เมื่อความแตกต่าง กลายเป็นความผิด รู้จัก “อิจิเมะ” การบูลลี่แบบญี่ปุ่น ผ่านบทเรียนนักศึกษา วิศวะฯ มข.

“ตะปูที่โผล่ขึ้นมา... ต้องถูกค้อนทุบลงไป” 

นี่คือสุภาษิตญี่ปุ่นที่สะท้อนแนวคิดของ “อิจิเมะ” (Ijime) 

หนึ่งในรูปแบบการบูลลี่ที่พบในสังคมญี่ปุ่น

หมายถึงการที่คนกลุ่มใหญ่ร่วมกันกดดัน หรือผลักคนที่แตกต่างออกจากกลุ่ม

เพียงเพราะเขาแตกต่างจากคนส่วนใหญ่

เมื่อมองกลับมายังประเทศไทย

กรณีนักศึกษาหญิงคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นออกมาเปิดเผยผ่าน TikTok ว่า

ถูกเพื่อนในสาขากลั่นแกล้งต่อเนื่องทั้งการนินทาการโพสต์ข้อความพาดพิง การถูกกีดกันจากกิจกรรม
รวมถึงการถูกนำออกจากกลุ่มแชท จนส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต

โดยผู้เปิดเผยเหตุการณ์ระบุว่าจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งมาจากปัญหาเรื่องเงินกลุ่ม

อย่างไรก็ตามข้อเท็จจริงทั้งหมดอยู่ระหว่างการตรวจสอบ

โดยคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง
และระบุว่าจะดำเนินการตามระเบียบ หากพบว่ามีการกระทำผิดจริง

แถลงการณ์คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.ขอนแก่น

สิ่งที่เกิดขึ้นได้เปิดคำถามสำคัญว่า การบูลลี่ในสังคมไทย อาจไม่ได้เกิดขึ้นจากความรุนแรงเพียงอย่างเดียว

บางครั้งมันเกิดจากพลังของคนส่วนใหญ่ ที่ทำให้ใครบางคนค่อย ๆ ถูกผลักออกจากพื้นที่ของตัวเอง

"อิจิเมะ" เมื่อผู้แตกต่าง ตกเป็นเหยื่อ

อิจิเมะมีความแตกต่างจากการกลั่นแกล้งในหลายสังคม เพราะรากของ "อิจิเมะ" เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมญี่ปุ่น
ที่ให้ความสำคัญกับความกลมกลืนของกลุ่ม และการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม

วิธีการของอิจิเมะจึงไม่ได้เน้นเพียงการทำร้ายร่างกาย แต่เป็นการทำร้ายทางจิตใจ ตั้งแต่การเพิกเฉย
การไม่พูดคุยด้วย การกีดกันออกจากกลุ่ม การสร้างแรงกดดันจากคนจำนวนมาก

จากคำพูด กลายเป็นการกีดกัน จากการกีดกันกลายเป็นความโดดเดี่ยว

และจากการถูกทำให้โดดเดี่ยว อาจกลายเป็นปัญหาสุขภาพจิต

ความน่ากลัวของอิจิเมะ จึงไม่ได้อยู่ที่การทำให้ใครคนหนึ่งเจ็บทางร่างกาย

แต่อยู่ที่การทำให้เขารู้สึกว่าไม่มีพื้นที่สำหรับเขาอีกต่อไป

ถอดบทเรียนการแก้ปัญหาบูลลี่จากญี่ปุ่น 

ในประเทศญี่ปุ่นปัญหาอิจิเมะเคยรุนแรงจนเกิดความสูญเสียในกลุ่มเด็กและเยาวชน

นำไปสู่การออกพระราชบัญญัติส่งเสริมมาตรการป้องกันการกลั่นแกล้งรังแก ปี 2013

เพื่อเปลี่ยนมุมมองจากเดิมที่มองว่าเป็นเรื่องภายในโรงเรียน

ไปสู่การเป็นปัญหาที่ต้องมีระบบป้องกัน ตรวจสอบ และช่วยเหลืออย่างจริงจัง

บทเรียนจากญี่ปุ่นสะท้อนว่าการแก้ปัญหาบูลลี่ ไม่ได้จบเพียงการลงโทษคนผิด

แต่ต้องสร้างระบบที่ทำให้คนที่แตกต่าง ยังสามารถเป็นส่วนหนึ่งของสังคมได้

เพราะมหาวิทยาลัยไม่ควรเป็นพื้นที่ที่ใครบางคนต้องเปลี่ยนตัวเอง เพื่อให้ได้รับการยอมรับ

แต่ควรเป็นพื้นที่ที่ความแตกต่างสามารถอยู่ร่วมกันได้

เพราะบางครั้งอาวุธที่ทำร้ายคนหนึ่งคนได้มากที่สุด อาจไม่ใช่คำพูดที่รุนแรงที่สุด

แต่อาจเป็นการทำให้เขารู้สึกว่า “ไร้ตัวตน”