“ฮันตาไวรัส” ระบาดหนักบนเรือสำราญกลางมหาสมุทรแอตแลนติก เรารู้อะไรแล้วบ้าง ?

องค์การอนามัยโลก เปิดเผยว่าเกิดการระบาดของเชื้อ “ฮันตาไวรัส” (hantavirus) บนเรือสำราญที่กำลังแล่นอยู่กลางมหาสมุทรแอตแลนติก ที่คร่าชีวิตผู้โดยสารบนเรือไปแล้ว 3 คน ในขณะที่มีผู้โดยสารอีกจำนวนหนึ่งยังคงมีอาการป่วยอย่างรุนแรง

เรารู้อะไรเกี่ยวกับเรื่องนี้แล้วบ้าง ?

-เกิดอะไรบนเรือสำราญ 

เรือสำราญที่เกิดเหตุมีชื่อว่า MV Hondius cruise ship กำลังเดินทางจากอาร์เจนตินา ไปยังสาธารณรัฐกาบูเวร์ดีหรือที่รู้จักในชื่อภาษาอังกฤษว่า “เคปเวิร์ด” (Cape Verde) เป็นประเทศหมู่เกาะในมหาสมุทรแอตแลนติกตอนกลาง  

ในแถลงการณ์ของ WHO ระบุว่า การระบาดที่ต้องสงสัยของเชื้อฮันตาไวรัสซึ่งพบไม่บ่อยนัก เกิดขึ้นบนเรือสำราญลำนี้ขณะแล่นอยู่กลางมหาสมุทรแอตแลนติก จนทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 ราย ซึ่งในจำนวนนี้ รวมถึงคู่สามีภรรยาอายุประมาณ 70 ปี โดยผู้เป็นสามีเสียชีวิตทันทีที่เรือเดินทางถึงเกาะเซนต์เฮเลนาและกำลังรอส่งร่างกลับเนเธอร์แลนด์ ส่วนภรรยามีรายงานว่าเธอมีอาการป่วยบนเรือ แต่เมื่อเธอต้องการเดินทางกลับเนเธอร์แลนด์ จู่ๆ เธอก็ล้มลงที่สนามบินในแอฟริกาใต้ จนไปเสียชีวิตในโรงพยาบาลใกล้เคียงในเวลาต่อมา 

นอกจากนี้ ยังมีการยืนยันผู้ติดเชื้อฮันตาไวรัสอีกคนหนึ่งเป็นชาวอังกฤษอายุ 69 ปี เริ่มมีอาการป่วยขณะที่เรือสำราญล่องอยู่ใกล้กับเกาะ Ascension Island หลังจากเรือออกจากเกาะเซนต์เฮเลนา โดยได้มีการส่งตัวรักษาตัวอยู่ในห้องผู้ป่วยวิกฤตในเมืองโยฮันเนสเบิร์กของแอฟริกาใต้แล้วซึ่งผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการของยืนยันว่าเขาติดเชื้อฮันตาไวรัส

ขณะที่พบลูกเรืออีกอย่างน้อย 2 คน เริ่มมีอาการคล้ายกับการติดเชื้อฮันตาไวรัสจนต้องเร่งอพยพออกจากเรือ มีรายงานว่า ขณะเกิดการระบาดมีนักท่องเที่ยวประมาณ 150 คนอยู่บนเรือลำนี้พร้อมลูกเรืออีกราว 70 คน

ไมเคิล เบเกอร์ นักระบาดวิทยาให้สัมภาษณ์กับ BBC ว่า ผู้โดยสารที่ต้องสงสัยว่าติดเชื้อฮันตาไวรัสน่าจะได้รับเชื้อมาก่อนขึ้นเรือสำราญ เนื่องจากไวรัสชนิดนี้มีระยะฟักตัวค่อนข้างยาว เขาเสริมว่า การติดเชื้อในมนุษย์พบได้ค่อนข้างน้อยและถือว่า “ผิดปกติอย่างมาก” ที่จะมีผู้ป่วยเกิดขึ้นบนเรือสำราญ ซึ่งสภาวะบนเรือสำราญนักระบาดวิทยามองว่าเป็นสถานที่ที่ “เลวร้ายที่สุดหากป่วยหนัก”

เมื่อถูกถามว่าควรดำเนินการอย่างไรต่อไป เบเกอร์กล่าวว่า จำเป็นต้องสอบสวนอย่างละเอียดเพื่อดูว่ามีปัจจัยใดที่สามารถป้องกันได้หรือไม่ รวมถึงการตรวจสอบเส้นทางการเดินทางของผู้โดยสาร เพื่อดูว่าพวกเขาอาจเคยสัมผัสกับพื้นที่เสี่ยงสูงหรือไม่

-ฮันตาไวรัส คืออะไร ?

ฮันตาไวรัส คือเชื้อไวรัสที่มี “หนู” เป็นพาหะ โดยส่วนใหญ่แพร่สู่มนุษย์ผ่านการสูดดมอนุภาคในอากาศที่ปนเปื้อนจากมูลหนู ปัสสาวะ หรือ น้ำลายของหนูที่แห้งแล้ว แม้จะพบได้ไม่บ่อย แต่เชื้อยังสามารถแพร่ผ่านการถูกหนูกัดหรือข่วนได้เช่นกัน โดยไวรัสชนิดนี้สามารถก่อให้เกิดโรครุนแรงได้ 2 แบบ คือ แบบ Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) ที่มักเริ่มด้วยอาการอ่อนเพลีย ไข้ และปวดกล้ามเนื้อ จากนั้นอาจมีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หนาวสั่น และปัญหาเกี่ยวกับช่องท้อง หากมีอาการทางระบบหายใจจะทำให้อัตราการเสียชีวิตอยู่ที่ประมาณ 38% 

ส่วนแบบที่สอง คือ Haemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) มีความรุนแรงมากกว่า และส่งผลกระทบหลักต่อไต โดยอาการระยะหลังอาจรวมถึง ความดันโลหิตต่ำ เลือดออกภายใน และไตวายเฉียบพลัน แม้ว่าจะพบได้ไม่บ่อย แต่ WHO ระบุว่า การติดเชื้อฮันตาไวรัสสามารถแพร่จาก “คนสู่คน” ได้ด้วยเช่นกัน 

-ทั่วโลกมีผู้ป่วย ฮันตาไวรัส เท่าไหร่ ?

มีการประเมินว่าทั่วโลกมีผู้ป่วยฮันตาไวรัส ประเภท Haemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) ประมาณ 150,000 รายต่อปี โดยส่วนใหญ่อยู่ในยุโรปและเอเชียและมากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยมักพบใน “จีน” ขณะที่ ข้อมูลล่าสุดจากสหรัฐฯ  ระบุว่า ตั้งแต่ปี 1993 ซึ่งเป็นช่วงเริ่มมีการเฝ้าระวังโรคนี้จนถึงปี 2023 มีผู้ป่วยรวม 890 ราย ภายในประเทศ

อย่างไรก็ตาม เชื้อไวรัสที่เป็นสายพันธุ์ย่อยของฮันตาไวรัส ที่เรียกว่า “โซล ไวรัส” (Seoul virus) มีหนูนอร์เวย์ หรือที่รู้จักว่ามันคือ “หนูสีน้ำตาล” เป็นพาหะสามารถพบได้ทั่วโลกรวมถึงในสหรัฐฯ ด้วย

ย้อนไปเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2025 ที่ผ่านมา เบ็ตซี อาราคาวะ ภรรยาของนักแสดงเจ้าของรางวัลออสการ์ “จีน แฮ็กแมน” เสียชีวิตจากอาการป่วยทางระบบทางเดินหายใจที่เชื่อมโยงกับเชื้อฮันตาไวรัส โดยแพทย์เชื่อว่าอาราคาวะติดเชื้อฮันตาไวรัสประเภท Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบบ่อยที่สุดในสหรัฐฯ และนำไปสู่การเสียชีวิตของเธอ

นอกจากนี้ จากการตรวจสอบบ้านพัก ยังพบรังหนูและซากหนูบางส่วนในอาคารภายนอกบริเวณบ้านซึ่งเป็นสถานที่ที่พบร่างของเธอด้วย ซึ่งบันทึกของตำรวจยังระบุว่า ก่อนเสียชีวิต อาราคาวะได้ค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับอาการของไข้หวัดและโควิด-19 ทางอินเทอร์เน็ตในช่วงไม่กี่วันก่อนหน้า

- ฮันตาไวรัส รักษาหายหรือไม่ ?

คำตอบคือ ปัจจุบัน “ยังไม่มีการรักษา” หรือวัคซีนเฉพาะสำหรับการติดเชื้อฮันตาไวรัส 

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งชาติของสหรัฐฯ (CDC) แนะนำว่าแนวทางการรักษาฮันตาไวรัส ในขณะนี้คือ “รักษาตามอาการ” ซึ่งอาจรวมถึงการให้ออกซิเจน การใช้เครื่องช่วยหายใจ การให้ยาต้านไวรัส และในบางกรณีอาจต้องฟอกไต แต่ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องเข้ารับการรักษาในห้องผู้ป่วยวิกฤต (ICU) และในบางกรณีอาจต้องใส่ท่อช่วยหายใจ

CDC ยังแนะนำให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับหนูในบ้านหรือสถานที่ทำงาน เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ นอกจากนี้ ยังควรปิดช่องทางที่หนูอาจเข้ามาได้ เช่น ในชั้นใต้ดินหรือห้องใต้หลังคา และควรสวมอุปกรณ์ป้องกันเมื่อทำความสะอาดมูลหนู เพื่อหลีกเลี่ยงการสูดดมอากาศที่ปนเปื้อนเชื้อและเป็นที่มาของการติดฮันตาไวรัส 

-ผู้เชี่ยวชาญแปลกใจไม่เคยพบ “ฮันตาไวรัส” บนเรือสำราญมาก่อน

เอมิลี อับโดเลอร์ แพทย์และผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านอายุรศาสตร์จาก University of Michigan Medical School กล่าวว่า “ไม่เคยทราบว่ามีรายงานกรณีแบบนี้บนเรือสำราญมาก่อน” เธอและผู้เชี่ยวชาญอีกคนระบุว่า แหล่งที่เป็นไปได้ของเชื้ออาจมาจากมูลหนูบนตัวเรือเองหรือจากสถานที่ที่เรือไปจอดแวะ และเนื่องจากเรือลำนี้เคยอยู่ในทวีปอเมริกาใต้ จึงมีความเป็นไปได้เช่นกันว่าเชื้ออาจแพร่จากคนสู่คนได้

อับโดเลอร์ กล่าวด้วยว่า “นี่ไม่ใช่การติดเชื้อที่พบบ่อย” และยิ่งพบได้น้อยมากที่จะมีความเป็นไปได้ของการแพร่จากคนสู่คน เธอกล่าวเสริมมีคนป่วยถึง 6 คนบนเรือสำราญ ซึ่งเธอไม่เคยได้ยินมาก่อนสำหรับการติดเชื้อประเภทนี้