เปิดผลสำรวจสวนดุสิตโพล คนไทยเชื่อมั่นกระบวนการยุติธรรมแค่ไหน?

ผลสำรวจ “สวนดุสิตโพล” มหาวิทยาลัยสวนดุสิต เรื่อง “คนไทยกับความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม” สะท้อนมุมมองของประชาชนต่อระบบยุติธรรมไทย ทั้งในด้านความเป็นธรรม ความเท่าเทียม และการเข้าถึงสิทธิทางกฎหมาย ท่ามกลางสถานการณ์คดีทางการเมืองที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผ่านมา เมื่อกล่าวถึง “กระบวนการยุติธรรมไทย” กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 63.85 นึกถึงการพิจารณาและตัดสินคดีของศาลเป็นหลัก

ขณะที่เมื่อถามถึงความเชื่อมั่นต่อความเป็นธรรมและความเป็นกลางของกระบวนการยุติธรรมไทย กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 46.39 ระบุว่า “ยังไม่ค่อยเชื่อมั่น” โดยมีร้อยละ 38.02 มองว่าคนแต่ละกลุ่มในสังคมได้รับความเป็นธรรมจากกระบวนการยุติธรรมไม่เท่าเทียมกัน

การเมือง-การเข้าถึงกฎหมาย เป็นประเด็นสำคัญ

สำหรับปัจจัยที่ทำให้ความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรมลดลง อันดับแรกคือความกังวลเรื่อง “การแทรกแซงจากอิทธิพลทางการเมือง” ร้อยละ 66.87 สะท้อนว่าความเป็นอิสระของกระบวนการยุติธรรมเป็นหนึ่งในประเด็นที่ประชาชนให้ความสำคัญ

ขณะที่แนวทางที่กลุ่มตัวอย่างเห็นว่าควรเร่งดำเนินการเพื่อสร้างความเชื่อมั่น คือการทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงสิทธิและความช่วยเหลือทางกฎหมายได้ง่ายขึ้น ร้อยละ 66.52

ดร.พรพรรณ บัวทอง ประธานสวนดุสิตโพล ระบุว่า ผลสำรวจสะท้อนประเด็นเรื่องความเชื่อมั่นต่อความเป็นธรรมและความเท่าเทียมของกระบวนการยุติธรรม โดยการสร้างความเชื่อมั่นจำเป็นต้องทำให้ประชาชนเห็นถึงความเป็นอิสระ การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม และการใช้มาตรฐานเดียวกัน

ความเชื่อมั่นต้องมาจากกระบวนการที่ตรวจสอบได้

ดร.งามประวัณ เอ้สมนึก คณบดีโรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต กล่าวว่า ผลโพลสะท้อนสัญญาณที่สังคมไม่ควรมองข้าม เมื่อประชาชนกว่าสองในสามขาดความเชื่อมั่นต่อความเป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรมไทย สะท้อนความรู้สึกสะสมว่ากฎหมายอาจมิได้ทำงานอย่างเสมอหน้ากับทุกคน ยิ่งประชาชนร้อยละ 73.55 มองว่าคนแต่ละกลุ่มได้รับความเป็นธรรมไม่เท่าเทียมกัน ยิ่งชี้ให้เห็นช่องว่างระหว่างหลักความเสมอภาคกับประสบการณ์ที่ประชาชนได้รับจริง

การแทรกแซงจากอิทธิพลทางการเมืองเป็นข้อกังวลสำคัญ เพราะเมื่อความเป็นอิสระถูกตั้งคำถาม ความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรมย่อมสั่นคลอนตามไปด้วย ความเชื่อมั่นต้องเกิดจากกระบวนการที่โปร่งใส มีมาตรฐานและอธิบาย ต่อสาธารณะได้

เสียงเรียกร้องให้ประชาชนเข้าถึงสิทธิและความช่วยเหลือทางกฎหมายได้ง่ายขึ้น ย้ำว่าความยุติธรรมต้องไม่เป็นสิทธิพิเศษของผู้ที่มีความรู้ เงิน หรืออำนาจต่อรอง การฟื้นฟูความเชื่อมั่นจึงต้องเริ่มจากการทำให้ประชาชนสัมผัสได้ว่ากฎหมายคุ้มครองทุกคนอย่างเสมอภาค ไม่เลือกฐานะหรือสถานะทางการเมือง ท้ายที่สุด ความยุติธรรมที่ประชาชนเชื่อมั่น มิใช่เพียงความยุติธรรมที่รัฐประกาศ หากต้องเป็นความยุติธรรมที่ประชาชนมองเห็น เข้าถึง และตรวจสอบได้จริง