บัลลังก์ทุเรียนไทยสั่นคลอน? เมื่อเวียดนามแซงหน้าด้านปริมาณในตลาดจีนเป็นครั้งแรก

เวียดนามเร่งขยายพื้นที่ทุเรียนจนแซงไทยด้านปริมาณในตลาดจีน มาเลเซียเดินหน้าตลาดพรีเมียม ขณะที่ไทยส่งออกทุเรียนสดไปจีนทะลุ 1 ล้านตัน มูลค่ากว่า 1.14 แสนล้านบาท

การแข่งขันในตลาดทุเรียนจีนกำลังเข้มข้นขึ้น เมื่อประเทศผู้ผลิตสำคัญในอาเซียนต่างเร่งเพิ่มศักยภาพเพื่อรองรับความต้องการของผู้บริโภค โดยเฉพาะเวียดนามที่ขยายพื้นที่ปลูกอย่างรวดเร็ว มาเลเซียที่เน้นตลาดพรีเมียม และไทยที่ยังมีฐานการผลิตและมูลค่าการส่งออกในระดับสูง

เวียดนามขยายพื้นที่ทุเรียนกว่า 5 เท่าใน 10 ปี

ความเปลี่ยนแปลงกำลังเกิดขึ้นในพื้นที่ราบสูงตอนกลางของเวียดนาม แหล่งผลิตกาแฟสำคัญที่มีผลผลิตคิดเป็นประมาณ 1 ใน 6 ของโลก หลังเกษตรกรบางส่วนปรับพื้นที่จากกาแฟมาปลูกทุเรียนเพื่อรองรับตลาดจีน

ข้อมูลรัฐบาลเวียดนามระบุว่า ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา พื้นที่ปลูกทุเรียนทั่วประเทศเพิ่มขึ้นมากกว่า 5 เท่า จนแตะประมาณ 1.2 ล้านไร่

หนึ่งในตัวอย่างคือ ฟาม ซวน ลาน เกษตรกรวัย 56 ปี ในจังหวัดดั๊กลัก ซึ่งเริ่มปลูกทุเรียนเมื่อประมาณ 20 ปีก่อน ปัจจุบันมีทุเรียนประมาณ 400 ต้น สามารถผลิตทุเรียนได้ประมาณ 60 ตันต่อปี

ฟาม ซวน ลาน คาดว่า ผลผลิตในปีนี้อาจสร้างรายได้ประมาณ 76,000 ดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับประมาณ 10,000 ดอลลาร์สหรัฐ หากยังปลูกเฉพาะกาแฟ

ตัวเลขดังกล่าวเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้เกษตรกรเวียดนามจำนวนหนึ่งสนใจเปลี่ยนพื้นที่เกษตรไปสู่ทุเรียนมากขึ้น

จีนซื้อทุเรียนสดเกือบ 7,500 ล้านดอลลาร์

ตลาดปลายทางสำคัญคือจีน โดยปีที่ผ่านมา จีนนำเข้าทุเรียนสดคิดเป็นมูลค่าเกือบ 7,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นเกือบ 12 เท่า เมื่อเทียบกับปี 2558

กระแสบริโภคยังได้รับแรงสนับสนุนจากสื่อออนไลน์ โดยคอนเทนต์และคลิปรีวิวทุเรียนบนแพลตฟอร์มโต่วอินมียอดรับชมรวมระดับหลายพันล้านครั้ง ทำให้ทุเรียนกลายเป็นหนึ่งในผลไม้ที่ได้รับความสนใจในตลาดจีน

เวียดนามแซงไทยด้านปริมาณครั้งแรก

การแข่งขันเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจนในปี 2568

ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า เวียดนามมีส่วนแบ่งด้านปริมาณทุเรียนที่จีนนำเข้าอยู่ที่ 50.4% ขณะที่ไทยอยู่ที่ 49.3% ทำให้เวียดนามขึ้นนำไทยด้านปริมาณเป็นครั้งแรก

ปัจจัยหนึ่งมาจากต้นทุนการผลิต โดยทุเรียนเวียดนามมีต้นทุนประมาณ 25 บาทต่อกิโลกรัม ขณะที่ไทยอยู่ที่ประมาณ 34 บาทต่อกิโลกรัม

เวียดนามยังมีผลผลิตต่อไร่สูงเกือบ 2 เท่าของไทย ประกอบกับระยะทางขนส่งไปจีนที่สั้นกว่า จึงช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุนและการกระจายสินค้า

มาเลเซียเดินเกมทุเรียนพรีเมียม

มาเลเซียกำลังเผชิญสถานการณ์อีกด้าน หลังผลผลิตทุเรียนเพิ่มขึ้นมากในปีนี้ ส่งผลให้ราคาในประเทศปรับลดลง ขณะที่ส่วนแบ่งทุเรียนมาเลเซียในตลาดจีนอยู่ประมาณ 4-5%

แนวทางของมาเลเซียจึงมุ่งเพิ่มการส่งออกทุเรียนพรีเมียมและทุเรียนผลสดเข้าสู่จีน โดยมีสายพันธุ์ที่เป็นที่รู้จักอย่าง มูซังคิง เป็นหนึ่งในสินค้าสำคัญสำหรับตลาดระดับบน

การวางตำแหน่งดังกล่าวทำให้การแข่งขันไม่ได้อยู่เฉพาะด้านปริมาณ แต่ขยายไปสู่เรื่องสายพันธุ์ คุณภาพ และมูลค่าของสินค้า

เวียดนามเตือนความเสี่ยงผลผลิตล้นตลาด

การเพิ่มพื้นที่ปลูกอย่างรวดเร็วมีความเสี่ยงที่ต้องบริหารจัดการเช่นกัน

ช่วงต้นเดือนสิงหาคม รัฐบาลเวียดนามออกคำเตือนเกี่ยวกับความเสี่ยงจากผลผลิตที่อาจมีมากเกินความต้องการ รวมถึงปัญหาการควบคุมคุณภาพ หลังพื้นที่ปลูกทุเรียนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

เกษตรกรบางรายที่เคยเปลี่ยนพื้นที่จากกาแฟเป็นทุเรียนเริ่มกลับมาปลูกกาแฟอีกครั้ง หลังประสบปัญหาในการรักษาคุณภาพผลผลิต

เจิ่น ฮอง มินห์ เกษตรกรกาแฟ ให้มุมมองว่า หากพิจารณาด้านมูลค่าทางเศรษฐกิจ ทุเรียนมีมูลค่าสูงกว่ากาแฟ แต่ความเสี่ยงในการผลิตก็สูงกว่ากาแฟหลายเท่าเช่นกัน

ไทยส่งออกทุเรียนจีนทะลุ 1 ล้านตัน

ท่ามกลางการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น ไทยยังมีตัวเลขการส่งออกในระดับสูง

ข้อมูลจาก กระทรวงพาณิชย์ ณ วันที่ 19 กรกฎาคม 2569 ระบุว่า ไทยส่งออกทุเรียนสดไปจีนมากกว่า 1 ล้านตัน คิดเป็นมูลค่ากว่า 114,000 ล้านบาท สูงกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้

อีกหนึ่งจุดแข็งคือทุเรียนไทยยังสามารถจำหน่ายในตลาดจีนได้ในราคาสูงกว่าทุเรียนเวียดนาม

ขณะเดียวกัน ผลผลิตทุเรียนไทยปีนี้อยู่ที่ประมาณ 1.8-2 ล้านตัน ทำให้การบริหารปริมาณผลผลิต ราคาหน้าสวน คุณภาพสินค้า และช่องทางตลาด เป็นประเด็นที่หน่วยงานภาครัฐเดินหน้าดูแลต่อเนื่อง

กระทรวงพาณิชย์ยังมีแนวทางผลักดันการส่งออกเพิ่มเติม แม้ยอดส่งออกจะสูงกว่าเป้าหมายแล้ว พร้อมสนับสนุนการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าและเพิ่มช่องทางรองรับผลผลิตภายในประเทศ

การแข่งขันในตลาดจีนจึงมีจุดแข็งแตกต่างกัน เวียดนามได้เปรียบด้านต้นทุน ผลผลิตต่อไร่ และระยะทางขนส่ง มาเลเซียมุ่งเจาะตลาดพรีเมียม ส่วนไทยมีฐานการผลิตขนาดใหญ่ มูลค่าการส่งออกระดับแสนล้านบาท และสินค้าที่สามารถทำราคาได้สูงกว่าเวียดนาม

การรักษามาตรฐานคุณภาพ การบริหารผลผลิต และการเพิ่มมูลค่าผ่านการแปรรูป จึงเป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยให้ทุเรียนไทยรักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดจีนได้ต่อเนื่อง