"หมอยง" ประเมินสถานการณ์ "ไวรัสอีโบลา"มีโอกาสระบาดถึงไทยหรือไม่?

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ออกมาโพสต์ข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊ก "Yong Poovorawan" ถึงสถานการณ์การระบาดของโรคอีโบลา โดยระบุว่า

อีโบล่าจะระบาดมาถึงไทยไหม

ยง ภู่วรวรรณ

ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์

ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

19 พฤษภาคม 2569 

เป็นไปไม่ได้ยากที่อีโบล่า จะระบาดมาถึงไทย โรคที่มีความรุนแรงมีอัตราการสูงถึงร้อยละ 50  ผู้ที่ติดเชื้อ จะป่วยและมีอาการรุนแรง โอกาสที่จะขึ้นเครื่องบิน หรือเดินทางไกลข้ามทวีป เป็นไปได้ยากมาก โรคที่จะระบาดใหญ่ทั่วโลก อย่างโควิด จะต้องเป็นโรคที่มีความรุนแรงน้อยกว่ามาก เช่นไข้หวัดใหญ่ วันนี้ป่วยอยู่กรุงเทพฯ พรุ่งนี้ไปอยู่เชียงใหม่ ไปแพร่เชื้อให้เชียงใหม่ เดินทางไกลได้ จึงจะระบาด ได้รวดเร็ว โควิดก็เช่นเดียวกัน

เมื่อมาดูอีโบล่า เป็นโรคติดเชื้อไวรัสรุนแรงในกลุ่ม viral hemorrhagic fever เกิดจากไวรัสใน genus Ebolavirus วงศ์ Filoviridae มีอัตราการเสียชีวิตสูงตั้งแต่ 25–90% ขึ้นกับสายพันธุ์และระบบสาธารณสุข โรคนี้อยู่ในสัตว์ป่าในแอฟริกา มานานหลายร้อยปี 

ตั้งชื่ออีโบลา เพราะในการตรวจพบและแยกเชื้อได้ ครั้งแรกที่ริมแม่น้ำอีโบลา สาธารณรัฐ คองโก (1976) หลังจากนั้นก็มีการระบาดเป็นครั้งคราวมาโดยตลอด โดยเฉพาะในชนบท

อีโบล่ามีหลายสายพันธุ์  สายพันธุ์ ซาอี (Zaire ebolavirus) รุนแรงที่สุด สายพันธุ์ที่มีความรุนแรงรองลงมาคือสายพันธุ์ซูดาน (Sudan ebolavirus) การระบาดครั้งใหญ่ที่สุดเกิดขึ้นในปี 2013–2016 เกิดขึ้นที่ แอฟริกาตะวันตกประเทศ Guinea  แล้วแพร่ไป Liberia Sierra Leone มีผู้ป่วยถึง ร่วม 30,000 ราย เสียชีวิต 11,000 ราย เป็นสายพันธุ์ซาอี จึงเป็นเหตุให้มีการพัฒนาวัคซีน สายพันธุ์นี้ และนำมาใช้ในการป้องกันทำให้โรคสงบลง

การระบาดครั้งนี้เกิดขึ้นในประเทศสาธารณรัฐคองโก และอูกานดา ดังที่เป็นข่าว อยู่ทุกวันนี้ มีผู้ป่วยมากกว่า 250 คนและเสียชีวิตไปแล้วมากกว่า 80 คน เป็นสายพันธุ์ที่มีความรุนแรงปานกลาง สายพันธุ์ที่ระบาดคือ สายพันธุ์ บุน-ดิ-บู-โย (Bundibugyo ebolavirus)  ขณะนี้ยังไม่มีวัคซีนต่อสายพันธุ์นี้

การติดต่อที่สำคัญคือการสัมผัสโดยตรงกับผู้ป่วยหรือสัตว์รังโรค โดยเฉพาะชาวพื้นเมืองแอฟริกา กับประเพณีการทำความสะอาดศพ ก่อนทำพิธี ทำให้สัมผัสได้โดยตรง 

โรคอีโบล่าระบาดแต่ละครั้งมักจะเกิด ระบาดในชนบท เชื่อมโยงกับสัตว์ป่า การติดเชื้อในโรงพยาบาลสูง และทำให้บุคลากรทางการแพทย์เสียชีวิตจำนวนมาก เพราะความรุนแรงของโรคและเป็นการติดต่อระหว่างคนสู่คน

อาการของโรคอีโบล่า ผู้ป่วยจะมีไข้สูงเฉียบพลัน เพลีย ปวดศีรษะ กล้ามเนื้อ และเจ็บคอ ต่อมาจะมีอาการอาเจียน ท้องเสีย ผื่นขึ้นตามตัว มีเลือดออกง่ายทั้งภายในและภายนอกร่างกาย อาการรุนแรงและเสียชีวิตได้ในระยะเวลาอันสั้น

ความรุนแรงของโรค เป็นข้อจำกัดที่ทำให้โรคไม่ระบาดออกไปในวงกว้าง ข้ามประเทศหรือทวีปได้ง่าย ที่จะทำให้เกิดการระบาดใหญ่ทั่วโลก

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

องค์การอนามัยโลกให้ความสำคัญในการป้องกันโรค โดยเฉพาะการสัมผัสกับผู้ป่วย หรือการสัมผัสกับแหล่งรังโรค และมีการพัฒนาวัคซีนที่จำเพาะกับสายพันธุ์  ขณะนี้มีวัคซีนที่จำเพาะกับสายพันธุ์สายซาอี 

ประเทศไทยเป็นประเทศที่ยังอยู่ห่างไกลกับแหล่งระบาดของโรค และความรุนแรงของโรคจะเป็นข้อจำกัดอีกอย่างหนึ่งในการแพร่กระจายของโรค ดังนั้นจึงยังไม่น่าเป็นที่วิตก จนเกินเหตุ แต่จำเป็นที่จะต้องให้ความรู้และความเข้าใจของโรค Ebola ที่ถูกต้อง