จุดตัดรถไฟญี่ปุ่นมีนับหมื่น แต่ปลอดภัยสูง ทำไมญี่ปุ่นอยู่ร่วมกับทางรถไฟได้?

ประเทศญี่ปุ่น มีโครงสร้างพื้นฐานทางรถไฟที่ครอบคลุมอย่างมาก หากใครเคยไปญี่ปุ่น จะทราบดีว่า การเดินทางโดยรถไฟทั้งในเมืองและข้ามเมือง สะดวก เป็นระเบียบ และรวดเร็ว

แต่นั่นก็ทำให้รางรถไฟตัดผ่านตัวเมืองถี่มากด้วยเช่นกัน รู้ไหมว่า ญี่ปุ่นเคยมีจุดข้ามทางรถไฟ หรือจุดตัดระหว่างรถไฟและถนน มากกว่า 70,000 จุด เมื่อราว 5 ทศวรรษก่อน

ด้วยความแออัดของประชากรที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อุบัติเหตุบริเวณจุดข้ามทางรถไฟ ถือเป็นปัญหาระดับชาติ 

ทำให้ตลอด 50 ปีที่ผ่านมา ญี่ปุ่นพยายามลดจำนวนจุดตัดทางรถไฟมาโดยตลอด จากราว 7 หมื่น เหลือเพียง 30,000 จุดในช่วงปี 2566 

หลัก ๆ คือเปลี่ยนทางรถไฟเป็นทางยกระดับหรือขุดอุโมงค์ใต้ดิน

แต่ก็มีบางเมืองที่ประชากรหนาแน่น จนปรับปรุงทางรถไฟได้ยาก คือ กรุงโตเกียว ปัจจุบัน หากนับเฉพาะในตัวเมือง ยังมีจุดข้ามทางรถไฟเกือบ 700 จุด

หรือเทียบง่าย ๆ คือมากกว่า กรุงเทพฯ ที่มีราว 30 จุด กว่า 20 เท่าตัว

แต่กรุงโตเกียว กลับเกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดข้ามทางรถไฟน้อยมาก ผู้เสียชีวิตต่อปีแทบเป็นศูนย์ และส่วนใหญ่เกิดจากผู้สูงวัยสะดุดล้มขณะเดินข้าม หรือเดินข้ามไม่ทันก่อนรถไฟมาถึง

ญี่ปุ่นจึงแก้ด้วยการติดตั้งระบบเรดาร์เลเซอร์ 3 มิติ เพื่อตรวจจับวัตถุในระดับต่ำแบบคนนอนราบ เพื่อให้พนักงานขับรถไฟเบรกได้ทันล่วงหน้า 

และในขณะเดียวกัน แม้จะทำได้ช้า แต่กรุงโตเกียว ก็พยายามลดจำนวนจุดข้ามทางรถไฟอย่างต่อเนื่อง 

อีกปัจจัยลดอุบัติเหตุที่สำคัญ คือการมีวินัยจราจร ยกตัวอย่าง การขับรถข้ามจุดตัดทางรถไฟ รถยนต์ต้องตรวจสอบว่าไม่มีรถไฟมาจากทั้งทางซ้ายและขวา ไม่ว่าแนวกั้นจะลงมาแล้วหรือไม่ก็ตาม รวมถึงต้องดูว่า รถยนต์คันหน้าข้ามพ้นทางรถไฟไปแล้ว และมีช่วงระยะให้ขับต่อไปได้ ถึงค่อยข้ามทางรถไฟ

ถึงอย่างนั้น ประเทศญี่ปุ่น ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่เกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟเลย โดยในปี 2566 พบว่า เกิดอุบัติเหตุ 256 ครั้ง และเฉลี่ยแต่ละปีจะเกิด 200-250 ครั้ง โดยในปี 2566 มีผู้เสียชีวิตรวม 102 ราย บาดเจ็บ 155 ราย

ในขณะที่ประเทศไทย เกิดอุบัติเหตุบริเวณจุดข้ามทางรถไฟทั่วประเทศในปี 2568 ที่ 19 ราย บาดเจ็บ 53 ราย  

แต่ต้องอย่าลืมว่า ญี่ปุ่นมีจุดตัดทางรถไฟกว่า 30,000 แห่ง ส่วนของไทยนั้นอยู่ที่กว่า 2,600 แห่ง น้อยกว่าญี่ปุ่นกว่า 10 เท่า และในขณะที่กรุงโตเกียวของญี่ปุ่น แทบไม่มีผู้เสียชีวิต แต่ของไทย ผู้บาดเจ็บและเสียชีวิต มักกระจุกตัวอยู่ในเมืองหลวงเป็นหลัก