ก่อนเจาะเลือดตรวจร่างกาย สรุปแล้วเราต้องงดอะไรบ้าง?

จากโพสต์ของ นพ.กฤษดา ศิรามพุช แพทย์ชะลอวัย ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ ที่ระบุว่า การงดน้ำ ก่อนมาเจาะเลือด นั้นผิดหลักการที่ถูกต้อง พร้อมชี้แจงผลลัพธ์ของคนไข้ที่ ขาดน้ำก่อนเจาะเลือด ดังนั้

• ทำให้เส้นเลือดเหนียว หาเส้นเจาะยาก 
• เลือดข้นหนืด และกระทบถึงค่าเลือดออกมาอาจจะไม่ใช่ค่าที่เชื่อถือได้เสมอไป
• สีเลือดที่ออกมาจะเข้มกว่าปกติ 

นำมาซึ่งข้อสงสัยว่า แล้วที่หมอพยาบาลบอกให้ งดน้ำงดอาหาร ก่อนมาเจาะเลือด-ตรวจร่างกาย นั่นหมายถึงอะไรกันแน่ แล้วเราต้องเตรียมตัวก่อนไปเจาะเลือดอย่างไร เพื่อให้ผลเลือดที่ได้ถูกต้อง TNN Health พาไปไขข้อกระจ่าง

จริงๆ แล้วที่ บอกว่าต้องงดน้ำ ก่อนมาตรวจร่างกายและเจาะเลือดนั้น มักจะหมายถึงการงดดื่มเครื่องดื่มต่างๆ ซึ่งรวมถึง น้ำหวาน เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน และเครื่อมดื่มแอลกอฮอล์ แต่ คนไข้สามารถ "ดื่มน้ำเปล่า" ก่อนมาตรวจเลือด ทั้งนี้ การดื่มน้ำเปล่าอย่างสม่ำเสมอเป็นปกติ ทำให้เลือดไม่ข้นหนืดจนเกินไป

ข้อมูลจาก หน่วยปฏิบัติการบริการวิทยาศาสตร์สุขภาพ คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่า การเตรียมตัวที่ถูกต้องคือ "งดอาหาร แต่ไม่ต้องงดน้ำเปล่า" สำหรับการตรวจเลือดบางรายการ เช่น น้ำตาล ไขมัน อินซูลิน หรือกรดยูริก ที่อาหารมีผลต่อค่าการตรวจวิเคราะห์

ส่วนเหตุผลที่การงดน้ำเปล่า ถึงไม่ดีต่อการวัดตรวจค่าเลือด เพราะ

1. ผลเลือดคลาดเคลื่อน ร่างกายขาดน้ำ ทำให้เลือดข้นขึ้นกว่าความเป็นจริง อาจทำให้ค่าไต (Creatinine, BUN) และค่าความเข้มข้นเลือดสูงผิดปกติ อาจทำให้แปลผลผิดพลาดได้
2. เจาะเลือดยากขึ้น หากงดดื่มน้ำเป็นเวลานานหลายชั่วโมง เส้นเลือดจะแฟบลง ทำให้เจ้าหน้าที่หาเส้นเลือดยาก อาจต้องเจาะหลายครั้ง ทำให้เจ็บตัวโดยไม่จำเป็น
3. ร่างกายอ่อนเพลีย การอดทั้งอาหารและน้ำ อาจทำให้หน้ามืด เวียนหัว หรือเป็นลมได้ง่าย

ดังนั้น สิ่งที่ควรทำ และถูกต้องก่อนมาตรวจเลือดคือ  สามารถจิบ "น้ำเปล่า" ได้เรื่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดี เจาะง่าย และให้ผลที่แม่นยำที่สุด 

เตรียมตัวให้พร้อม ก่อนตรวจเลือด

ตรวจระดับน้ำตาลในเลือด 

งดอาหาร เครื่องดื่ม ขนมขบเคี้ยว ลูกอม หมากฝรั่งทุกชนิด ไม่น้อยกว่า 8 ชั่วโมงก่อนการเจาะเลือด แต่สามารถดื่มน้ำเปล่าได้

ตรวจไขมันในเลือด 

ต้องงดอาหาร เครื่องดื่ม ของขบเคี้ยว ลูกอม หมากฝรั่งทุกชนิด อย่างน้อย 10-12 ชั่วโมง แต่สามารถดื่มน้ำเปล่าได้เช่นกัน และการตรวจไขมันไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) และไขมันชนิดไม่ดี (LDL) ควรงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก่อนเจาะเลือด 3 วันด้ว

ตรวจระดับธาตุเหล็กในเลือด 

โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องงดน้ำ งดอาหารก่อนตรวจ แต่แพทย์อาจพิจารณาเป็นรายบุคคลว่าควรเตรียมตัวอย่างไร เนื่องจากผู้ที่ได้รับยาบางชนิดอยู่ก่อน อาจมีผลต่อค่า Serum Iron ที่สูงหรือต่ำกว่าความเป็นจริงได้

การตรวจการทำงานของไต (BUN, Creatinine)

ไม่จำเป็นต้องงดน้ำ งดอาหารก่อนตรวจ แต่ควรลดอาหารประเภทเนื้อแดงให้น้อยลง 2-3 วัน ก่อนตรวจ