"คลื่นความร้อน" ฆาตรกรเงียบ คร่าชีวิตชาวยุโรปนับแสนคน อนาคตส่อรุนแรงมากขึ้นอีก

หลายประเทศในยุโรปกำลังเผชิญคลื่นความร้อนรุนแรงผิดปกติในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา โดยบางพื้นที่ทำลายสถิติอุณหภูมิสูงสุดของเดือนพฤษภาคมที่เคยบันทึกไว้ โดยข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก หรือ WHO ระบุว่า นับตั้งแต่ปี 2022 มียุโรปเสียชีวิตจากคลื่นความร้อนมากกว่า 200,000 คน ทำให้ “คลื่นความร้อน” กลายเป็นภัยคุกคามด้านสุขภาพที่ร้ายแรงที่สุดของศตวรรษนี้

คลื่นความร้อนแตกต่างจากพายุ น้ำท่วม หรือไฟป่าที่มักเห็นผลกระทบอย่างชัดเจน คลื่นความร้อนมักไม่ดึงดูดความสนใจมากนัก แต่กลับเป็นสาเหตุการเสียชีวิตจำนวนมหาศาลในแต่ละปี อุณหภูมิที่สูงผิดปกติส่งผลให้ร่างกายสูญเสียน้ำอย่างรวดเร็ว เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะลมแดดหรือ Heatstroke และอาจกระตุ้นให้โรคประจำตัวรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะโรคหัวใจ โรคไต และโรคระบบทางเดินหายใจ โดยกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด ได้แก่ ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่ต้องทำงานกลางแจ้งเป็นเวลานาน

นักวิทยาศาสตร์ชี้ว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์กำลังทำให้เหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้วเกิดบ่อยขึ้นและรุนแรงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นคลื่นความร้อน ภัยแล้ง หรืออุทกภัย ซึ่งทวีปยุโรปถือเป็นภูมิภาคที่อุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้นเร็วที่สุด ส่งผลให้คลื่นความร้อนเกิดถี่ขึ้น ยาวนานขึ้น และมีความรุนแรงมากขึ้นกว่าที่เคยเมื่อเทียบกับในอดีตที่ผ่านมา

คลื่นความร้อนที่เกิดขึ้นในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมาเป็นตัวอย่างที่ชัดเจน หลายพื้นที่ในยุโรปตะวันตกเผชิญอากาศร้อนจัดเร็วกว่าปกติ จนผู้เชี่ยวชาญด้านสภาพภูมิอากาศของสหประชาชาติเรียกว่าเป็น “สัญญาณเตือนอันโหดร้าย” ของวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่กำลังทวีความรุนแรง การรับมือกับคลื่นความร้อนไม่สามารถพึ่งพาการป้องกันตัวของประชาชนเพียงอย่างเดียว แต่จำเป็นต้องมีมาตรการเชิงระบบจากภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหนึ่งในข้อเสนอสำคัญคือการพัฒนาระบบเตือนภัยคลื่นความร้อนที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้ประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง สามารถเตรียมตัวรับมือได้ล่วงหน้า

นอกจากนี้ การออกแบบเมืองให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศที่ร้อนขึ้นก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียว การปลูกต้นไม้ในเขตเมือง การพัฒนาพื้นที่สาธารณะที่ช่วยลดอุณหภูมิ หรือการออกแบบอาคารให้สามารถระบายความร้อนได้ดีขึ้น 

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าผลกระทบจากคลื่นความร้อนมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นจากวิกฤตสภาพอากาศ แต่นักวิทยาศาสตร์ยังคงย้ำว่า เรายังมีโอกาสลดความเสี่ยงในอนาคตได้ หากทั่วโลกสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างจริงจัง