังกล่าวกลายเป็นประเด็นที่น่าสนใจ และนำไปสู่คำถามว่า โรงงานเหล่านี้มีความแตกต่างกันอย่างไร เหตุใดจึงสามารถตั้งอยู่นอกนิคมอุตสาหกรรมได้เป็นจำนวนมาก และคำสั่ง คสช. ที่ 4/2559 มีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้อย่างไร

โรงงานส่วนใหญ่อยู่ที่ไหน

ข้อมูลจากกรมโรงงานอุตสาหกรรมระบุว่า โรงงานประเภท 105 และ 106 จำนวน 2,873 แห่ง กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออกและปริมณฑล โดยจังหวัดที่มีโรงงานมากที่สุด ได้แก่ ชลบุรี 428 แห่ง สมุทรปราการ 335 แห่ง และสมุทรสาคร 273 แห่ง

ที่น่าสนใจคือ โรงงานถึง 2,805 แห่ง หรือราว 98% ตั้งอยู่นอกนิคมอุตสาหกรรม สะท้อนให้เห็นว่าโรงงานจัดการขยะและของเสียส่วนใหญ่ไม่ได้ตั้งอยู่ภายในพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม

ทำไมโรงงานตั้งนอกนิคมอุตสาหกรรมได้

ตามกฎหมาย โรงงานไม่จำเป็นต้องตั้งอยู่ภายในนิคมอุตสาหกรรม เพียงได้รับใบอนุญาตจากกรมโรงงานอุตสาหกรรมก็สามารถประกอบกิจการได้ แต่เงื่อนไขสำคัญคือ ต้องไม่ขัดกับข้อกำหนดผังเมืองของประเทศไทย

เดิมโรงงานประเภท 105 และ 106 จึงไม่สามารถตั้งอยู่ในพื้นที่สีเขียวเพื่อเกษตรกรรมได้

กระทั่งเดือนมกราคม 2559 หัวหน้า คสช. ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ออกคำสั่งที่ 4/2559 เพื่อยกเว้นข้อกำหนดผังเมืองให้กับกิจการบางประเภท

คำสั่งดังกล่าวไม่ได้พิจารณาเป็นรายพื้นที่ แต่เป็นการยกเว้นตามประเภทกิจการ ครอบคลุมทั้งโรงไฟฟ้า โรงกำจัดของเสีย และโรงงานประเภท 105 และ 106 ทั่วประเทศ โดยให้เหตุผลด้านการพัฒนาเศรษฐกิจและการจัดการขยะ

หลังจากนั้นประมาณ 2 ปี พบว่าโรงงานทั้งสองประเภทเพิ่มขึ้นหลายร้อยแห่ง

ต้นเหตุจริง คือผู้ประกอบการไม่รับผิดชอบ

แม้หลายสื่อจะระบุว่าวิกฤตที่เกิดขึ้นเป็นมรดกจากยุค คสช. แต่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมยืนยันว่า คำสั่งดังกล่าวเกี่ยวข้องกับเรื่องที่ตั้งโรงงานเท่านั้น ไม่ได้เป็นการเปิดทางให้นำเข้าขยะ

ส่วนต้นเหตุที่แท้จริงของปัญหา คือผู้ประกอบการที่ขาดความรับผิดชอบ

ทั้งนี้ คำสั่งดังกล่าวถูกยกเลิกไปแล้วเมื่อปลายปี 2568 แต่โรงงานที่ได้รับอนุญาตก่อนหน้านี้ยังสามารถเปิดดำเนินกิจการต่อไปได้

คราบน้ำสีรุ้งปราจีนบุรี สู่ข่าวใหญ่ระดับชาติ

ช่วงปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา เกิดภาพคราบสีรุ้งลอยอยู่บนผิวน้ำท่วมในจังหวัดปราจีนบุรีเป็นระยะทางยาวนับกิโลเมตร กรมโรงงานอุตสาหกรรมตรวจสอบเบื้องต้นและคาดว่าอาจเกิดจากน้ำชะกากอุตสาหกรรมจากบ่อฝังกลบของเอกชน จึงมีคำสั่งให้หยุดประกอบกิจการชั่วคราว

เมื่อเรื่องดังกล่าวกลายเป็นประเด็นใหญ่ ทางการจึงเดินหน้าตรวจสอบโรงงานกลุ่มนี้ครั้งใหญ่

ข้อมูลล่าสุดในช่วงสัปดาห์แรก ระหว่างวันที่ 2-9 พฤศจิกายน มีการตรวจสอบโรงงานแล้ว 752 แห่ง พบว่าไม่ปฏิบัติตามกฎหมายโรงงาน 375 แห่ง ส่วนใหญ่ถูกสั่งให้ปรับปรุงแก้ไข และมี 9 แห่งถูกสั่งหยุดหรือปิดกิจการ

สิ่งที่ต้องย้ำคือ การมีโรงงานจำนวนมากไม่ได้หมายความว่าทุกแห่งกระทำผิด คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า ระบบกำกับดูแลจะสามารถติดตามและควบคุมโรงงานกว่า 2,800 แห่งที่ตั้งอยู่นอกนิคมอุตสาหกรรมได้ทั่วถึงและมีประสิทธิภาพเพียงใด

ยอดนิยมในตอนนี้

แท็กยอดนิยม

ข่าวที่เกี่ยวข้อง