เปิดโครงสร้างค่าไฟไทย ปมค่าไฟสาธารณะซ่อนอยู่ในบิลจริงหรือไม่

ค่าไฟฟ้าของคนไทยกลับมาเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจอีกครั้ง หลัง นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ ออกมายืนยันว่า ต้นทุนค่าไฟสาธารณะบางส่วนถูกนำไปรวมอยู่ในโครงสร้างค่าไฟฟ้าของประเทศ และเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญที่กระทรวงพลังงานเตรียมเร่งปรับปรุง เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ระบุว่า หากต้องการลดค่าไฟฟ้าให้ประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม จำเป็นต้องเร่งดำเนินการใน 3 เรื่องสำคัญ ได้แก่ การทบทวนภาระจากสัญญารับซื้อไฟฟ้าระบบแอดเดอร์ในอดีต การจัดการต้นทุนค่าไฟสาธารณะที่รวมอยู่ในระบบค่าไฟ และการปรับโครงสร้างอัตรารับซื้อไฟฟ้าให้สอดคล้องกับต้นทุนที่เหมาะสม

สำหรับประเด็นค่าไฟสาธารณะนั้น กระทรวงพลังงานยอมรับว่า มีต้นทุนค่าไฟบางส่วนที่เกี่ยวข้องกับไฟส่องสว่างสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ซึ่งถูกเฉลี่ยรวมอยู่ใน “ค่าไฟฟ้าฐาน” ของผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วประเทศ โดยไม่ได้แสดงแยกรายการในใบแจ้งค่าไฟฟ้า

ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานระบุว่า ค่าไฟสาธารณะที่อยู่ในกลไกดังกล่าวส่วนใหญ่เป็นไฟส่องสว่างตามถนนชุมชน ตรอก ซอย สะพาน และพื้นที่สาธารณะที่อยู่ในความดูแลของเทศบาลหรือองค์การบริหารส่วนตำบล ภายใต้หลักเกณฑ์การยกเว้นค่าไฟฟ้าให้ อปท. ไม่เกิน 10% ของหน่วยจำหน่ายไฟฟ้าในพื้นที่

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ไฟสาธารณะทุกประเภทที่จะอยู่ในระบบดังกล่าว โดยไฟทางหลวงสายหลัก ไฟมอเตอร์เวย์ ไฟในสถานที่ราชการ หรือโครงการที่มีงบประมาณรองรับเฉพาะ จะมีหน่วยงานเจ้าของโครงการรับผิดชอบค่าใช้จ่ายโดยตรง

จากการประเมินเบื้องต้น ต้นทุนค่าไฟสาธารณะดังกล่าวอาจคิดเป็นประมาณ 10-15 สตางค์ต่อหน่วยไฟฟ้า หรือคิดเป็นภาระเฉลี่ยราว 40-60 บาทต่อเดือน สำหรับครัวเรือนที่ใช้ไฟฟ้าประมาณ 400 หน่วยต่อเดือน ขณะที่มูลค่ารวมทั้งประเทศอาจสูงถึงระดับกว่า 10,000 ล้านบาทต่อปี

นายเอกนัฏ ระบุเพิ่มเติมว่า ระบบดังกล่าวดำเนินการมาเป็นเวลานานกว่า 10 ปี และควรมีการแยกมิเตอร์และบัญชีค่าใช้จ่ายให้ชัดเจน เพื่อให้หน่วยงานเจ้าของพื้นที่รับผิดชอบค่าใช้จ่ายจากงบประมาณของตนเองเช่นเดียวกับหน่วยงานราชการอื่น ๆ ซึ่งจะช่วยให้ประชาชนเห็นต้นทุนที่แท้จริง และเพิ่มความโปร่งใสของโครงสร้างค่าไฟฟ้า

ปัจจุบัน กระทรวงพลังงานอยู่ระหว่างผลักดันการติดตั้งมิเตอร์แยกประเภทผู้ใช้ไฟฟ้า รวมถึงการจัดทำบัญชีค่าใช้จ่ายสำหรับไฟทางและไฟสาธารณะโดยเฉพาะ เพื่อเตรียมรองรับการปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าในระยะต่อไป

ทั้งนี้ หน่วยงานด้านพลังงานมองว่า การแยกต้นทุนดังกล่าวออกจากค่าไฟฟ้าฐานจะช่วยให้ประชาชนสามารถตรวจสอบรายละเอียดค่าใช้จ่ายได้ชัดเจนมากขึ้น และเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการลดภาระค่าไฟฟ้าของประเทศในระยะยาว