ใกล้สำเสร็จ วัคซีนมะเร็ง ใช้ร่วมกับยาภูมิคุ้มกันบำบัด ลดความเสี่ยงมะเร็งผิวหนัง ในการทดลองระยะ 3

วงการแพทย์กำลังจับตาความก้าวหน้าครั้งสำคัญของการรักษามะเร็งแบบเฉพาะบุคคล หลัง Moderna และ Merck เปิดเผยผลการทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 ของ Intismeran หรือการรักษาด้วยวัคซีน mRNA ที่ออกแบบให้เหมาะกับลักษณะทางพันธุกรรมของเนื้องอกในผู้ป่วยแต่ละราย โดยใช้ร่วมกับ Keytruda (pembrolizumab) ซึ่งเป็นยาภูมิคุ้มกันบำบัด

Reuters รายงานเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 ว่า การทดลองครั้งนี้มีผู้ป่วยมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมาที่ผ่านการผ่าตัดแล้วจำนวน 1,137 คน โดยเป็นผู้ป่วยระยะ IIB-IV ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการกลับมาเป็นซ้ำหรือการแพร่กระจายของโรค

ผลการทดลองระยะที่ 3 พบว่า การให้ Intismeran ร่วมกับ Keytruda สามารถบรรลุเป้าหมายสำคัญของการศึกษา ทั้งด้านระยะเวลาที่ผู้ป่วยปลอดจากการกลับเป็นซ้ำของมะเร็ง (Recurrence-Free Survival: RFS) และระยะเวลาที่ผู้ป่วยปลอดจากการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังอวัยวะอื่น (Distant Metastasis-Free Survival: DMFS) โดยผลแตกต่างจากกลุ่มที่ได้รับ Keytruda เพียงอย่างเดียวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติและมีความหมายทางคลินิก 

วัคซีน mRNA แบบเฉพาะบุคคลทำงานอย่างไร

Intismeran แตกต่างจากวัคซีนทั่วไป เพราะไม่ได้ออกแบบมาเพื่อป้องกันโรคในคนที่ยังไม่ป่วย แต่เป็น การรักษามะเร็งแบบเฉพาะบุคคล ที่ออกแบบขึ้นจากข้อมูลการกลายพันธุ์ของเซลล์มะเร็งของผู้ป่วยแต่ละคน

นักวิจัยจะวิเคราะห์ลักษณะทางพันธุกรรมของเนื้องอก เพื่อค้นหา “neoantigens” หรือโปรตีนผิดปกติที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของเซลล์มะเร็ง จากนั้นจึงออกแบบ mRNA ให้เป็นเสมือน “พิมพ์เขียว” เพื่อกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน โดยเฉพาะเซลล์ T ให้จดจำและโจมตีเซลล์มะเร็งที่มีลักษณะดังกล่าว

ข้อมูลจาก Merck ระบุว่า Intismeran สามารถออกแบบให้มีรหัสสำหรับ neoantigens ได้สูงสุดถึง 34 ชนิด ตามลักษณะเฉพาะของเนื้องอกในผู้ป่วยแต่ละราย 

เมื่อจับคู่กับ Keytruda อาจช่วยให้ภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น

แนวคิดของการรักษานี้คือการทำงานร่วมกันของ 2 กลไก โดย Intismeran ช่วย “ฝึก” ระบบภูมิคุ้มกันให้รู้จักเป้าหมายที่จำเพาะต่อเซลล์มะเร็งของผู้ป่วย ขณะที่ Keytruda เป็นยากลุ่ม immune checkpoint inhibitor ที่ช่วยปลดเบรกการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน เพื่อให้เซลล์ภูมิคุ้มกันสามารถทำงานต่อต้านเซลล์มะเร็งได้

ในการทดลอง ผู้ป่วยได้รับการรักษาหลังจากผ่าตัดนำก้อนมะเร็งออกแล้ว ซึ่งเป็นช่วงที่ยังมีความเสี่ยงว่าเซลล์มะเร็งที่หลงเหลืออยู่ในร่างกายอาจทำให้โรคกลับมาอีกครั้ง 

ผลลัพธ์น่าจับตา แต่ยังไม่ใช่ “วัคซีนรักษามะเร็ง” ที่พร้อมใช้ทั่วไป

แม้ผลการทดลองจะสร้างความหวังอย่างมาก แต่ Intismeran ยังเป็นการรักษาที่อยู่ระหว่างการวิจัยและยังไม่ได้รับอนุมัติให้ใช้ทั่วไป โดยบริษัทระบุว่าจะนำเสนอรายละเอียดของผลการทดลองในการประชุมทางการแพทย์ต่อไป และอยู่ระหว่างการหารือกับหน่วยงานกำกับดูแลด้านยา

Reuters ยังรายงานด้วยว่า ผลที่ประกาศในครั้งนี้เป็นข้อมูลจากการวิเคราะห์ระหว่างการทดลอง ขณะที่รายละเอียดสำคัญบางส่วน เช่น ข้อมูลการรอดชีวิตโดยรวม (Overall Survival) และข้อมูลทางคลินิกฉบับเต็ม ยังต้องติดตามเพิ่มเติมก่อนที่จะประเมินประโยชน์ของการรักษาได้อย่างครบถ้วน 

นอกจากนี้ Moderna และ Merck ยังเดินหน้าศึกษา Intismeran ร่วมกับ Keytruda ในมะเร็งชนิดอื่น เช่น มะเร็งปอดชนิดไม่ใช่เซลล์เล็ก มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ และมะเร็งไต สะท้อนความพยายามพัฒนาแนวทาง mRNA จากวัคซีนป้องกันโควิด-19 สู่การรักษามะเร็งแบบจำเพาะบุคคลในอนาคต 

หมายเหตุ: Intismeran เป็นยาวิจัย ยังไม่ได้รับอนุมัติให้ใช้เป็นการรักษามะเร็งทั่วไป ผลการทดลองที่รายงานเป็นข้อมูลเบื้องต้นและควรรอรายละเอียดฉบับเต็มและการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญเพิ่มเติม