เปิดบทบาท “อว.” แก้ PM2.5 ดันวิจัย-นวัตกรรม หนุนพื้นที่ทันที

ปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะภาคเหนือ ยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่ภาครัฐเร่งแก้ไขอย่างเป็นระบบ หน่วยงานที่มีบทบาทด้านองค์ความรู้และเทคโนโลยีอย่างกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม หรือ อว. ได้เข้ามาเสริมการทำงานในทุกระดับ ตั้งแต่การศึกษาต้นเหตุ ไปจนถึงการดูแลประชาชนในพื้นที่เสี่ยง

การลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ของนายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ย้ำแนวทางการทำงานที่เน้นความรวดเร็ว โดยกระทรวงสามารถใช้งบประมาณที่มีอยู่สนับสนุนพื้นที่ได้ทันที ทั้งการจัดหาอุปกรณ์และการถ่ายทอดองค์ความรู้ โดยไม่ต้องรอการพิจารณาจากคณะรัฐมนตรีในทุกขั้นตอน

ในระดับนโยบาย กระทรวง อว. กำหนดให้ปัญหา PM2.5 เป็นโจทย์สำคัญของระบบอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) เพื่อผลักดันให้เกิดงานวิจัยต่อเนื่อง ครอบคลุมตั้งแต่การวิเคราะห์แหล่งกำเนิดฝุ่น การฟุ้งกระจายของมลพิษ ไปจนถึงผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน พร้อมสนับสนุนทุนวิจัยผ่านหน่วยงานหลัก เช่น สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ

ด้านเทคโนโลยี หน่วยงานในสังกัด อว. พัฒนานวัตกรรมที่นำไปใช้จริงในพื้นที่ เช่น ระบบวิเคราะห์แหล่งกำเนิดฝุ่นแบบเรียลไทม์ เครื่องเก็บตัวอย่างฝุ่นขนาดเล็ก รวมถึงวัสดุกรองอากาศประสิทธิภาพสูงจากไบโอชาร์ที่ช่วยลดฝุ่นในอากาศ นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาห้องปลอดฝุ่นต้นทุนต่ำ และเซนเซอร์ตรวจวัดฝุ่นที่สามารถติดตั้งในชุมชน เพื่อเพิ่มการเข้าถึงข้อมูลคุณภาพอากาศ

ในด้านการเฝ้าระวัง กระทรวง อว. สนับสนุนการพัฒนาระบบตรวจวัดคุณภาพอากาศทั้งระดับประเทศและระดับชุมชน ใช้ข้อมูลจากสถานีตรวจวัด เซนเซอร์ และดาวเทียม เพื่อให้หน่วยงานและประชาชนสามารถติดตามสถานการณ์ได้แบบใกล้ชิด และใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจได้อย่างแม่นยำ

สำหรับการช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่เสี่ยง เครือข่ายมหาวิทยาลัยและนักวิจัยถูกนำมาใช้เป็นกำลังหลักในการลงพื้นที่ สำรวจความต้องการจริงของชุมชน และสนับสนุนสิ่งจำเป็น เช่น เครื่องกรองอากาศ ห้องปลอดฝุ่น และอุปกรณ์ตรวจวัด พร้อมจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันตนเองและการลดผลกระทบจากฝุ่น

ในส่วนของปัญหาฝุ่นข้ามพรมแดน กระทรวง อว. สนับสนุนข้อมูลเชิงวิชาการ เช่น การวิเคราะห์ทิศทางลมและแหล่งกำเนิดฝุ่น เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปใช้วางมาตรการในระดับนโยบายและการประสานงานระหว่างประเทศ

บทบาทของกระทรวง อว. จึงเน้นการเสริมศักยภาพให้การแก้ปัญหาฝุ่นมีข้อมูลรองรับ ใช้นวัตกรรมเข้าช่วย และเชื่อมโยงเครือข่ายวิชาการกับการทำงานในพื้นที่ เพื่อให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ