อดอาหาร กระตุ้นกลไกฟื้นฟูความเสียหายจากรังสีผ่านจุลินทรีย์ในลำไส้

นักวิจัยค้นพบว่า การอดอาหารเป็นเวลา 24 ชั่วโมง อาจช่วยกระตุ้นกลไกซ่อมแซมเยื่อบุลำไส้ โดยอาศัยการทำงานของแบคทีเรียชนิดดีที่ชื่อว่า Akkermansia muciniphila หรือ AKK ซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นในลำไส้เล็กระหว่างการอดอาหาร

แบคทีเรียชนิดนี้สามารถสร้างสารโพรพิโอเนต (Propionate) ที่เข้าไปกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงภายในเซลล์ ส่งผลให้ยีนที่เกี่ยวข้องกับการสร้างและซ่อมแซมเนื้อเยื่อทำงานได้ดีขึ้น ทำให้เซลล์ที่มีหน้าที่ฟื้นฟูเยื่อบุลำไส้เพิ่มจำนวนขึ้น และพร้อมซ่อมแซมความเสียหายเมื่อได้รับรังสี

กลไกนี้เกี่ยวข้องกับโปรตีนฮิสโตน (Histone) ซึ่งทำหน้าที่จัดเก็บสายดีเอ็นเอภายในเซลล์ การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของโปรตีนดังกล่าวช่วยควบคุมการเปิดและปิดการทำงานของยีนบางชนิด โดยไม่เปลี่ยนแปลงรหัสพันธุกรรมเดิม

แบคทีเรียชนิดดี ปัจจัยสำคัญที่ขาดไม่ได้

นักวิจัยทดลองกำจัดแบคทีเรีย AKK ออกจากระบบทางเดินอาหาร พบว่า การอดอาหารเพียงอย่างเดียวไม่สามารถกระตุ้นการฟื้นฟูเนื้อเยื่อได้ดีเหมือนเดิม แต่เมื่อเติมแบคทีเรียชนิดนี้กลับเข้าไป กลไกการปกป้องและซ่อมแซมลำไส้ก็กลับมาทำงานอีกครั้ง

ผลการศึกษาจึงชี้ว่า การอดอาหารและแบคทีเรีย AKK ต้องทำงานร่วมกัน จึงจะช่วยกระตุ้นกระบวนการฟื้นฟูเนื้อเยื่อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความหวังใหม่ ลดผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็ง

แม้การค้นพบนี้จะมีแนวโน้มที่น่าสนใจ แต่ยังเป็นเพียงงานวิจัยก่อนคลินิก จำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมว่ากลไกดังกล่าวเกิดขึ้นในมนุษย์หรือไม่ และจะนำมาใช้ลดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อจากการฉายรังสีได้อย่างปลอดภัยหรือไม่

นักวิจัยยังสนใจศึกษาว่ากลไกนี้จะช่วยฟื้นฟูเนื้อเยื่อส่วนอื่นที่ได้รับผลกระทบจากการรักษามะเร็ง เช่น ไขกระดูก ได้หรือไม่

นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดพัฒนาวิธีรักษาที่ไม่ต้องให้ผู้ป่วยอดอาหารโดยตรง แต่อาจใช้แบคทีเรีย AKK หรือสารโพรพิโอเนตที่แบคทีเรียสร้างขึ้น เพื่อกระตุ้นการซ่อมแซมเนื้อเยื่อแทน ซึ่งอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกับผู้ป่วยมะเร็งที่มีข้อจำกัดด้านโภชนาการและไม่สามารถอดอาหารได้

การค้นพบนี้จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอาหาร จุลินทรีย์ในลำไส้ และการฟื้นฟูเซลล์ ซึ่งอาจนำไปสู่แนวทางใหม่ในการปกป้องเนื้อเยื่อปกติและลดผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งในอนาคต