UN เตือนภัยใหญ่ ร้อนทะลุกราฟ 12 ปีติด

โลกกำลังเผชิญสัญญาณอันตรายจากภาวะโลกร้อนอีกครั้ง หลังองค์การสหประชาชาติเปิดเผยรายงานล่าสุดว่า ปี 2569 หรือ 2026 มีแนวโน้มติดอันดับ 1 ใน 4 ปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์โลก ท่ามกลางปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังทวีความรุนแรง และอาจผลักดันให้อุณหภูมิโลกสูงขึ้นอีกในช่วงปลายปี ขณะที่ตลอด 12 ปีที่ผ่านมา โลกเผชิญอุณหภูมิสูงเป็นประวัติการณ์อย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นว่าวิกฤตสภาพภูมิอากาศกำลังรุนแรงขึ้นอย่างน่ากังวล 

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO เผยแพร่รายงานสถานการณ์สภาพภูมิอากาศโลกฉบับล่าสุด เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งตรงกับวันเปิดการประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคมถึงกันยายน 2569 อุณหภูมิเฉลี่ยพื้นผิวโลกสูงกว่าค่าเฉลี่ยในยุคก่อนอุตสาหกรรมประมาณ 1.47 องศาเซลเซียส และมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอีกจากอิทธิพลของปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังมีกำลังแรง

เซเลสเต ซาอูโล (Celeste Saulo) เลขาธิการองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เปิดเผยระหว่างการแถลงข่าวที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ว่า สถานการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นทำให้คำว่า “ร้อนทะลุกราฟ” มีความหมายชัดเจนยิ่งกว่าที่เคย เพราะตัวชี้วัดด้านสภาพภูมิอากาศหลายด้านกำลังทำสถิติสูงสุดอย่างต่อเนื่อง

รายงานของ WMO ซึ่งรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากชุดข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ 9 ชุด พบว่า ช่วง 12 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2558–2569 ล้วนติดอันดับ 12 ปีที่ร้อนที่สุดนับตั้งแต่เริ่มบันทึกข้อมูลอุณหภูมิโลกเมื่อประมาณปี 2393 หรือ ค.ศ. 1850 โดยเฉพาะช่วง 4 ปีล่าสุด ตั้งแต่ปี 2566–2569 ที่มีแนวโน้มเป็น 4 ปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์

ขณะเดียวกัน ปรากฏการณ์เอลนีโญที่ทวีความรุนแรงขึ้นตั้งแต่เดือนสิงหาคม อาจทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยโลกเพิ่มสูงขึ้นอีกในช่วงที่เหลือของปี โดย WMO คาดว่าเอลนีโญอาจมีกำลังแรงเป็นประวัติการณ์ในเดือนธันวาคม และส่งผลให้หลายภูมิภาคทั่วโลกเผชิญความเสี่ยงจากคลื่นความร้อน ภัยแล้ง และฝนตกหนักต่อเนื่องไปจนถึงปี 2570 

จอห์น เคนเนดี (John Kennedy) หัวหน้าฝ่ายข้อมูลสภาพภูมิอากาศของ WMO ระบุว่า ตัวชี้วัดทุกด้านกำลังสะท้อนเรื่องราวเดียวกัน นั่นคือความร้อนที่ถูกกักเก็บไว้โดยก๊าซเรือนกระจกกำลังปรากฏผลอย่างชัดเจน ทั้งในชั้นบรรยากาศ มหาสมุทร การละลายของน้ำแข็ง และระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น

ข้อมูลล่าสุดยังพบว่า โลกกำลังสะสมพลังงานความร้อนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมหาสมุทรดูดซับความร้อนส่วนเกินจากภาวะโลกร้อนประมาณร้อยละ 90 ส่งผลให้อุณหภูมิน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น และปี 2569 มีแนวโน้มเป็นปีที่ 10 ติดต่อกันที่ปริมาณความร้อนสะสมในมหาสมุทรทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์

นอกจากนี้ ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกยังเพิ่มขึ้นทำสถิติสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มมีการตรวจวัดด้วยดาวเทียมในปี 2536 โดยมีสาเหตุสำคัญจากการละลายของธารน้ำแข็งและแผ่นน้ำแข็งขั้วโลก รวมถึงการขยายตัวของน้ำทะเลเมื่อได้รับความร้อนมากขึ้น ซึ่งยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อพื้นที่ชายฝั่งทะเลและชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ลุ่มต่ำ 

ด้านหน่วยงานติดตามการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโคเปอร์นิคัส หรือ Copernicus ของสหภาพยุโรป ประเมินว่า ปี 2569 แทบจะเป็นที่แน่นอนแล้วว่าจะกลายเป็นปีปฏิทินที่ 2 ต่อจากปี 2567 ที่มีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่ายุคก่อนอุตสาหกรรมเกิน 1.5 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นระดับอุณหภูมิสำคัญตามความตกลงปารีส อย่างไรก็ตาม การที่อุณหภูมิเกินระดับดังกล่าวในปีใดปีหนึ่ง ยังไม่ได้หมายความว่าโลกได้ละเมิดเป้าหมายระยะยาวของความตกลงปารีสอย่างถาวร เพราะต้องพิจารณาแนวโน้มอุณหภูมิเฉลี่ยในระยะยาวด้วย 

รายงานสถานการณ์สภาพภูมิอากาศโลกฉบับนี้ถูกเผยแพร่ในช่วงเริ่มต้นการประชุม COP31 ระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 เพื่อให้ผู้นำและผู้แทนจากประเทศต่าง ๆ ใช้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ล่าสุดประกอบการเจรจาและกำหนดมาตรการรับมือวิกฤตโลกร้อน โดยเฉพาะการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การปรับตัวต่อภัยพิบัติ และการปกป้องประชาชนจากผลกระทบของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น

ท้ายที่สุด WMO เตือนว่า สถานการณ์ในปี 2569 เป็นอีกหนึ่งสัญญาณชัดเจนว่า โลกกำลังเข้าสู่ยุคของอุณหภูมิสูงเป็นประวัติการณ์อย่างต่อเนื่อง โดยมีทั้งก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมมนุษย์และปรากฏการณ์เอลนีโญเป็นปัจจัยสำคัญที่ซ้ำเติมกัน หากประชาคมโลกไม่เร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและยกระดับมาตรการรับมือ วิกฤตความร้อน ภัยแล้ง น้ำท่วม และระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น อาจสร้างความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และชีวิตผู้คนทั่วโลกอย่างรุนแรงยิ่งขึ้นในอนาคต