TCASTFolio ระบบกลางโชว์ผลงาน สกัดจ้างทำ “พอร์ต”

ทุกวันนี้การเข้ามหาวิทยาลัยของเด็กไทย
ไม่ได้วัดกันแค่ข้อสอบอีกต่อไป

แต่วัดกันที่…แฟ้มผลงาน หรือที่มักเรียกว่าพอร์ตโฟลิโอ

โดยในระยะหลังรอบพอร์ตโฟลิโอ ไม่ใช่แค่ทางเลือกของแข่งขัน
 แต่คือ สมรภูมิแย่งที่นั่งเข้ามาหวิทยาลัยอย่างดุเดือด จนแทบจะกลายเป็นประตูทางเข้าหลักสู่รั้วมหาวิทยาลัย

จากสถิติพบว่าสัดส่วนการรับนักศึกษาในรอบ Portfolio จากเดิม 21.5% ในปี 2561 พุ่งขึ้นเป็น 36.3% ในปี 2568

และใน TCAS ปี 2569 มหาวิทยาลัยกว่า 60 แห่ง เปิดรับรอบพอร์ตสูงถึง 196,051 ที่นั่ง ซึ่งพบว่ามีผู้ยื่นสมัครในรอบนี้รวม 204,728 คน

ท่ามกลางการตั้งคำถามว่าการแข่งขันในรอบพอร์ตอาจสร้างความเหลื่อมล้ำมากกว่าการแข่งขันในรอบอื่น เพราะผู้มีจ้นทุน และโอกาสทีี่มากกว่า มีแนวโน้มในการสร้างพอร์ตที่ดีได้มากกว่า

นั่นทำให้ศาสตราจารย์ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ( อว.) หารือกับที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย หรือ ทปอ. เพื่อดันแนวคิด “TCAS เท่าเทียม” แก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในระบบการสอบเข้ามหาวิทยาลัยแบบจริงจัง

โดยมีมาตรการหลักมี 3 เรื่อง

หนึ่ง ตรึงค่าสมัครสอบ TCAS อัตราเดิม

สอง ฟรีค่าสอบ A-Level สูงสุด 7 วิชา 

และ สาม ลดค่าสมัครรอบ Portfolio 25% สำหรับนักเรียนในระบบ กสศ. เพื่อช่วยลดภาระเด็กและผู้ปกครอง

ขณะที่ไฮไลต์ของการกำหนดมาตรการการคัดเลือกคนเข้ามหาวิทยาลัยไม่ใช่เรื่องลดค่าใช้จ่าย แต่คือการสร้างความเท่าเทียมในรอบพอร์ตด้วยระบบ “TCASFolio”

TCASFolio คืออะไร?

TCASFolio คือ ระบบการสร้าง Portfolio ส่วนกลาง สำหรับการคัดเลือกนักเรียนเข้ามหาวิทยาลัยใน “รอบ Portfolio”
โดยมีการทดลองใช้ใน TCAS ปี 2569 แล้ว

เป้าหมายของ TCASFolio คือการทำให้พอร์ตอยู่ในรูปแบบเดียวกัน ลดภาระเด็ก ลดความจำเป็นในการทำพอร์ตหนาเกินเหตุ
เน้นเฉพาะเนื้อหาที่จำเป็นและตรงกับสาขาที่สมัคร

ระบบนี้จะช่วยลดงานเอกสารซ้ำซ้อน กรอกครั้งเดียว ใช้ได้หลายรอบ
และยังพยายามตัดปัญหาใหญ่ที่อยู่ใต้พรมมานาน นั่นคือ
“พอร์ตเชิงพาณิชย์” หรือการจ้างทำพอร์ต

เพราะที่ผ่านมาพบว่าพอร์ตจำนวนมากไม่ได้สะท้อนความสามารถของเด็ก แต่สะท้อนโอกาส และต้นทุนทางสังคมที่เหนือกว่า

TCASFolio จึงถูกออกแบบเพื่อ “ลดค่านิยมซื้อผลงาน” และหวังจะเป็นเครื่องมือหนึ่งในการลดความเหลื่อมล้ำในการแข่งขัน

ทปอ.เตรียม “ปรับสมดุล” รอบพอร์ต

นอกจาก TCASFolio แล้ว ทปอ. ยังเตรียมปรับสมดุลจำนวนรับในรอบ Portfolio
โดยกำหนดแนวทางว่า เฉลี่ยไม่เกิน 30% พร้อมทบทวนเกณฑ์คัดเลือกให้ “เท่าเทียมและโปร่งใส” มากขึ้น
รวมถึงอาจพิจารณาปรับลำดับการยื่น Portfolio ให้เกิดหลังจากสอบส่วนกลางเสร็จสิ้นก่อน เพื่อรักษาโอกาสของผู้สมัครทุกกลุ่ม
และไม่ทำให้เด็กที่ถนัดสอบข้อเขียนถูกตัดสิทธิ์ตั้งแต่ต้นทาง

แม้ TCASFolio จะถูกออกแบบมาเพื่อทำให้การแข่งขันยุติธรรมขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มนักเรียนเปราะบาง ที่มักเสียเปรียบในสนามพอร์ตมากที่สุด

แต่ในมุมมองของแหล่งข่าวรายหนึ่ง ซึ่งเป็นอาจารย์ผู้คัดเลือก Portfolio ในระดับมหาวิทยาลัย มองว่าระบบ TCASFolio ที่ทดลองใช้ใน TCAS ปี 2569
อาจเหมาะกับการคัดเลือก “บางคณะ บางสาขา” เท่านั้น

เพราะในบางสาขาสิ่งที่มหาวิทยาลัยอยากเห็น ไม่ใช่แค่ข้อมูลในแบบฟอร์ม แต่คือ “ตัวตน” และ “แนวคิด” ของเด็ก

โดยเฉพาะสาขาที่ต้องการการนำเสนอผ่านงานสร้างสรรค์ เช่น นิเทศศาสตร์ ศิลปกรรม หรือสถาปัตย์ ที่ Portfolio ไม่ใช่แค่เอกสารประกอบสมัคร
แต่เป็นพื้นที่แสดงมุมมอง รสนิยม และความคิดเชิงออกแบบของผู้สมัคร

และหากพอร์ตถูกทำให้เป็นรูปแบบมาตรฐานมากเกินไป อาจทำให้การคัดเลือกในสายสร้างสรรค์ กลายเป็นการวัดเพียงข้อมูล และตัวอักษร
แต่ไม่สามารถวัดตัวตนและความสามรถที่แท้จริงได้

สุดท้าย TCASFolio อาจช่วยลดภาระ และความเหลื่อมล้ำได้บางส่วน
แต่ระบบนี้จะพาไปถึงเป้าหมายได้จริงหรือไม่  ยังถือเป็นโจทย์ใหญ่ของระบบ TCAS เท่าเทียม