แค่ 6 มาตรการ พลิกชะตาโลกเดือด ช่วย 1.6 ล้านชีวิต

วิกฤตโลกร้อนไม่ได้คุกคามเพียงสิ่งแวดล้อม แต่กำลังกลายเป็นภัยคุกคามต่อชีวิตมนุษย์ทั่วโลก องค์การอนามัยโลก (WHO) เปิดเผยรายงานฉบับใหม่ว่า เพียงแค่รัฐบาลทั่วโลกร่วมกันดำเนินมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศและสุขภาพ 6 ด้าน ก็อาจช่วยป้องกันการเสียชีวิตได้ถึง 1.6 ล้านคนต่อปี พร้อมสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์ นับเป็นหลักฐานสำคัญว่าการแก้ปัญหาโลกร้อนไม่ใช่แค่การปกป้องโลก แต่ยังหมายถึงการรักษาชีวิตผู้คนอีกด้วย

รายงานขององค์การอนามัยโลก ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ปัจจุบันมีประชากรราว 3,600 ล้านคนทั่วโลก อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีความเปราะบางสูงต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งคลื่นความร้อน มลพิษทางอากาศ โรคติดเชื้อ และปัญหาการขาดแคลนน้ำสะอาด

หากไม่มีมาตรการรับมือเพิ่มเติม WHO ประเมินว่าผลกระทบด้านสุขภาพบางประเภทจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น ภาวะขาดสารอาหาร โรคมาลาเรีย โรคท้องร่วง และความเครียดจากความร้อน อาจทำให้มีผู้เสียชีวิตก่อนวัยอันควรเพิ่มขึ้นประมาณ 250,000 คนต่อปี ระหว่างปี 2573–2593 ขณะที่ภายในปี 2593 อาจมีประชากรอีกประมาณ 500 ล้านคนเสี่ยงสัมผัสพาหะนำโรคที่ได้รับอิทธิพลจากสภาพภูมิอากาศ

อย่างไรก็ตาม WHO ระบุว่า ความสูญเสียจำนวนมากสามารถป้องกันได้ด้วย 6 มาตรการสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาระบบเตือนภัยสุขภาพจากคลื่นความร้อน การจัดหาน้ำดื่มสะอาดที่ทนทานต่อภัยภูมิอากาศ การยกระดับระบบสุขาภิบาลพื้นฐาน การส่งเสริมสุขอนามัยและการล้างมือ การเปลี่ยนมาใช้พลังงานสะอาดสำหรับการประกอบอาหารและทำความร้อนในครัวเรือน และการกำหนดราคาพลังงานฟอสซิลให้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

มาตรการเหล่านี้จะช่วยลดความเสี่ยงจากอากาศร้อนจัด ป้องกันโรคที่เกิดจากน้ำปนเปื้อน และลดมลพิษทางอากาศภายในครัวเรือน ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคร้ายแรงหลายชนิด เช่น โรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจขาดเลือด มะเร็งปอด และโรคระบบทางเดินหายใจ

โดยเฉพาะการปรับนโยบายราคาพลังงานฟอสซิล เช่น การลดเงินอุดหนุนที่ไม่มีประสิทธิภาพและการจัดเก็บภาษีให้สะท้อนผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม WHO ประเมินว่าจะสร้างประโยชน์ด้านสุขภาพมากที่สุด โดยอาจป้องกันการเสียชีวิตได้ประมาณ 1.2 ล้านคนต่อปี และสร้างประโยชน์ทางการคลังได้ถึง 5.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี

นอกจากนี้ การลงทุนในมาตรการด้านภูมิอากาศและสุขภาพยังให้ผลตอบแทนสูง โดยรายงานประเมินว่า การลงทุนทุก 1 ดอลลาร์สหรัฐในมาตรการ 5 ด้านที่นำมาวิเคราะห์ต้นทุนและผลประโยชน์ จะสร้างประโยชน์กลับคืนมาประมาณ 24 ดอลลาร์สหรัฐ โดยประเทศรายได้ต่ำและปานกลางมีแนวโน้มได้รับประโยชน์สูงเป็นพิเศษ ซึ่งจะช่วยลดความเหลื่อมล้ำทั้งด้านสุขภาพและเศรษฐกิจ

ด้าน ดร.เทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก ย้ำว่า วิกฤตภูมิอากาศคือวิกฤตสุขภาพ แต่ผลกระทบจำนวนมากสามารถป้องกันได้ด้วยเครื่องมือที่มีอยู่แล้ว พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลทั่วโลกให้ความสำคัญกับการปกป้องสุขภาพประชาชนในการเจรจาด้านสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะการประชุม COP31 ที่กำลังจะจัดขึ้นในประเทศตุรกี

รายงานฉบับนี้สะท้อนให้เห็นว่า การแก้ไขวิกฤตโลกร้อนไม่ใช่ภาระทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการลงทุนที่สามารถสร้างผลตอบแทนมหาศาล ทั้งการลดจำนวนผู้เสียชีวิต ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจ โดย WHO ประเมินว่า หากทั่วโลกร่วมกันขยายมาตรการทั้ง 6 ด้านอย่างจริงจัง อาจช่วยชีวิตผู้คนได้ถึง 1.6 ล้านคนต่อปี หรือเทียบเท่าประมาณ 1 ใน 40 ของการเสียชีวิตทั่วโลก ตอกย้ำว่า การลงมือแก้ปัญหาโลกร้อนตั้งแต่วันนี้ อาจหมายถึงการรักษาชีวิตผู้คนนับล้านในอนาคต