หมอชี้ให้งดน้ำก่อนเจาะเลือดอาจไม่ถูกหลัก พร้อมเผยผลที่จะตามมา

ความเชื่อที่ผ่านมามักจะบอกต่อๆ กันว่า เวลาต้องตรวจเลือด ต้องงดน้ำงดอาหาร ก่อนอย่างน้อย 8 ชั่วโมง ล่าสุดแพทย์เผยเป็นความเข้าใจผิดมาเสมอ โดยเพจ นพ.กฤษดา ศิรามพุช แพทย์ชะลอวัย ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ ชี้แจงผลกระทบที่จะตามมาจากการงดน้ำก่อนตรวจเลือด โดยระบุว่า 

คนไข้ที่มาคลินิกหลายท่านลืมเจาะเลือดนานหลายปี พอเชื่อผิดมาจากที่อื่นว่าต้องอดน้ำก็อุตส่าห์ไม่ดื่มน้ำจนหิวโหยจะเป็นลม เส้นเลือดก็แฟบเจาะยาก ซ้ำฉี่ไม่ออกเก็บปัสสาวะลำบาก

คนไข้ที่ “ขาดน้ำก่อนเจาะเลือด” นั้นจะเกิดผลลัพธ์ดังนี้

1) เส้นเลือดแฟบเหนียว หาเส้นเจาะยาก สงสารคนไข้

2) เลือดเวลาดูดออกมาจะหนืดจนรู้สึกได้ Thick blood มี high viscosity

3) สีเลือดที่ออกมาจะเข้มเพราะ liquid plasma น้อย มี Hemoconcentration สูงขึ้นกับการงดน้ำ ยิ่งอดน้ำมานานหลายชั่วโมงก็ยิ่งเลือดหนืดเข้ม

4) ค่าเลือด ผล report ที่ออกมาจะไม่ใช่ค่าที่เชื่อถือได้เสมอไป เช่นค่าไต ค่าการกรอง eGFR ที่เกี่ยวกับไตก็จะตกต่ำลงจาก reducing blood flow ไปไต ส่งผลทำให้ false positive อ่านผิดว่าเป็น“ไตเสื่อม”ได้ ทั้งที่แค่เกิดจากการ“ขาดน้ำ”แค่นั้น

ที่สำคัญคือค่าเลือดที่จำเป็นเช่นเลือดจางนั้นอาจ“เพี้ยน”ไปด้วยภาวะ“ขาดน้ำ(dehydration)”เพราะมันเกิด Hemoconcentration คือเลือดข้นขึ้นมาจนดูเหมือนว่าฮีมาโตคริทดี และมีค่าเกล็ดเลือดเพี้ยนๆหลอกออกมาจากภาวะ thrombocytosis ที่เกิดจากขาดน้ำ

ลำพังดูจากเลือดที่เจาะออกมานี้ แค่มองก็จะเห็นว่ามี”ก้อน“ที่สงสัยว่าเป็น fibrin mass หลุดออกมา กลิ้งขาวๆในหลอดใส่เลือดนี้ ซึ่งในคนที่ขาดน้ำจะยิ่งมีเจ้านี่มากวนชัดขึ้น

การเตรียมตัวที่ถูกต้องก่อนเจาะเลือด

ข้อมูลจากดรงพยาบาลศิริราชปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่า การเตรียมตัวมาตรวจสุขภาพสำคัญ เพื่อให้ได้ผลการตรวจที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด โดยผู้รับการตรวจสุขภาพควรเตรียมตัว ดังนี้  

• ควรนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อย 8 ชั่วโมง ก่อนรับการตรวจสุขภาพ หากอดนอนจะทำให้ผลการตรวจผิดปกติได้ โดยเฉพาะความดันโลหิต การเต้นของหัวใจ อุณหภูมิของร่างกาย และจะทำให้แพทย์ไม่สามารถประเมินได้ว่ามีความผิดปกติจริงหรือไม่ 
• งดอาหาร งดดื่มชา กาแฟ น้ำหวาน เครื่องดื่มต่าง ๆ และลูกอม แต่สามารถจิบน้ำก่อนมาตรวจเลือดได้
• ควรงดดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนตรวจสุขภาพ เนื่องจากแอลกอฮอล์อาจมีผลต่อการตรวจบางอย่าง ควรแจ้งให้แพทย์หรือพยาบาลทราบก่อนตรวจ