"TCAS เท่าเทียม" แก้ปัญหา Portfolio เหลื่อมล้ำ ตัดวงจรธุรกิจปั้น “พอร์ต”

การก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัย คือ จุดเปลี่ยนชีวิตของเด็กมัธยมปลายเกือบทุกคน 

แต่ในสนามรบที่ชื่อว่า TCAS วันนี้ ภาพฝันของความเท่าเทียมที่ตั้งใจลดการกวดวิชาเพื่อเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัย กำลังถูกตั้งคำถามว่าอาจเป็นการสร้างความเหลื่อมล้ำในการก้าวเช้าสู่รั้วสถาบันอุดมศึกษาเสียยิ่งกว่าเดิม 

โดยเฉพาะการคัดเลือกผ่านรอบแฟ้มสะสมผลงาน หรือที่รู้จักอย่างแพร่หลายว่า รอบ Portfolio ที่ถูกออกแบบขึ้นมาเพื่อลดการกวดวิชา กำลังกลายเป็นระบบที่ สร้างความเหลื่อมล้ำหนักกว่าเดิมหรือเปล่า

เพราะในบางครั้งพอร์ตไม่ได้เกิดจากความสามารถ หรือความพยายามเพียงอย่างเดียว แต่มันเกิดจากทุนทรัพย์ และโอกาสที่ไม่เท่ากัน 

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือ สภาพัฒน์ เคยชี้ว่า ระบบ Portfolio มีแนวโน้มคัดเลือก “คนเก่งที่มีต้นทุนสูง” มากกว่า “คนที่มีศักยภาพจริง”

และอาจซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาโดยเฉพาะเด็กกลุ่มเปราะบาง

ขณะที่มหาวิทยาลัยไทยชั้นน้ำกลับให้ความสำคัญกับรอบนี้มากขึ้นเรื่อย ๆ

จากสถิติที่ผ่านมาพบว่าสัดส่วนการรับนักศึกษาในรอบ Portfolio ขยับจาก 21.5% ในปี 2561
พุ่งเป็น 36.3% ในปี 2568

และล่าสุดใน TCAS69  มหาวิทยาลัยทั่วประเทศเปิดคัดเลือกรอบพอร์ตเกือบ 2 แสนที่นั่ง และยืนยันสิทธิ์ไปแล้วกว่า แสนคน  ในขณะที่การสมัครคัดเลือกในรอบอื่น…กลับลดลง

เมื่อจำนวนเปิดรับรอบพอร์ตที่นั่งมากขึ้น แน่นอนว่าการแข่งขันในรอบนี้ยิ่งดุเดือดเพิ่มขึ้น 

แต่คำถามคือ เด็กทุกคนมีโอกาสสร้างพอร์ตเท่ากันจริงหรือ?

เด็กโรงเรียนดังในเมือง เมื่อเทียบกับเด็กโรงเรียนเล็กต่างจังหวัด ย่อมเห็นถึงความได้เปรียบ ทั้งทุน เครือข่าย และโอกาส ที่แตกต่างกัน 
 

ขณะเดียวกันยังพบว่า “ธุรกิจปั้นพอร์ต” เติบโตขึ้นทุกปี ไม่ว่าจะเป็นค่ายฝึกประสบการณ์ workshop อาชีพ หรือโรงเรียนเฉพาะทางปูพื้นฐานสู่คณะที่ใฝ่ฝัน 

แน่นอน Portfolio มีข้อดี คือทำให้มหาวิทยาลัยเห็นตัวตน และความถนัดของเด็ก
ในสิ่งที่ข้อสอบอาจวัดไม่ได้

แต่ถ้าสุดท้ายระบบนี้กำลังคัด คนมีต้นทุน มากกว่า คนมีความสามารถ

สุด้ทายประตูมหาวิทยาลัยที่เปิดกว้างอาจไม่ใช่สนามที่เท่าเทียมสำหรับทุกคน