ทศวรรษความร้อนไทย เปิดสถิติ 10 ปี อุณหภูมิพุ่งต่อเนื่อง สู่ฤดูร้อน 2569

ข้อมูลพยากรณ์ล่าสุดจาก กรมอุตุนิยมวิทยา ระบุว่า ประเทศไทยจะเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อนปี 2569 ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ และสิ้นสุดราวกลางเดือนพฤษภาคม โดยอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยของประเทศไทยตอนบนอยู่ที่ 36–37 องศาเซลเซียส สูงกว่าค่าปกติระยะยาว 35.4 องศาเซลเซียส และสูงกว่าปี 2568 สัญญาณดังกล่าวสอดคล้องกับข้อมูลเชิงสถิติย้อนหลังที่ชี้ชัดว่าอากาศร้อนของไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในรอบทศวรรษที่ผ่านมา

เมื่อพิจารณาข้อมูลอุณหภูมิสูงสุดย้อนหลัง 10 ปี พบว่า ประเทศไทยเผชิญการทำลายสถิติความร้อนซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยเฉพาะช่วงหลังปี 2560 เป็นต้นมา อุณหภูมิสูงสุดในหลายปีขยับเข้าใกล้หรือเกินระดับ 44 องศาเซลเซียส ปี 2559 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่ออุณหภูมิที่จังหวัดแม่ฮ่องสอนพุ่งถึง 44.6 องศาเซลเซียส ทำลายสถิติเดิมที่ยืนยาวมากว่าครึ่งศตวรรษ ก่อนที่ตัวเลขใกล้เคียงกันจะเกิดขึ้นอีกในจังหวัดตาก และลำปางในปีถัด ๆ มา

ข้อมูลช่วงปี 2566–2567 สะท้อนความร้อนในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2566 จังหวัดตากบันทึกอุณหภูมิสูงสุด 44.6 องศาเซลเซียส ขณะที่ปี 2567 แม้ตัวเลขสูงสุดลดลงเล็กน้อย แต่ค่าเฉลี่ยอุณหภูมิทั้งปีและจำนวนวันที่อากาศร้อนจัดเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน สอดคล้องกับการประเมินของ องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก ที่ระบุว่าช่วงเวลาดังกล่าวเป็นปีที่ร้อนที่สุดในระดับโลก

แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนผ่านค่าอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยในฤดูร้อนของไทย ซึ่งจากเดิมในบางปีต่ำกว่าค่าปกติ กลับขยับสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงไม่กี่ปีหลัง ความผันผวนนี้สัมพันธ์กับปรากฏการณ์เอลนีโญและลานีญา โดยปีที่เอลนีโญมีกำลังแรงมักพบอุณหภูมิสูงสุดพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่ปีที่ลานีญาอ่อนช่วยชะลอความร้อนลงได้เพียงบางส่วน

สำหรับฤดูร้อนปี 2569 การคาดการณ์เชิงสถิติระบุว่า อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยจะกลับมาอยู่ในระดับสูงอีกครั้ง โดยเฉพาะจังหวัดแม่ฮ่องสอน ลำปาง และตาก ซึ่งจากข้อมูลย้อนหลังถือเป็นพื้นที่เสี่ยงสูงสุด เนื่องจากลักษณะภูมิประเทศแบบหุบเขาและการสะสมความร้อน ทำให้หลายปีที่ผ่านมาอุณหภูมิแตะหรือเกิน 42 องศาเซลเซียสบ่อยครั้ง

ในเชิงช่วงเวลา ข้อมูลชี้ว่า ช่วงปลายเดือนมีนาคมถึงกลางเดือนเมษายนเป็นช่วงที่มีความร้อนสูงสุดของปี โดยอุณหภูมิสูงสุดอาจแตะ 42–43 องศาเซลเซียส ขณะที่ช่วงต้นฤดูและปลายฤดูร้อนจะมีความแปรปรวนมากขึ้น มีโอกาสเกิดพายุฤดูร้อนในภาคเหนือและอีสาน และฝนฟ้าคะนองเพิ่มขึ้นในช่วงรอยต่อเข้าสู่ฤดูฝน

ด้านปริมาณฝน สถิติและการคาดการณ์ระบุว่า ฤดูร้อนปี 2569 ปริมาณฝนรวมอาจต่ำกว่าค่าปกติราว 30–40% ลักษณะฝนที่เปลี่ยนไปไม่ใช่เพียงปริมาณรวมที่ลดลง แต่ยังรวมถึงการกระจุกตัวของฝนในช่วงเวลาสั้น ๆ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงทั้งภัยแล้งและน้ำท่วมฉับพลัน โดยเฉพาะในภาคใต้ที่เดือนพฤษภาคมมักมีฝนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและคลื่นลมแรงในทะเล

เมื่อเชื่อมโยงสถิติอุณหภูมิ ความถี่ของคลื่นความร้อน และปริมาณฝนที่ผันผวน ภาพรวมฤดูร้อนของไทยในรอบ 10 ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นทิศทางเดียวกัน คือ ร้อนนานขึ้น ร้อนแรงขึ้น และแปรปรวนมากขึ้น การคาดการณ์ฤดูร้อนปี 2569 จึงอยู่บนฐานข้อมูลเชิงสถิติที่สะสมมานาน ไม่ใช่ความร้อนเฉพาะปีใดปีหนึ่ง