อดนอนเรื้อรัง จนเห็นภาพหลอน สาเหตุจากโปรตีนซอมบี้ เพิ่มจำนวน

เพจ Tensia ให้ความรู้เรื่องสุขภาพ เกี่ยวกับอันตรายของการอดนอนเรื้อรัง โดยยกเคสของหญิง 47 ปี อดนอนเรื้อรัง เห็นภาพหลอน สมองพังลุกลามไปเรื่อยๆ พบสาเหตุจาก “โปรตีนซอมบี้” เพิ่มจำนวน พังสมองได้เอง ในโพสต์ระบุว่า

ทุกคนเคยนอนไม่หลับกันบ้างใช่ไหมคะ 

บางคืนเครียด บางคืนคิดมาก แล้วสุดท้ายก็ยัง พอหลับได้บ้าง

แต่สำหรับผู้หญิงวัย 47 ปีคนนี้ คือเธอหลับแทบไม่ได้เลย คืนแล้วคืนเล่า ร่างกายโคตรเหนื่อยล้า แต่สมองเหมือน ไม่ยอมปิดสวิตซ์ ให้ได้พักซักที

ไม่นานหลังจากนั้น สิ่งที่น่ากลัวเริ่มตามมา เธอเริ่ม

• เห็นภาพที่ไม่มีอยู่จริง
• ได้ยินเสียงที่ไม่มีใครพูด
• กระสับกระส่ายอย่างหนักตอนกลางคืน

ตอนแรกเธอรักษาแบบ ภาวะแมเนีย (mania) ซึ่งเป็นอาการที่ทำให้คนนอนหลับยาก เช่นกัน แต่หลังๆ อาการเป็นภาพหลอน/หูแว่วเริ่มชัดขึ้นเริ่มไม่เหมือน

ที่พีคคือ เธอเริ่มมีอาการที่ไม่ใช่แค่ทางจิตแล้ว

• ความดันโลหิตสูง
• เหงื่อออกมากผิดปกติ
• หัวใจเต้นเร็ว
• หายใจไม่สม่ำเสมอ

เหมือน ระบบประสาทอัตโนมัติของร่างกายกำลังรวน

แพทย์จึงเริ่มตรวจสมอง ภาพถ่ายสมองชนิดหนึ่งที่ไวต่อความผิดปกติเรียกว่า MRI แบบ diffusion พบสัญญาณผิดปกติในสมองหลายส่วน เช่น

• basal ganglia ศูนย์ควบคุมการเคลื่อนไหว
• frontal lobe สมองส่วนการคิดและการตัดสินใจ

แต่สิ่งที่น่ากลัวคือ อาการของเธอยังแย่ลงเรื่อย ๆ และไม่นานความผิดปกติในสมองก็ กระจายกว้างขึ้นเหมือนไฟลามทุ่ง

แพทย์จึงตรวจคลื่นสมอง ซึ่งพบรูปแบบคลื่นผิดปกติชนิดหนึ่งที่มักพบในโรคสมองที่รุนแรงบางชนิด เพื่อดูว่าเกิดอะไรขึ้นกับการนอนของเธอ แพทย์จึงตรวจ polysomnography หรือการตรวจการนอนทั้งคืน

ผลที่ออกมาน่าตกใจมาก สมองของเธอแทบ ไม่สามารถเข้าสู่การนอนลึกได้เลย การนอนของคนปกติจะมีหลายช่วง เช่น

• ระยะหลับตื้น
• ระยะหลับลึก
• ระยะฝัน (REM)

แต่การนอนของเธอเกือบทั้งหมดติดอยู่เพียง ระยะหลับตื้น กว่า 90% ของเวลานอน และ ไม่มีการนอนลึก ไม่มีช่วงฝันเลย เหมือนสมอง ลืมวิธีนอนไปแล้ว 

สามเดือนหลังเริ่มป่วย อาการใหม่ก็เกิดขึ้น ได้แก่

• ความจำเริ่มแย่ลง
• พูดติดขัด
• กล้ามเนื้อกระตุกเป็นช่วง ๆ

สี่เดือนหลังจากนั้น เธอเริ่มมีอาการที่น่ากังวลมากขึ้น ได้แก่

เสียงหายใจผิดปกติจากกล่องเสียง (laryngeal stridor)

ตอนนี้แพทย์เริ่มมีโรคที่สงสัยเหลืออยู่ไม่กี่โรคแล้ว จึงทำการตรวจเพิ่มเติมหลายอย่าง 

• ตรวจน้ำไขสันหลัง
• ตรวจภูมิคุ้มกันของสมอง
• ตรวจพันธุกรรมที่ผิดปกติ

และตรวจหาโปรตีนที่ม้วนพับผิดปกติ จนในที่สุดผลตรวจก็พบซักที

ว่าโรคที่หายากและร้ายแรงมากชนิดหนึ่ง คือสมองเสื่อมจากโปรตีนที่ม้วนมั่วแล้วลุกลามไปทั่วสมองแบบไวรัสซอมบี้เลย (sporadic Creutzfeldt–Jakob disease :sCJD)

โรคนี้เกิดจากโปรตีนชนิดหนึ่งที่พับตัวผิดรูป เรียกว่า prion ซึ่งจริงๆ เป็นโปรตีนที่สมองใช้กันอยู่แล้ว แต่ในบางคน ‘ซวย’ ที่โปรตีนนี้ม้วนผิด แล้วดันม้วนผิดในรูปแบบที่จำเพาะ (PrPˢᶜ: scrapie form) ซึ่งความโหดร้ายของมันคือ มันสามารถทำปฏิกิริยากับโปรตีนชนิดเดียวกันนี้ ให้เกิดการม้วนเป็นสภาพผิดๆ ได้เหมือนกัน

ลุกลาม 2 เป็น 4, 4 เป็น 8 บลาๆๆ (Expotentially expansion) ขยายพันธุ์อย่างรวดเร็ว เหมือนตัวนึงเป็นซอมบี้ กัดต่อไปเรื่อยๆ แบบนั้นเลย

แล้วโปรตีนพวกนี้ไปอยู่ที่เซลล์ประสาทไหน ก็จะค่อยๆ ทำลายเนื้อสมองส่วนนั้น จนเนื้อตๅย โครงสร้างพองตัวออกคล้ายฟองน้ำ (spongiform degeneration) แล้วลามแบบไวรัสกระจายไปทั่วสมองเลย ทั้งๆ ที่ตัวมันเองไม่ใช่สิ่งมีชีวิตเลย เป็นแค่โปรตีนธรรมดาๆ ที่ลามกันเอง อย่างกับซอมบี้

ซึ่งปัจจุบันก็ยังไม่ทราบกลไกแน่ชัดเลยค่ะว่า มันเกิดจากอะไร อาจจะโดนอนุมูลอิสระ อาจจะพันธุกรรมเสี่ยงบางอย่าง หรือปัจจัยแวดล้อมบางอัน สุดท้ายไปเหนี่ยวนำให้มันม้วนผิด แล้วดันผิดแบบสภาพซอมบี้นี้

ซึ่งในเคสนี้ มันลุกลามไปยังสมองส่วนที่เหนี่ยวนำการนอน และการประคองการนอน จนกลายเป็นภาวะ นอนไม่หลับแบบรุนแรง (sporadic fatal insomnia :sFI)

การตรวจ PET-CT ยังพบว่าสมองหลายส่วนมีการใช้พลังงานลดลง โดยเฉพาะ

• frontal lobes
• temporal lobes
• basal ganglia
• thalamus

หกเดือนหลังเริ่มป่วย MRI ซ้ำพบว่า ช่องว่างสมอง (ventricles) ขยายใหญ่ขึ้นมาก เพราะเนื้อสมองรอบๆ ได้ทยอยล้มตๅยกันหมดแล้ว ซึ่งตอนนี้ผู้ป่วยก็ยังคงตรวจติดตามต่อไป และรักษาตามอาการ

โรค prion disease เป็นโรคสมองเสื่อมที่พบได้ยากมาก 

แต่มีความรุนแรงสูง และมักทำให้สมองเสื่อมลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงไม่กี่เดือน แถมยังไม่มีการรักษาที่ต้านการแพร่ของโปรตีนซอมบี้นี้

และในบางครั้ง สัญญาณแรกของโรคร้ายแรงนี้ อาจเริ่มต้นเพียงแค่คำง่าย ๆ

“นอนไม่หลับ”

ขอบคุณข้อมูลจาก เพจ Tensia