รีเซต

สารหนูในแม่น้ำกกไปถึงไหนแล้ว? เปิดเส้นทางน้ำสู่แม่น้ำโขง

สารหนูในแม่น้ำกกไปถึงไหนแล้ว? เปิดเส้นทางน้ำสู่แม่น้ำโขง
TNN ช่อง16
21 พฤศจิกายน 2569 ( 19:50 )
10

สถานการณ์สารหนูในแม่น้ำภาคเหนือยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตาม โดยเฉพาะแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญของจังหวัดเชียงราย และมีเส้นทางเชื่อมต่อกับแม่น้ำโขง ทำให้เกิดคำถามว่าสารปนเปื้อนที่ตรวจพบในพื้นที่ลุ่มน้ำจะสามารถเคลื่อนตัวไปได้ไกลเพียงใด และมีความเสี่ยงต่อประชาชนในพื้นที่ปลายน้ำมากน้อยแค่ไหน

แม้แม่น้ำเหล่านี้จะเชื่อมโยงกันตามธรรมชาติ แต่การไหลของน้ำไม่ได้หมายความว่าสารหนูจะมีความเข้มข้นเท่ากันตลอดเส้นทาง เพราะปริมาณสารปนเปื้อนขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปริมาณน้ำ กระแสน้ำ ตะกอน และสภาพแวดล้อมในแต่ละพื้นที่ การประเมินสถานการณ์จึงต้องอาศัยผลตรวจวัดทางวิทยาศาสตร์ที่ระบุจุดเก็บตัวอย่างและช่วงเวลาอย่างชัดเจน

สารหนูในแม่น้ำกก ไหลไปถึงแม่น้ำโขงได้หรือไม่?

หากพิจารณาตามลักษณะภูมิศาสตร์ แม่น้ำกกมีต้นน้ำอยู่ในพื้นที่รัฐฉาน ประเทศเมียนมา ก่อนจะไหลเข้าสู่ประเทศไทยผ่านจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย และไหลลงสู่แม่น้ำโขงบริเวณอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

ขณะที่แม่น้ำสายเป็นแม่น้ำชายแดนไทย–เมียนมา ไหลมาบรรจบกับแม่น้ำรวก ก่อนที่แม่น้ำรวกจะไหลลงสู่แม่น้ำโขงบริเวณพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ

เส้นทางดังกล่าวทำให้แม่น้ำโขงเป็นพื้นที่ปลายน้ำที่มีความเกี่ยวข้องกับระบบลุ่มน้ำทั้งสองสาย และเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ควรติดตามคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

ในทางวิทยาศาสตร์ สารหนูที่อยู่ในน้ำสามารถเคลื่อนตัวไปตามกระแสน้ำได้ ขณะที่สารหนูบางส่วนอาจจับกับอนุภาคตะกอนและสะสมอยู่ในบริเวณต่าง ๆ ของลำน้ำ

อย่างไรก็ตาม การระบุว่าสารหนูจากพื้นที่ต้นน้ำเคลื่อนตัวไปถึงจุดใดแล้ว จำเป็นต้องใช้ข้อมูลผลตรวจคุณภาพน้ำประกอบกัน โดยเฉพาะการเปรียบเทียบค่าความเข้มข้นระหว่างจุดต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ

ดังนั้น แม่น้ำกกและแม่น้ำรวกมีเส้นทางไหลลงสู่แม่น้ำโขงจริง แต่ยังไม่สามารถใช้ข้อเท็จจริงทางภูมิศาสตร์เพียงอย่างเดียวมายืนยันว่าพื้นที่ใดในแม่น้ำโขงมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน

ตรวจพบสารหนู กับสารหนูเกินมาตรฐาน ต่างกันอย่างไร?

ประเด็นสำคัญที่ประชาชนควรทำความเข้าใจคือ การตรวจพบสารหนูในน้ำไม่ได้หมายความว่าน้ำนั้นมีระดับสารหนูเกินมาตรฐานหรือเป็นอันตรายทันที

สารหนูเป็นธาตุที่สามารถพบได้ตามธรรมชาติในดิน หิน และแหล่งน้ำบางแห่ง ขณะเดียวกันกิจกรรมของมนุษย์บางประเภทก็อาจเกี่ยวข้องกับการเพิ่มปริมาณสารหนูในสิ่งแวดล้อมได้เช่นกัน

การประเมินความเสี่ยงจึงต้องพิจารณาจากค่าความเข้มข้นของสารหนูที่ตรวจพบ รวมถึงลักษณะการใช้น้ำของประชาชนในแต่ละพื้นที่

องค์การอนามัยโลก หรือ WHO กำหนดค่าแนวทางสารหนูในน้ำดื่มไว้ที่ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร โดยเป็นค่าอ้างอิงสำหรับคุณภาพน้ำดื่ม ไม่ใช่เกณฑ์ที่สามารถนำไปใช้ตัดสินคุณภาพน้ำในแม่น้ำทุกประเภทได้โดยตรง

นอกจากนี้ การตรวจคุณภาพน้ำเพียงครั้งเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับประเมินสถานการณ์ทั้งหมด เนื่องจากค่าความเข้มข้นของสารปนเปื้อนสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามฤดูกาล ปริมาณฝน และการไหลของน้ำ

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงจำเป็นต้องตรวจวัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เห็นแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงและสามารถแจ้งเตือนประชาชนได้อย่างเหมาะสม

สารหนูส่งผลต่อสุขภาพอย่างไร?

สารหนูเป็นสารที่ต้องเฝ้าระวังด้านสุขภาพ โดยเฉพาะสารหนูอนินทรีย์ซึ่งอาจเข้าสู่ร่างกายผ่านน้ำดื่มและอาหารที่มีการปนเปื้อน

การได้รับสารหนูในปริมาณสูงอาจทำให้เกิดอาการผิดปกติเฉียบพลัน เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และท้องเสีย ส่วนการได้รับสารหนูอนินทรีย์เป็นเวลานานอาจส่งผลต่อผิวหนัง ระบบประสาท และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งบางชนิด

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อสุขภาพขึ้นอยู่กับปริมาณสารที่ได้รับ ระยะเวลาการสัมผัส และปัจจัยเฉพาะบุคคล จึงไม่สามารถสรุปได้ว่าประชาชนที่อาศัยอยู่ใกล้แม่น้ำที่มีรายงานสารปนเปื้อนจะได้รับผลกระทบต่อสุขภาพทุกคน

สำหรับประชาชนที่ใช้น้ำจากแม่น้ำโดยตรง ควรติดตามประกาศจากกรมควบคุมมลพิษ หน่วยงานสาธารณสุข และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะคำแนะนำเกี่ยวกับการนำน้ำมาใช้ดื่ม ประกอบอาหาร และการเกษตร

สิ่งที่ต้องระวังคือ การต้มน้ำตามปกติไม่สามารถกำจัดสารหนูที่ละลายอยู่ในน้ำได้ หากแหล่งน้ำมีความเสี่ยงจึงควรใช้น้ำจากระบบที่ผ่านการตรวจสอบและได้รับการยืนยันว่าปลอดภัยสำหรับการบริโภค

รัฐบาลไทยเดินหน้าแก้ปัญหา จับมือเมียนมาตรวจสอบคุณภาพน้ำ

สำหรับความคืบหน้าด้านนโยบาย เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2569 ประเทศไทยและเมียนมาได้ลงนามขอบเขตอำนาจหน้าที่ หรือ TOR เพื่อจัดตั้งคณะทำงานร่วมด้านการจัดการคุณภาพน้ำในแม่น้ำที่เป็นพรมแดนและแม่น้ำที่ไหลผ่านระหว่างสองประเทศ

ข้อตกลงดังกล่าวมีระยะเวลา 3 ปี ครอบคลุมการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิชาการ และการพิจารณามาตรการร่วมเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม

การจัดตั้งกลไกความร่วมมือครั้งนี้มีความสำคัญ เนื่องจากการติดตามคุณภาพน้ำในแม่น้ำข้ามพรมแดนจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจากหลายพื้นที่ โดยเฉพาะบริเวณต้นน้ำที่อยู่นอกเขตอำนาจของประเทศไทย

ต่อมาเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงต่อสภาผู้แทนราษฎรว่า ไทยและเมียนมามีกำหนดประชุมร่วมกันในวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569

ฝ่ายไทยเตรียมเสนอแนวทางเข้าตรวจสอบพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับข้อกังวลด้านคุณภาพน้ำ รวมถึงการจัดตั้งจุดตรวจวัดและจุดดักตะกอน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามสถานการณ์

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการดังกล่าวยังต้องรอผลการหารือและความเห็นชอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของทั้งสองประเทศ ก่อนกำหนดแนวทางปฏิบัติอย่างเป็นทางการ

ทำไมต้องตรวจทั้งน้ำ ตะกอน และพื้นที่ปลายน้ำ?

การตรวจสอบสารหนูในแม่น้ำมีความซับซ้อนกว่าการเก็บตัวอย่างน้ำเพียงจุดเดียว เพราะสารหนูสามารถอยู่ในรูปที่ละลายในน้ำหรือเกี่ยวข้องกับอนุภาคตะกอนได้

ในช่วงที่กระแสน้ำไหลแรง ตะกอนบางส่วนอาจถูกพัดพาไปตามลำน้ำ ขณะที่ช่วงน้ำไหลช้าหรือบริเวณที่มีการสะสมตะกอน อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงของปริมาณสารในแต่ละพื้นที่

ด้วยเหตุนี้ การติดตามคุณภาพน้ำจึงควรครอบคลุมหลายจุดและหลายช่วงเวลา รวมถึงการตรวจตะกอนและการประเมินผลกระทบต่อระบบนิเวศตามความเหมาะสม

สำหรับแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก พื้นที่ที่ควรติดตามเป็นพิเศษ ได้แก่ จุดที่ลำน้ำไหลเข้าสู่ประเทศไทย บริเวณชุมชนที่ใช้น้ำ และจุดบรรจบกับแม่น้ำโขง

ข้อมูลจากจุดตรวจเหล่านี้จะช่วยให้หน่วยงานสามารถเปรียบเทียบแนวโน้มคุณภาพน้ำ และประเมินได้ว่าควรกำหนดมาตรการเฝ้าระวังเพิ่มเติมในพื้นที่ใด

สารหนูไปถึงไหนแล้ว ประชาชนต้องติดตามอะไรต่อ?

สำหรับสถานการณ์ ณ วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ข้อมูลที่นำมาประกอบบทความยังไม่สามารถยืนยันค่าความเข้มข้นของสารหนูรายจุดล่าสุดได้ จึงไม่อาจสรุปว่าพื้นที่ใดของแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก หรือแม่น้ำโขง มีสารหนูเกินค่ามาตรฐานในขณะนี้

ประเด็นสำคัญที่ต้องติดตามคือผลตรวจคุณภาพน้ำจากกรมควบคุมมลพิษ โดยเฉพาะข้อมูลที่ระบุจุดเก็บตัวอย่าง วันที่ตรวจวัด และค่าความเข้มข้นของสารหนู เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบสถานการณ์ระหว่างพื้นที่ได้อย่างถูกต้อง

ขณะเดียวกัน ผลการประชุมร่วมไทย–เมียนมาในวันที่ 25–26 พฤศจิกายน จะเป็นอีกหนึ่งความคืบหน้าสำคัญของการพัฒนาความร่วมมือด้านการตรวจสอบและจัดการคุณภาพน้ำข้ามพรมแดน

สำหรับประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำ การติดตามข้อมูลจากหน่วยงานราชการอย่างต่อเนื่องยังเป็นแนวทางสำคัญในการประเมินความเสี่ยง โดยเฉพาะการเลือกใช้น้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและการประกอบอาชีพ

ยอดนิยมในตอนนี้

แท็กยอดนิยม

ข่าวที่เกี่ยวข้อง