รีเซต

คืนเงินชราภาพประกันสังคม ใครมีสิทธิได้เงินคืน ต้องรออายุ 55 ปีหรือไม่?

คืนเงินชราภาพประกันสังคม ใครมีสิทธิได้เงินคืน ต้องรออายุ 55 ปีหรือไม่?
TNN ช่อง16
18 พฤศจิกายน 2569 ( 19:04 )
24

มนุษย์เงินเดือนหลายคนส่งเงินประกันสังคมทุกเดือน บางคนส่งมาแล้วกว่า 10 ปี หรือ 20 ปี แต่เมื่อถึงวันที่ต้องใช้เงินก้อน ไม่ว่าจะตกงาน ขาดรายได้ หรือมีภาระค่าใช้จ่ายในครอบครัว กลับไม่สามารถนำเงินชราภาพที่สะสมไว้มาใช้ได้ทันที เพราะกฎหมายกำหนดให้ต้องมีอายุครบ 55 ปี และสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนก่อน จึงจะขอรับเงินตามสิทธิได้

เรื่องนี้กำลังจะมีทางเลือกมากขึ้น หลังคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบร่างแก้ไขกฎหมายประกันสังคมเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 เปิดทางให้ผู้ประกันตนเข้าถึงเงินชราภาพผ่านมาตรการที่เรียกว่า “3 ขอ” ได้แก่ ขอเลือก ขอคืน และขอกู้ โดยมีเป้าหมายช่วยให้ผู้ประกันตนสามารถนำเงินบางส่วนมาใช้ในยามจำเป็น ขณะเดียวกันยังคงมีเงินสำหรับดำรงชีวิตหลังเกษียณ

แต่สิ่งที่ต้องเข้าใจตรงกันคือ มติคณะรัฐมนตรียังไม่ได้หมายความว่าประชาชนสามารถไปถอนเงินได้ทันที เพราะร่างกฎหมายยังต้องผ่านขั้นตอนพิจารณาและประกาศใช้ก่อน ดังนั้น ผู้ประกันตนที่กำลังวางแผนใช้เงินก้อนนี้จำเป็นต้องรู้ทั้งเงื่อนไขเดิมที่ใช้ในปัจจุบัน และสิทธิใหม่ที่อาจได้รับเมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้

เงินชราภาพประกันสังคมคืออะไร ทำไมถอนออกมาไม่ได้ทันที?

เงินชราภาพเป็นสิทธิประโยชน์ส่วนหนึ่งของระบบประกันสังคมสำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้ประกันตนมีรายได้หลังออกจากงานเมื่อถึงวัยเกษียณ

สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 เงินสมทบกรณีชราภาพมาจากทั้งฝ่ายลูกจ้างและนายจ้าง ส่วนผู้ประกันตนมาตรา 39 จะส่งเงินสมทบตามอัตราที่กฎหมายกำหนด

เงินส่วนนี้ไม่ได้อยู่ในรูปบัญชีออมทรัพย์ที่เจ้าของเงินสามารถถอนออกมาได้ทุกเมื่อ แต่เป็นเงินในระบบประกันสังคมที่นำมาคำนวณสิทธิประโยชน์ตามระยะเวลาการส่งเงินสมทบ

ภายใต้กฎหมายปัจจุบัน ผู้ประกันตนที่อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์และสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน จึงจะสามารถขอรับเงินชราภาพได้ตามเงื่อนไข โดยแบ่งเป็นเงินบำเหน็จที่ได้รับครั้งเดียว และเงินบำนาญที่จ่ายเป็นรายเดือนตลอดชีวิต

หากลาออกจากงานตอนอายุ 40 ปี แม้จะส่งเงินสมทบมาแล้วหลายปี ก็ยังไม่สามารถขอถอนเงินชราภาพได้ทันที เว้นแต่เข้าเงื่อนไขพิเศษตามกฎหมาย เช่น กรณีทุพพลภาพหรือเสียชีวิต

ครม. เห็นชอบมาตรการ 3 ขอ เปลี่ยนเงื่อนไขเงินชราภาพอย่างไร?

วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกันสังคมฉบับแก้ไขตามที่กระทรวงแรงงานเสนอ โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับการเพิ่มทางเลือกในการใช้สิทธิเงินชราภาพ

ต่อมาวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงรายละเอียดมาตรการ 3 ขอ ซึ่งแบ่งเป็น 3 แนวทาง

ขอเลือก รับเงินบำเหน็จหรือบำนาญได้ตามความเหมาะสม

เดิมผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน หรือ 15 ปี เมื่อเข้าเงื่อนไขรับเงินชราภาพ จะได้รับเงินบำนาญรายเดือนตามสูตรของสำนักงานประกันสังคม โดยไม่สามารถเลือกเปลี่ยนเป็นเงินก้อนทั้งหมดได้ตามความต้องการ

ร่างกฎหมายใหม่เสนอให้ผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือนสามารถเลือกได้ว่าจะรับเงินบำเหน็จเป็นเงินก้อน หรือรับเงินบำนาญรายเดือน เพื่อให้เหมาะกับแผนการใช้ชีวิตหลังเกษียณ

ผู้ที่ต้องการเงินก้อนสำหรับใช้จ่ายหรือจัดการภาระทางการเงินอาจเลือกบำเหน็จ ส่วนผู้ที่ต้องการรายได้ประจำสำหรับค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือนอาจเลือกบำนาญ

อย่างไรก็ดี การเลือกรับเงินก้อนต้องพิจารณาให้รอบคอบ เพราะเงินบำนาญมีข้อดีตรงที่จ่ายต่อเนื่องตลอดชีวิต ขณะที่เงินบำเหน็จเป็นการรับเงินครั้งเดียว

ร่างกฎหมายยังมีข้อเสนอเกี่ยวกับการรับเงินบำนาญล่วงหน้าภายใต้เพดานที่กำหนด ซึ่งรายละเอียดการคำนวณและผลต่อสิทธิในอนาคตต้องรอหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน

ขอคืน ถอนเงินชราภาพบางส่วนก่อนอายุ 55 ปี

มาตรการขอคืนเป็นเรื่องที่ผู้ประกันตนจำนวนมากให้ความสนใจ เพราะเปิดโอกาสให้นำเงินชราภาพบางส่วนออกมาใช้ก่อนถึงวัยเกษียณได้

ตามสาระของร่างกฎหมาย ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 60 เดือน หรือ 5 ปี อาจมีสิทธิขอรับเงินชราภาพบางส่วนก่อนอายุ 55 ปี หากประสบภัยพิบัติที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของผู้ประกันตนอย่างร้ายแรง

แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 5 ปีทุกคนจะสามารถถอนเงินออกมาใช้จ่ายทั่วไปได้ เพราะต้องเข้าเงื่อนไขเหตุจำเป็นที่กฎหมายกำหนดด้วย

ส่วนจำนวนเงินที่จะได้รับยังต้องพิจารณาจากยอดเงินสมทบและหลักเกณฑ์การจ่ายเงินที่เกี่ยวข้อง

ขอกู้ ใช้เงินชราภาพเป็นหลักประกันเงินกู้

มาตรการที่สามเปิดทางให้ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 60 เดือน สามารถนำสิทธิเงินชราภาพบางส่วนไปใช้เป็นหลักประกันการกู้เงินกับสถาบันการเงินที่ทำข้อตกลงกับสำนักงานประกันสังคม

แนวทางนี้แตกต่างจากการถอนเงินออกมาโดยตรง เพราะผู้ประกันตนยังต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขสินเชื่อของสถาบันการเงิน ทั้งเรื่องวงเงิน การชำระหนี้ และหลักเกณฑ์การใช้สิทธิเป็นหลักประกัน

ตามรายละเอียดร่างกฎหมายที่มีการเปิดเผย การใช้สิทธิขอคืนและขอกู้รวมกันมีเพดานไม่เกิน 30% ของเงินสมทบกรณีชราภาพ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างขั้นสูงที่ใช้คำนวณเงินสมทบมาตรา 33

สำหรับปี 2569 ฐานค่าจ้างสูงสุดที่ใช้คำนวณเงินสมทบมาตรา 33 อยู่ที่ 17,500 บาท หากคำนวณเพดาน 2 เท่า จะเท่ากับ 35,000 บาท แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะได้รับเงินเต็มจำนวนดังกล่าว เพราะต้องพิจารณาสิทธิและเงื่อนไขของแต่ละคนประกอบด้วย

ส่งประกันสังคมกี่ปี ถึงจะได้เงินชราภาพคืน?

สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 สิทธิรับเงินชราภาพตามกฎหมายที่ใช้อยู่ในปัจจุบันแบ่งตามจำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบ โดยมีรายละเอียดดังนี้

ส่งเงินสมทบน้อยกว่า 12 เดือน

หากอายุครบ 55 ปีและสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน จะได้รับเงินบำเหน็จชราภาพเป็นเงินก้อน โดยคำนวณจากเงินสมทบส่วนของผู้ประกันตนที่จ่ายเข้ากองทุนในกรณีชราภาพ

ส่งเงินสมทบตั้งแต่ 12 เดือน แต่ไม่ครบ 180 เดือน

ผู้ประกันตนจะได้รับเงินบำเหน็จชราภาพจากเงินสมทบส่วนของตนเองและนายจ้าง พร้อมผลประโยชน์ตอบแทนตามที่สำนักงานประกันสังคมกำหนด โดยต้องมีอายุครบ 55 ปีและสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนเช่นเดียวกัน

ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน หรือ 15 ปีขึ้นไป

เมื่ออายุครบ 55 ปีและสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน จะมีสิทธิรับเงินบำนาญชราภาพเป็นรายเดือนตลอดชีวิต โดยจำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบไม่จำเป็นต้องต่อเนื่องกันทั้งหมด

สำหรับผู้ที่ส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จะได้รับอัตราบำนาญเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาที่ส่งเงินสมทบเพิ่มเติม

เงินบำนาญประกันสังคม ได้เดือนละเท่าไร?

ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบัน ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน จะได้รับเงินบำนาญชราภาพในอัตรา 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายที่ใช้คำนวณเงินสมทบ

หากส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จะได้รับอัตราบำนาญเพิ่มอีก 1.5% ต่อการส่งเงินสมทบครบทุก 12 เดือน

ตัวอย่างผู้ประกันตนที่มีค่าจ้างเฉลี่ยสำหรับคำนวณเงินสมทบอยู่ที่ 17,500 บาทต่อเดือน จะได้รับเงินบำนาญตามระยะเวลาการส่งเงินสมทบดังนี้

- ส่งครบ 15 ปี ได้รับประมาณ 3,500 บาทต่อเดือน

- ส่งครบ 20 ปี ได้รับประมาณ 4,812.50 บาทต่อเดือน

- ส่งครบ 25 ปี ได้รับประมาณ 6,125 บาทต่อเดือน

- ส่งครบ 30 ปี ได้รับประมาณ 7,437.50 บาทต่อเดือน

ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงตัวอย่างการคำนวณโดยใช้ฐานค่าจ้างเฉลี่ย 17,500 บาท ไม่ใช่จำนวนเงินที่ผู้ประกันตนทุกคนจะได้รับ เพราะเงินบำนาญจริงขึ้นอยู่กับค่าจ้างเฉลี่ยที่ใช้คำนวณเงินสมทบและจำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบของแต่ละคน

นอกจากนี้ ผู้ประกันตนมาตรา 39 มีฐานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบแตกต่างจากมาตรา 33 จึงอาจได้รับเงินบำนาญไม่เท่ากัน แม้จะส่งเงินสมทบเป็นระยะเวลาเท่ากันก็ตาม

ลาออกจากงานก่อนอายุ 55 ปี ขอเงินชราภาพคืนได้หรือไม่?

เรื่องนี้เป็นข้อสงสัยของผู้ประกันตนจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ที่ลาออกจากงานประจำเพื่อประกอบอาชีพอิสระ หรือผู้ที่ว่างงานและต้องการนำเงินสะสมมาใช้จ่าย

ตามกฎหมายปัจจุบัน หากผู้ประกันตนอายุยังไม่ครบ 55 ปี แม้จะลาออกจากงานและไม่ได้ส่งเงินสมทบต่อ ก็ยังไม่สามารถถอนเงินชราภาพออกมาได้ทันที

ตัวอย่างเช่น ผู้ประกันตนอายุ 45 ปี ส่งเงินสมทบมาแล้ว 10 ปี ก่อนลาออกจากงาน เงินสมทบกรณีชราภาพที่ส่งไว้ยังคงเป็นข้อมูลสำหรับคำนวณสิทธิในอนาคต แต่ยังไม่สามารถยื่นขอรับเป็นเงินก้อนเพียงเพราะออกจากงาน

ส่วนผู้ที่อายุครบ 55 ปีแล้ว แต่ยังทำงานและมีสถานะเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือยังคงส่งเงินสมทบมาตรา 39 ก็ต้องพิจารณาเงื่อนไขการสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนก่อนรับสิทธิ

ดังนั้น การลาออกจากงานกับการมีสิทธิรับเงินชราภาพจึงเป็นคนละเรื่องกัน และต้องพิจารณาเงื่อนไขตามกฎหมายให้ครบถ้วน

ถ้าเสียชีวิตก่อนอายุ 55 ปี เงินชราภาพจะหายไปหรือไม่?

อีกเรื่องที่หลายครอบครัวกังวลคือ หากผู้ประกันตนเสียชีวิตก่อนถึงวัยรับเงินชราภาพ เงินที่ส่งสมทบไว้จะเป็นอย่างไร

ตามหลักเกณฑ์ประกันสังคม กรณีผู้ประกันตนเสียชีวิตก่อนรับเงินชราภาพ ผู้มีสิทธิตามกฎหมายสามารถขอรับเงินบำเหน็จชราภาพได้ โดยจำนวนเงินและผู้มีสิทธิรับจะเป็นไปตามเงื่อนไขที่สำนักงานประกันสังคมกำหนด

ส่วนกรณีผู้รับเงินบำนาญชราภาพเสียชีวิตภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ทายาทหรือผู้มีสิทธิอาจได้รับเงินบำเหน็จชราภาพตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ครอบครัวจึงควรตรวจสอบสิทธิและยื่นคำขอต่อสำนักงานประกันสังคมเมื่อเกิดกรณีดังกล่าว เพื่อไม่ให้พลาดสิทธิประโยชน์ที่พึงได้รับ

เช็กยอดเงินชราภาพประกันสังคมได้อย่างไร?

ผู้ประกันตนสามารถตรวจสอบข้อมูลการส่งเงินสมทบและยอดเงินสะสมกรณีชราภาพผ่านเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม www.sso.go.th หรือแอปพลิเคชัน SSO Plus

ข้อมูลที่ควรตรวจสอบ ได้แก่ จำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบ ยอดเงินสมทบกรณีชราภาพ และสถานะความเป็นผู้ประกันตน โดยเฉพาะผู้ที่เคยเปลี่ยนงานหลายครั้ง หรือเคยเปลี่ยนจากมาตรา 33 ไปเป็นมาตรา 39

หากข้อมูลไม่ตรงกับประวัติการทำงาน สามารถติดต่อสำนักงานประกันสังคมในพื้นที่ หรือสอบถามสายด่วน 1506 เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบข้อมูล

ทั้งนี้ ยอดเงินสะสมที่ปรากฏในระบบไม่จำเป็นต้องเท่ากับจำนวนเงินที่จะได้รับเมื่อเกษียณ เพราะการจ่ายเงินบำเหน็จและบำนาญมีหลักเกณฑ์การคำนวณแตกต่างกัน

เงินชราภาพ 3 ขอ เริ่มใช้วันไหน?

แม้คณะรัฐมนตรีจะเห็นชอบร่างกฎหมายตั้งแต่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 แต่ ณ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 มาตรการ 3 ขอยังไม่เปิดให้ผู้ประกันตนยื่นใช้สิทธิ

ความคืบหน้าล่าสุดในวันที่ 18 พฤศจิกายน นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ได้รับหนังสือจากนายมนัส โกศล ประธานสภาองค์การลูกจ้างพัฒนาแรงงานแห่งประเทศไทย ที่สนับสนุนการผลักดันร่างกฎหมายประกันสังคมฉบับใหม่ โดยเฉพาะมาตรการขอเลือก ขอคืน และขอกู้

นายจุลพันธ์ระบุว่า กระทรวงแรงงานให้ความสำคัญกับการปรับปรุงสิทธิประโยชน์ให้สอดคล้องกับความจำเป็นของผู้ประกันตน ทั้งเรื่องเงินชราภาพ การดูแลผู้สูงวัยที่ยังทำงาน และการเพิ่มความคุ้มครองให้ครอบครัว

สำหรับขั้นตอนต่อไป ร่างกฎหมายยังต้องเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา ก่อนประกาศใช้ตามกระบวนการ โดยคณะรัฐมนตรีได้รับทราบแผนจัดทำกฎหมายลำดับรอง 18 ฉบับ ซึ่งกำหนดให้ดำเนินการภายใน 60 วันหลังกฎหมายหลักมีผลบังคับใช้

จึงยังไม่มีวันที่แน่นอนว่าผู้ประกันตนจะเริ่มยื่นขอคืนเงินชราภาพหรือใช้สิทธิขอกู้ได้เมื่อใด

ผู้ประกันตนควรเตรียมตัวอย่างไรระหว่างรอกฎหมายใหม่?

สำหรับผู้ที่ต้องการใช้เงินชราภาพก่อนอายุ 55 ปี สิ่งที่ทำได้ในเวลานี้คือการตรวจสอบจำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบและติดตามความคืบหน้าของร่างกฎหมายจากสำนักงานประกันสังคมและกระทรวงแรงงาน

ผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 60 เดือนแล้ว อาจเข้าเกณฑ์ระยะเวลาสำหรับมาตรการขอคืนหรือขอกู้ในอนาคต แต่ยังต้องรอรายละเอียดเงื่อนไขและวันที่กฎหมายเริ่มมีผลใช้บังคับ

ส่วนผู้ที่ใกล้เกษียณและส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน ควรศึกษาความแตกต่างระหว่างการรับเงินก้อนกับเงินบำนาญรายเดือน เพราะหากกฎหมายใหม่เปิดให้เลือกได้จริง การตัดสินใจครั้งนี้จะมีผลต่อรายได้หลังออกจากงาน

เงินก้อนอาจช่วยให้มีเงินสำหรับใช้จ่ายตามแผนที่วางไว้ ขณะที่เงินบำนาญช่วยให้มีรายได้ประจำในระยะยาว การเลือกจึงควรพิจารณาจากภาระค่าใช้จ่าย เงินออม และรายได้อื่นของครอบครัวร่วมกัน

การแก้ไขกฎหมายประกันสังคมครั้งนี้เป็นความพยายามของรัฐบาลในการเพิ่มทางเลือกให้คนทำงานสามารถเข้าถึงสิทธิเงินชราภาพได้เหมาะสมกับสถานการณ์ชีวิตมากขึ้น แต่ระหว่างที่กฎหมายยังไม่ประกาศใช้ ผู้ประกันตนต้องยึดหลักเกณฑ์เดิมเป็นสำคัญ และรอประกาศอย่างเป็นทางการก่อนดำเนินการขอรับเงิน

ยอดนิยมในตอนนี้

แท็กยอดนิยม

ข่าวที่เกี่ยวข้อง