โลกร้อนยิ่งอันตราย เพิ่มโอกาสติดเชื้อ ทั้งโรคอุบัติใหม่-อุบัติซ้ำ แถมดื้อยารักษายาก

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ในหัวข้อโลกร้อนทำให้เกิดโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ และอุบัติซ้ำ น่ากลัวกว่าที่คิด!

โดย ดร.สนธิ ระบุว่า องค์การอนามัยโลก (WHO) เตือนว่าสภาวะโลกรวนกำลังเปลี่ยนรูปแบบการระบาดของโรคโดยเริ่มเห็นการระบาดของไข้เลือดออกและมาลาเรียในพื้นที่ที่ไม่เคยเจอมาก่อนเพิ่มขึ้นทุกปีรวมถึงมีฤดูกาลระบาดที่ยาวนานขึ้นโดยคาดการณ์ว่าในช่วงปี 2030-2050 โลกร้อนขึ้นจะทำให้มีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นโดยประมาณ 250,000 ราย จากโรคมาลาเรีย อหิวาตกโรคและภาวะขาดสารอาหาร และจะเกิดโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำจำนวนมากขึ้น

ทำไมโลกร้อนจึงทำเกิดโรคอุบัติใหม่?

สาเหตุหนึ่งเป็นเพราะอุณหภูมิที่อุ่นขึ้นสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้กับพาหะของเชื้อโรคโตเร็ว ขยายพื้นที่ แมลงและสัตว์สามารถนำโรคขยายพันธุ์เร็วขึ้นและย้ายไปเขตที่ไม่เคยร้อนมาก่อน ขณะที่เชื้อโรคกลายพันธุ์ จากอุณหภูมิที่สูงขึ้นกดดันให้ไวรัสและแบคทีเรียพัฒนาสายพันธุ์เพื่อให้ทนความร้อน ซึ่งอาจทำให้ดื้อยาหรือรุนแรงขึ้นได้ นอกจากนี้ ระบบนิเวศที่ปั่นป่วนจนสัตว์ป่า มนุษย์ และเชื้อโรคถูกบีบให้มาเจอกันในสภาพแวด ล้อมที่เปลี่ยนไปจากเดิม

โรคอุบัติใหม่ที่น่ากลัวจากโลกร้อน

การที่ป่าไม้ถูกทำลายและมีภูมิอากาศที่ร้อนขึ้นบีบบังคับให้สัตว์ป่าต้องอพยพย้ายถิ่นฐาน เช่น ค้างคาว หนู สัตว์ปีก เข้ามาใกล้ชิดกับชุมชนมนุษย์และสัตว์เลี้ยงมากขึ้นส่งผลให้เชื้อไวรัสในสัตว์ป่า "กระโดด" มาติดเชื้อในคนได้ง่ายขึ้นรวมทั้งยังเกิดการ "ก้าวกระโดดข้ามสายพันธุ์" ของเชื้อโรค (Spillover) เช่น ไวรัสสายพันธุ์ใหม่คล้ายกรณีโควิด-19, ไข้หวัดนก H5N1 หรือไวรัสนิปาห์

ไข้หวัดนก

นกอพยพเปลี่ยนเส้นทางและเวลา เนื่องจากสภาพอากาศได้แพร่วิวัฒนาการสายพันธุ์ใหม่ ๆ ได้ง่ายขึ้น

ไวรัสนิปาห์ (Nipah Virus) และอีโบลา (Ebola)

เกิดจากการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยของค้างคาวแม่ไก่และสัตว์ป่า จนนำเชื้อมาสู่มนุษย์

เชื้อโรคโบราณฟื้นคืนชีพจากชั้นดินเยือกแข็ง (Permafrost Pathogens)

เมื่อชั้นดินเยือกแข็งคงตัว (Permafrost) ในแถบอาร์กติก ไซบีเรีย หรือ อลาสกา ละลายลงส่งผลให้เชื้อไวรัสและแบคทีเรียโบราณที่ถูกแช่แข็งไว้นับหมื่นปีหลุดลอยกลับเข้ามาในระบบนิเวศอีกครั้ง เช่น การระบาดของ โรคแอนแทรกซ์ (Anthrax) ในไซบีเรียเมื่อปี 2016 เกิดจากซากของกวางเรนเดียร์ที่ติดเชื้อแอนแทรกซ์เมื่อ 75 ปีก่อนละลายออกมาจากน้ำแข็ง ซึ่งส่งผลให้มีผู้ติดเชื้อและเสียชีวิตจำนวนมาก

โรคติดเชื้อจากเชื้อราอุบัติใหม่

การที่โลกอุ่นขึ้นทำให้เชื้อราปรับตัวและทนความร้อนได้ดีขึ้นตัวอย่างที่เด่นชัดคือ เชื้อรา Candida auris ที่ดื้อยาหลายขนานและระบาดในโรงพยาบาล รวมถึงเชื้อราที่ก่อโรค Valley Fever (Coccidioidomycosis) ที่แพร่กระจายผ่านฝุ่นละอองในพื้นที่แห้งแล้งและกำลังขยายวงกว้างขึ้น