รีเซต

วันเด็กสากล 20 พฤศจิกายน เปิด 3 ปัญหาสิทธิเด็กไทยที่ต้องเร่งแก้

วันเด็กสากล 20 พฤศจิกายน เปิด 3 ปัญหาสิทธิเด็กไทยที่ต้องเร่งแก้
TNN ช่อง16
20 พฤศจิกายน 2569 ( 09:25 )
11

วันเด็กสากล 20 พฤศจิกายน เปิดปัญหาสิทธิเด็กไทยที่ยังต้องแก้ไข

วันที่ 20 พฤศจิกายนของทุกปี ตรงกับวันเด็กสากล หรือ World Children's Day วันที่องค์การสหประชาชาติกำหนดขึ้นเพื่อส่งเสริมสิทธิและความเป็นอยู่ของเด็กทั่วโลก โดยมีความเกี่ยวข้องกับการรับรองปฏิญญาว่าด้วยสิทธิเด็กในปี 2502 และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กในปี 2532 ซึ่งประเทศไทยเข้าเป็นภาคีตั้งแต่ปี 2535

ผ่านมากว่า 3 ทศวรรษหลังประเทศไทยเข้าร่วมอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนยังมีหลายด้านที่ต้องได้รับการแก้ไข โดยเฉพาะเด็กที่ขาดโอกาสทางการศึกษา ความรุนแรงที่เกิดขึ้นภายในครอบครัว และภัยคุกคามจากโลกออนไลน์ ซึ่งมีรูปแบบเปลี่ยนแปลงไปตามเทคโนโลยี

ข้อมูลจากกระทรวงศึกษาธิการ กรมกิจการเด็กและเยาวชน และองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย พบตัวเลขที่น่าสนใจ โดยปีการศึกษา 2568 ประเทศไทยมีกลุ่มเป้าหมายเด็กนอกระบบการศึกษา 603,095 คน ขณะที่สถิติผู้กระทำความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชนในปี 2567 เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวเมื่อเทียบกับปี 2565 ส่วนการล่วงละเมิดทางเพศออนไลน์ยังเป็นความเสี่ยงที่พบในเด็กอายุตั้งแต่ระดับประถมศึกษา

เด็กนอกระบบการศึกษา 6 แสนคน กลุ่มวัยรุ่น 15–17 ปีมากที่สุด

ข้อมูลจากระบบ Thailand Zero Dropout ของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ณ วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ปีการศึกษา 2568 มีกลุ่มเป้าหมายเด็กนอกระบบการศึกษา 603,095 คน แบ่งเป็นเด็กไทย 490,264 คน และเด็กต่างชาติ 112,831 คน

จากจำนวนดังกล่าว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการติดตามแล้ว 324,518 คน คิดเป็นร้อยละ 53.8 ส่วนอีก 278,577 คน หรือร้อยละ 46.2 ยังอยู่ระหว่างติดตาม โดยกลุ่มที่ดำเนินการแล้วสามารถพบตัวเด็ก 241,439 คน และไม่พบตัว 83,079 คน ทั้งนี้ การติดตามพบตัวเด็กยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเด็กทั้งหมดกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาแล้ว

หากแยกตามช่วงอายุ พบว่าเด็กอายุ 15–17 ปี มีจำนวนมากที่สุด 182,605 คน รองลงมาคือเด็กอายุ 6–11 ปี จำนวน 174,794 คน เด็กอายุ 18 ปีขึ้นไป 107,408 คน เด็กอายุ 12–14 ปี จำนวน 80,572 คน และเด็กอายุ 3–5 ปี จำนวน 57,716 คน

กลุ่มอายุ 15–17 ปี เป็นช่วงที่เด็กกำลังเปลี่ยนผ่านจากการศึกษาภาคบังคับไปสู่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายหรือสายอาชีพ การออกจากระบบการศึกษาในช่วงวัยนี้อาจทำให้เด็กมีข้อจำกัดในการศึกษาต่อและพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการทำงาน

สำหรับสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการออกนอกระบบการศึกษา ฐานข้อมูลพบเด็กที่ต้องย้ายถิ่นฐานตามผู้ปกครองบ่อยครั้ง 76,327 คน และเด็กที่ต้องทำงานหารายได้ 34,422 คน ขณะเดียวกัน ยังพบเด็กที่กำลังศึกษาอยู่ภายในประเทศ 42,214 คน และเด็กที่อยู่ในการศึกษาทางเลือก 8,574 คน ซึ่งต้องตรวจสอบสถานะเป็นรายบุคคล เพื่อให้การช่วยเหลือตรงกับสภาพปัญหา

ย้อนตัวเลข 3 ปี เด็กนอกระบบลดลง แต่ยังต้องติดตามอีกกว่า 2.7 แสนคน

รายงานประจำปี 2568 ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. ระบุว่า จำนวนเด็กที่ไม่พบชื่อในระบบการศึกษาลดลงจาก 1,025,514 คน ในปี 2566 เหลือ 890,463 คน ในปี 2567 และ 603,095 คน ในปี 2568

อย่างไรก็ตาม กสศ. ชี้แจงว่าตัวเลขที่ลดลงในปี 2568 ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการปรับขอบเขตการนับข้อมูลเด็กที่ไม่ใช่สัญชาติไทยจำนวน 270,730 คน จึงไม่สามารถนำส่วนต่างทั้งหมดไปนับเป็นจำนวนเด็กที่กลับเข้าสู่ระบบการศึกษาได้

รัฐบาลเดินหน้ามาตรการ Thailand Zero Dropout โดยให้หน่วยงานด้านการศึกษาและหน่วยงานในพื้นที่ร่วมกันค้นหาเด็กเป็นรายบุคคล พร้อมจัดรูปแบบการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับข้อจำกัดของแต่ละครอบครัว ทั้งการศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาทางเลือก

ข้อมูลที่รัฐบาลเปิดเผยเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2569 ระบุว่า กรุงเทพมหานครสามารถติดตามเด็กนอกระบบการศึกษาได้ 58,485 คน และช่วยเหลือให้กลับเข้าสู่การศึกษาแล้ว 30,968 คน พร้อมอนุมัติการจัดการศึกษาโดยครอบครัว หรือโฮมสคูล 153 ครอบครัว

สำหรับภาพรวมประเทศ ยังต้องติดตามความคืบหน้าของเด็กอีก 278,577 คน ที่อยู่ระหว่างดำเนินการ รวมถึงตรวจสอบว่าเด็กที่พบตัวแล้วได้รับการช่วยเหลือด้านการศึกษาอย่างไร และสามารถเรียนต่อเนื่องได้หรือไม่

ความรุนแรงต่อเด็กเพิ่มขึ้น 98.6% ในรอบ 3 ปี

นอกจากปัญหาด้านการศึกษาแล้ว ความรุนแรงต่อเด็กยังเป็นอีกประเด็นที่น่ากังวล โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นภายในครอบครัว

ข้อมูลจากกรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ระบุว่า ในปีงบประมาณ 2565 มีผู้กระทำความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชนที่เข้าสู่ระบบรายงาน 759 ราย ก่อนเพิ่มเป็น 1,123 ราย ในปี 2566 และ 1,507 ราย ในปี 2567

เมื่อเปรียบเทียบระหว่างปี 2565 กับปี 2567 พบว่าจำนวนผู้กระทำความรุนแรงเพิ่มขึ้น 748 ราย หรือร้อยละ 98.6 ภายในระยะเวลา 3 ปี

ในจำนวนผู้กระทำความรุนแรงปี 2567 พบว่าเป็นบุคคลภายในครอบครัว 946 ราย คิดเป็นร้อยละ 62.8 ส่วนบุคคลภายนอกครอบครัวมีจำนวน 561 ราย หรือร้อยละ 37.2

ตัวเลขนี้ทำให้การป้องกันความรุนแรงภายในครอบครัวเป็นประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญควบคู่กับความปลอดภัยในโรงเรียนและชุมชน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเป็นจำนวนผู้กระทำที่ถูกบันทึกในระบบรายงาน ไม่ใช่จำนวนเด็กที่ถูกกระทำความรุนแรงทั้งหมด และจำนวนที่เพิ่มขึ้นอาจเกี่ยวข้องกับการเข้าถึงระบบแจ้งเหตุหรือการบันทึกข้อมูลที่เปลี่ยนแปลงไปด้วย

ขณะเดียวกัน ข้อมูลปี 2568 ของกรมกิจการเด็กและเยาวชนระบุว่า มีเด็กเข้ารับบริการคุ้มครองผ่านบ้านพักเด็กและครอบครัว รวมถึงสถานรองรับเด็ก จำนวน 7,973 คน

เมื่อพิจารณาตามสาเหตุการเข้ารับบริการ พบเด็กอยู่ในสภาพยากลำบาก 5,597 ราย เด็กที่ผู้ปกครองมีพฤติกรรมหรือประกอบอาชีพไม่เหมาะสม 1,363 ราย และเด็กที่ผู้ปกครองไม่สามารถอุปการะเลี้ยงดูได้ 1,323 ราย โดยจำนวนที่จำแนกตามสาเหตุอาจมีการนับซ้ำตามประเภทการให้บริการ

ด้านองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย ระบุในรายงานผลการดำเนินงานปี 2568 ว่า เด็กไทยประมาณครึ่งหนึ่งเคยได้รับการลงโทษด้วยความรุนแรง ทั้งทางร่างกายและจิตใจ ซึ่งอาจส่งผลต่อพัฒนาการ สุขภาพจิต และความสามารถในการเรียนรู้ของเด็กในระยะยาว

เด็กอายุ 7–12 ปี เสี่ยงถูกล่วงละเมิดทางเพศออนไลน์

การใช้โทรศัพท์มือถือและอินเทอร์เน็ตกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของเด็กไทย ทั้งการเรียน การเล่นเกม และการติดต่อสื่อสาร แต่การเข้าถึงเทคโนโลยีตั้งแต่อายุยังน้อยก็มาพร้อมความเสี่ยง โดยเฉพาะการถูกล่อลวงและแสวงหาประโยชน์ผ่านช่องทางออนไลน์

รายงานผลการดำเนินงานปี 2568 ของ UNICEF ประเทศไทย ซึ่งเผยแพร่ในปี 2569 ระบุว่า เด็กอายุ 7–12 ปี ประมาณร้อยละ 9 เคยประสบการแสวงหาประโยชน์หรือการล่วงละเมิดทางเพศออนไลน์ภายในระยะเวลาหนึ่งปี

รูปแบบที่พบมีตั้งแต่การหลอกให้ส่งภาพส่วนตัว การสร้างความไว้วางใจเพื่อชักจูงเด็กไปสู่พฤติกรรมทางเพศ การข่มขู่ด้วยภาพหรือข้อมูลส่วนบุคคล รวมถึงการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI สร้างเนื้อหาปลอมและแอบอ้างตัวตน

ขณะเดียวกัน คู่มือความปลอดภัยบนโลกออนไลน์สำหรับเด็กและเยาวชน ปี 2568 ซึ่งจัดทำโดยสภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย และเผยแพร่ผ่าน UNICEF ระบุผลสำรวจว่า เด็กและเยาวชนอายุไม่เกิน 25 ปี ร้อยละ 55.3 ในกลุ่มสำรวจเคยถูกกลั่นแกล้งหรือล้อเลียนทางออนไลน์ ส่วนเด็กอายุ 9–18 ปี ร้อยละ 12 ในกลุ่มสำรวจเคยเผชิญการล่อลวงทางออนไลน์

ทั้งสองตัวเลขมาจากการสำรวจคนละกลุ่มอายุและมีวิธีเก็บข้อมูลแตกต่างกัน จึงไม่สามารถนำมารวมกันเพื่อคำนวณจำนวนเด็กที่ได้รับผลกระทบทั่วประเทศได้

UNICEF เปิดข้อมูล 21 ประเทศ เด็กกว่า 20 ล้านคนเผชิญภัยทางเพศออนไลน์

สถานการณ์การล่วงละเมิดเด็กผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นปัญหาที่หลายประเทศกำลังเผชิญเช่นเดียวกัน

รายงาน Through Children's Eyes ของ UNICEF Innocenti ซึ่งเผยแพร่เมื่อเดือนกันยายน 2569 ศึกษาข้อมูลจาก 21 ประเทศ พบว่า เด็กอายุ 12–17 ปี ที่ใช้อินเทอร์เน็ตประมาณ 20 ล้านคน หรือราว 1 ใน 5 เคยประสบการแสวงหาประโยชน์หรือการล่วงละเมิดทางเพศที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีดิจิทัลภายในระยะเวลาหนึ่งปี

รายงานยังพบว่าผู้เสียหายมากกว่า 4 ใน 10 ไม่เปิดเผยเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับบุคคลอื่น ขณะที่การแจ้งเหตุผ่านตำรวจ นักสังคมสงเคราะห์ หรือสายด่วนช่วยเหลือมีสัดส่วนน้อยกว่าร้อยละ 1 ของกรณีที่สำรวจ

ข้อมูลดังกล่าวเป็นผลการศึกษาระดับนานาชาติ ไม่ใช่จำนวนผู้เสียหายในประเทศไทยโดยตรง แต่สามารถใช้ประกอบการพัฒนาระบบช่วยเหลือเด็ก โดยเฉพาะการเปิดช่องทางให้ผู้เสียหายแจ้งเหตุได้อย่างปลอดภัยและได้รับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

ปี 2568 ไทยเดินหน้ากฎหมายคุ้มครองเด็กและป้องกันภัยออนไลน์

สำหรับมาตรการคุ้มครองเด็กของประเทศไทย ในปี 2568 มีความคืบหน้าด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการห้ามลงโทษเด็กด้วยความรุนแรง โดยมุ่งส่งเสริมการเลี้ยงดูเด็กโดยไม่ใช้ความรุนแรง และสนับสนุนให้ครอบครัวมีความรู้ในการดูแลเด็กอย่างเหมาะสม

ด้านการคุ้มครองเด็กในโลกออนไลน์ UNICEF ประเทศไทย รายงานว่า ตลอดปี 2568 มีการฝึกอบรมครู เจ้าหน้าที่ภาครัฐ ผู้เชี่ยวชาญ และบุคลากรภาคเอกชนมากกว่า 18,000 คน เพื่อเพิ่มความสามารถในการป้องกันและรับมือการล่วงละเมิดเด็กผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาระบบรับแจ้งเหตุและกระบวนการสอบสวน

ขณะที่กรมกิจการเด็กและเยาวชนยังดำเนินมาตรการช่วยเหลือครอบครัวที่ประสบปัญหาทางเศรษฐกิจ โดยข้อมูลปี 2568 ระบุว่า มีการให้ความช่วยเหลือผ่านเงินสงเคราะห์เด็กในครอบครัว รวม 172.607 ล้านบาท ครอบคลุมเด็ก 104,723 ราย จาก 78,477 ครอบครัว

มาตรการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยลดภาระครัวเรือนที่มีข้อจำกัดด้านรายได้ และสนับสนุนให้เด็กได้รับการดูแลภายในครอบครัวอย่างเหมาะสม

3 ปัญหาสิทธิเด็กไทยที่ต้องติดตามต่อในปี 2570

จากข้อมูลสถิติด้านสิทธิเด็กไทย ประเด็นที่ต้องติดตามในระยะต่อไปยังอยู่ที่การเข้าถึงการศึกษา ความปลอดภัยภายในครอบครัว และการป้องกันภัยออนไลน์

ในด้านการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังมีภารกิจติดตามเด็กนอกระบบการศึกษาอีก 278,577 คน โดยเฉพาะกลุ่มที่มีข้อจำกัดด้านรายได้และต้องย้ายถิ่นฐานตามผู้ปกครอง รวมถึงการตรวจสอบผลการช่วยเหลือเด็กที่กลับเข้าสู่การศึกษาแล้วว่าจะสามารถเรียนต่อเนื่องได้มากน้อยเพียงใด

ด้านความรุนแรงต่อเด็ก ข้อมูลปี 2567 ที่พบผู้กระทำความรุนแรง 1,507 ราย และส่วนใหญ่เป็นบุคคลในครอบครัว ทำให้การป้องกันเหตุภายในบ้าน การส่งเสริมทักษะการเลี้ยงดู และการเข้าถึงระบบช่วยเหลือเด็กเป็นงานสำคัญของหน่วยงานด้านสังคมและสวัสดิการ

ส่วนภัยออนไลน์ต้องติดตามทั้งมาตรการป้องกันการล่วงละเมิดทางเพศ การจัดการเนื้อหาที่เป็นอันตรายต่อเด็ก และการเพิ่มความรู้ด้านความปลอดภัยดิจิทัลให้กับผู้ปกครอง ครู และเด็ก โดยเฉพาะกลุ่มที่เริ่มใช้อินเทอร์เน็ตตั้งแต่อายุยังน้อย

สำหรับปี 2570 ประเด็นที่ต้องติดตามคือผลการดำเนินงานของ Thailand Zero Dropout จำนวนเด็กที่ได้รับการช่วยเหลือจากความรุนแรง และความคืบหน้าของมาตรการคุ้มครองเด็กบนแพลตฟอร์มออนไลน์ รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลสถิติที่เป็นปัจจุบัน เพื่อประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยงานที่รับผิดชอบในแต่ละด้าน

ยอดนิยมในตอนนี้

แท็กยอดนิยม

ข่าวที่เกี่ยวข้อง