Microsoft ล่มทั่วโลก สาเหตุคืออะไร กระทบทั่วโลกอย่างไรบ้าง ?

เช้านี้ หลายคนตื่นมาอาจพบว่า ไม่สามารถส่งอีเมลได้ ประชุมทีมออนไลน์ไม่ได้ ไปถึงเอกสารในคลาวด์ก็เข้าถึงไม่ได้ด้วย หลังระบบคลาวด์ และะซอฟต์แวร์ทำงานของ Microsoft ล่มพร้อมกันทั่วโลก 

สาเหตุการล่มเกิดจากอะไร เกิดอะไรขึ้นบ้างเมื่อ Microsoft ล่ม กระทบทั่วโลกอย่างไร ?

การล่มของระบบคลาวด์และซอฟต์แวร์ทำงานของ Microsoft ถือเป็นเหตุการณ์ระบบดิจิทัลขัดข้องครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งของโลก โดยระบบเริ่มขัดข้องช่วงบ่ายขอ วันที่ 12 พฤศจิกายน ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ ซึ่งตรงกับช่วงเช้าวันที่ 13 พฤศจิกายน ตามเวลาไทย และขัดข้องยาวนานหลายชั่วโมง

จากข้อมูลของเว็บไซต์ Downdetector มีผู้ใช้งานแจ้งปัญหาเข้ามาสูงสุดพร้อมกันเกือบ 130,000 ถึง 140,000 ราย โดยบริการหลักภายใต้ระบบ Microsoft 365 ที่ได้รับผลกระทบครอบคลุมเกือบทั้งหมด ได้แก่

• Microsoft Outlook & Exchange Online ที่ระบบอีเมลองค์กรไม่สามารถโหลดกล่องข้อความหรือรับส่งอีเมลได้

• Microsoft Teams ระบบแชตและประชุมออนไลน์ การนัดหมายและการสร้างห้องแชตมีปัญหา แม้การสื่อสารบางส่วนจะยังทำได้

• เครื่องมือเอกสารบนคลาวด์: Word, Excel, PowerPoint, SharePoint Online และ OneDrive ไม่สามารถเข้าถึงหรือเปิดไฟล์ได้ตามปกติ

• Microsoft 365 Copilot  ระบบผู้ช่วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ชะงักและไม่สามารถประมวลผลคำสั่งได้

• Microsoft Defender & Planner: ระบบรักษาความปลอดภัยไซเบอร์คลาวด์และเครื่องมือบริหารจัดการงาน

ระบบล่มได้อย่างไร ? 

Microsoft และหน่วยงานความมั่นคงต่างออกมายืนยันว่า ไม่มีสัญญาณของการโจมตีทางไซเบอร์ หรือการโจมตีแบบ DDoS (Distributed Denial-of-Service) แต่อย่างใด เนื่องจากปริมาณ Traffic การใช้งานไม่ได้พุ่งสูงขึ้นอย่างผิดปกติจากภายนอก

แต่ Microsoft ก็ยังไม่ได้แถลงสาเหตุที่แท้จริง แต่นักวิเคราะห์ต่างมองว่า อาจเป็นความผิดพลาดของระบบภายในองค์กรเอง ซึ่งมาจากระบบตรวจสอบสถานะอัตโนมัติ (Automated Health Checks) ทำงานผิดพลาด 

รองศาสตราจารย์ Mark Gregory จากคณะวิศวกรรม มหาวิทยาลัย RMIT ได้เปรียบเทียบว่า เหตุการณ์นี้มีลักษณะคล้ายคลึงกับเหตุการณ์ Optus ล่มในปี 2023 ที่เกิดจากการตั้งค่าผิดพลาดในชั้นระบบเครือข่าย (Network layer misconfiguration) ซึ่งสะท้อนถึงจุดอ่อนของการพึ่งพาเซิร์ฟเวอร์คลาวด์ร่วมกัน

การล่มนี้ ส่งผลต่อทั่วโลกอย่างไร ?

ผลกระทบจากการล่มของ Microsoft 365 ส่งผลต่อทั้งคนทำงานออฟฟิศ โรงเรียน โรงพยาบาล ไปจนถึงบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก ไม่ว่าจะระบบสาธารณสุข และโรงพยาบาลในออสเตรเลีย ที่ออกใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้ ไปถึงระบบปรึกษาแพทย์ทางไกลที่ชะงัก 

ในด้านการศึกษาและหน่วยงานภาครัฐ ระบบบริหารจัดการคลาวด์ของโรงเรียนหลายแห่ง ไม่สามารถรับส่งอีเมลแจ้งผู้ปกครองได้ ขณะที่การเรียนการสอนออนไลน์สำหรับนักเรียนในพื้นที่ห่างไกลต้องหยุดชะงัก

ด้านหน่วยงานรัฐบาล อย่างศูนย์บริการประชาชน ต้องแจ้งให้ประชาชนเลื่อนการเดินทางมาติดต่อเนื่องจากระบบงานขัดข้อง ทั้งยังลามไปถึงวงการปัญญาประดิษฐ์ โดยบริษัท OpenAI (ผู้พัฒนา ChatGPT) และ Anthropic (ผู้พัฒนา Claude) ได้ออกมารายงานว่า ตัวเชื่อมต่อ (Connectors) ที่ใช้เชื่อมบริการ AI เข้ากับ Microsoft 365 ขัดข้อง ส่งผลให้เครื่องมือและฟีเจอร์บางส่วนไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ

ภาคธุรกิจจำนวนมากไม่สามารถรับส่งคำสั่งซื้อหรือจัดสัมภาษณ์งานได้ ขณะที่บริษัทผลิตรถยนต์ไฟฟ้า Workhorse Group ถึงขั้นต้องประกาศเลื่อนการรายงานผลประกอบการประจำไตรมาสที่ 3 ออกไปหลายวัน เนื่องจากระบบงานหยุดชะงัก

วิกฤตการณ์ Microsoft ล่มในครั้งนี้ตอกย้ำให้เห็นถึง ความเปราะบางของระบบนิเวศดิจิทัล (Digital Ecosystem Fragility) ที่องค์กรทั่วโลกพึ่งพาผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่เพียงไม่กี่ราย

ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีได้ให้คำแนะนำว่า ทั้งบุคคลและองค์กรควรเตรียมความพร้อมรับมือกับเหตุระบบล่มในลักษณะเดียวกับการเตรียมพร้อมรับ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการจัดเก็บข้อมูลสำคัญในรูปแบบออฟไลน์ เช่น เบอร์ติดต่อฉุกเฉิน รายละเอียดใบสั่งยา หรือเอกสารสำคัญที่ต้องใช้อย่างเร่งด่วน หรือเตรียมระบบสำรองและช่องทางสื่อสารทางเลือก เช่น การมีบัญชีอีเมลสำรอง (เช่น Gmail) สำหรับใช้งานยามฉุกเฉิน เป็นต้น