อาหารเสริมโอเมกา3 บำรุงสมองจริงไหม? งานวิจัยใหม่พบไม่ช่วยเพิ่มความจำ

หลายคนเลือกกินผลิตภัณฑ์เสริมอาหารโอเมกา 3 จากน้ำมันปลาและน้ำมันสาหร่าย โดยหวังว่าจะช่วยบำรุงสมองและลดความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อม แต่ผลการทดลองทางคลินิกฉบับใหม่พบว่า การกินโอเมกา 3 ในรูปแบบอาหารเสริมไม่ได้ช่วยให้ความจำหรือความสามารถในการคิดดีขึ้น รวมถึงไม่ช่วยชะลอการสูญเสียเซลล์สมอง แม้ระดับโอเมกา 3 ในสมองจะเพิ่มขึ้นก็ตาม

ดร. ฮุสเซน ยัสซีน ศาสตราจารย์ด้านประสาทวิทยาจาก Keck School of Medicine มหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย และหัวหน้าทีมวิจัย อธิบายว่า การเพิ่มระดับโอเมกา 3 ในสมองเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้ความสามารถในการคิดดีขึ้น โดยชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างผู้คนในแถบเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งมักมีระดับโอเมกา 3 สูงและมีสุขภาพสมองที่ดี กับผู้ที่พึ่งพาอาหารเสริม

เนื่องจากผู้คนในแถบเมดิเตอร์เรเนียนไม่ได้รับโอเมกา 3 จากอาหารเสริมเพียงอย่างเดียว แต่ยังได้จากการกินปลาที่มีไขมันดี ออกกำลังกาย พบปะผู้คน และใช้ชีวิตอย่างไม่เร่งรีบหรือมีความเครียดสูง ในทางกลับกัน การกินอาหารฟาสต์ฟู้ด ไม่ออกกำลังกาย และเผชิญความเครียดเป็นประจำ อาจทำให้การเพิ่มโอเมกา 3 ด้วยอาหารเสริมเพียงอย่างเดียวไม่เห็นผลชัดเจน

แม้โอเมกา 3 ยังคงเป็นสารอาหารสำคัญต่อสุขภาพสมอง โดยเฉพาะผู้ที่มียีน APOE4 ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์ที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้สะท้อนว่าอาหารเสริมอาจไม่ได้ให้ประโยชน์มากนักในผู้ที่ยังไม่ได้ดูแลสุขภาพโดยรวมให้เหมาะสม

ทำไมโอเมกา 3 จึงสำคัญต่อสมอง?

โอเมกา 3 เป็นกรดไขมันจำเป็นที่ร่างกายสร้างขึ้นเองไม่ได้ จึงต้องได้รับจากอาหาร เช่น ปลาแซลมอน ปลาแมคเคอเรล ปลาซาร์ดีน วอลนัต เมล็ดเจีย และเมล็ดแฟลกซ์

กรดไขมันโอเมกา 3 มีบทบาทสำคัญต่อสมอง ซึ่งมีไขมันเป็นส่วนประกอบประมาณ 60% โดยโอเมกา 3 แบ่งเป็น 3 ชนิดหลัก ได้แก่ EPA และ DHA ที่พบในปลาและน้ำมันสาหร่าย โดย EPA ช่วยลดการอักเสบและสนับสนุนสุขภาพหัวใจ ส่วน DHA เป็นองค์ประกอบสำคัญของสมอง ดวงตา และระบบประสาท

อีกชนิดคือ ALA ซึ่งพบในพืช เช่น วอลนัต เมล็ดเจีย และเมล็ดแฟลกซ์ มีส่วนช่วยดูแลสุขภาพหัวใจ โดยวอลนัตประมาณ 28 กรัม หรือ 14 ซีก ให้ ALA ราว 2.5 กรัม นอกจากนี้ยังมีวิตามินและแร่ธาตุที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย

ผู้เชี่ยวชาญเน้นว่า การได้รับโอเมกา 3 จากอาหารธรรมชาติอาจให้ประโยชน์ที่ครอบคลุมกว่าการกินอาหารเสริมเพียงชนิดเดียว เช่น ปลาแซลมอนไม่ได้มีแค่โอเมกา 3 แต่ยังมีโปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุสำคัญอีกหลายชนิด 

ทดลองกินโอเมกา 3 นาน 2 ปี แต่ไม่พบความแตกต่างด้านความจำ

การศึกษาครั้งนี้แบ่งผู้เข้าร่วม 365 คน อายุระหว่าง 55-80 ปี ซึ่งยังไม่มีภาวะสมองเสื่อม แต่มีระดับโอเมกา 3 ต่ำและมีปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมอย่างน้อย 1 ข้อ เช่น โรคอ้วน ไม่ออกกำลังกาย ความดันโลหิตสูง หรือคอเลสเตอรอลสูง

ในจำนวนนี้เกือบครึ่งหนึ่งมียีน APOE4 อย่างน้อย 1 ชุด ซึ่งเป็นกลุ่มที่คาดว่าอาจได้รับประโยชน์จากการเสริมโอเมกา 3 มากเป็นพิเศษ เนื่องจากสมองมีข้อจำกัดในการจัดการไขมัน

กลุ่มทดลองได้รับอาหารเสริมโอเมกา 3 จากน้ำมันสาหร่าย โดยมี DHA 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นเวลา 24 เดือน ส่วนอีกกลุ่มได้รับยาหลอก โดยทั้งสองกลุ่มได้รับวิตามินบีรวมร่วมด้วย ตลอดการศึกษาผู้เข้าร่วมได้รับการตรวจสมองด้วย MRI ตรวจเลือด และทดสอบความจำและความสามารถในการคิดเป็นระยะ

ผลพบว่า ผู้ที่กินอาหารเสริมมีระดับโอเมกา 3 ในเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้นจาก 4.9% เป็น 11% และระดับ DHA ในน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 17% หลังผ่านไป 6 เดือน แสดงให้เห็นว่าโอเมกา 3 สามารถเข้าสู่ระบบที่เกี่ยวข้องกับสมองได้จริง รวมถึงในกลุ่มที่มียีน APOE4

ต้องย้ำว่า ผลการศึกษาไม่ได้หมายความว่าโอเมกา 3 ไม่มีประโยชน์ต่อสมอง แต่สะท้อนว่าการกินอาหารเสริมเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะป้องกันความเสื่อมของสมอง 

การดูแลสุขภาพสมองจึงควรทำควบคู่กับการกินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ และจัดการความเครียด