อาลัย ศ.นพ.ประเวศ วะสี นักปฏิรูปสาธารณสุขไทย ถึงแก่อนิจกรรมวัย 93 ปี

วงการแพทย์และสังคมไทยร่วมอาลัยต่อการจากไปของ ประเวศ วะสี หรือที่รู้จักกันในนาม “หมอประเวศ” ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ และนักปฏิรูปสาธารณสุขคนสำคัญของประเทศ ซึ่งถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบในวัย 93 ปี

เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2569 มีรายงานว่า นายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) ได้โพสต์ข้อความแสดงความอาลัยผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว เมื่อเวลา 23.33 น. ของวันที่ 10 มกราคมที่ผ่านมา ระบุว่าได้รับแจ้งจากมิตรสหายในพระนครว่า ศ.นพ.ประเวศ วะสี ได้จากไปอย่างสงบ โดยท่านเลือกไม่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในวาระสุดท้าย

ศ.นพ.ประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2475 เป็นแพทย์ นักวิชาการ และนักคิดทางสังคมที่มีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงระบบสุขภาพของประเทศไทยตลอดหลายทศวรรษ หนึ่งในผลงานทางวิชาการที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ คือการค้นพบแนวทางป้องกันและรักษาความผิดปกติของเม็ดเลือดแดงจากพันธุกรรม ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย

นอกเหนือจากงานแพทย์ ศ.นพ.ประเวศ ยังเป็นผู้วางรากฐานเชิงโครงสร้างให้กับระบบสาธารณสุขไทย ด้วยแนวคิดการแยกบทบาท “นโยบาย–กำกับ–ปฏิบัติ” ออกจากกันอย่างเป็นอิสระ จนนำไปสู่การจัดตั้งองค์กรด้านสุขภาพหลายแห่ง อาทิ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ และสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ

ผลงานและแนวคิดของหมอประเวศ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงมิติการแพทย์ หากแต่ครอบคลุมถึงการปฏิรูปเชิงนโยบาย สังคม และคุณภาพชีวิต โดยเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน ความเป็นธรรมทางสุขภาพ และการพัฒนาประเทศอย่างสมดุล ซึ่งกลายเป็นมรดกทางความคิดที่ยังคงส่งอิทธิพลต่อระบบสาธารณสุขไทยมาจนถึงปัจจุบัน